Đầu tư tài chính
Lãi suất cho vay ngắn hạn giảm, doanh nghiệp nào hưởng lợi?
N.Minh - 19/11/2026 11:22
Các doanh nghiệp vay ròng ngắn hạn lớn, quay vòng vốn nhanh sẽ hưởng lợi sớm nhất, với mức tác động lên lợi nhuận quý IV/2026 còn nhỏ và sẽ rõ ràng hơn từ quý I/2027.

Từ giữa tháng 10/2026, chính sách tiền tệ chuyển trọng tâm sang giảm lãi suất cho vay, đặc biệt là các khoản vay ngắn hạn phục vụ sản xuất, kinh doanh. Các ngân hàng thương mại nhà nước và nhiều ngân hàng cổ phần đã cam kết giảm 1,5 - 2%/năm cho khoản vay sản xuất, kinh doanh đến cuối năm.

Đến cuối tháng 10, lãi suất cho vay mới bình quân chỉ giảm 0,2 - 0,5 điểm phần trăm, do các gói ưu đãi có quy mô công bố chỉ tương đương dưới 3% tổng dư nợ toàn hệ thống; lãi suất liên ngân hàng qua đêm bình quân tuần đã hạ từ khoảng 6,1% xuống 4,8%/năm.

Theo ước tính của CTCP Chứng khoán VietinBank (VBSE), đến cuối năm lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân của doanh nghiệp có thể giảm thêm 0,5 - 1,0 điểm phần trăm đến 31/12/2026, khi khoản vay đáo hạn và được áp lãi suất mới; nếu thanh khoản căng trở lại vào cuối năm như năm 2025, mức giảm có thể dưới 0,5 điểm phần trăm.

Tính toán đến tác động lên thị trường, khi lãi suất cho vay ngắn hạn giảm, doanh nghiệp được áp mức lãi suất thấp hơn mỗi lần vay lại để tài trợ vòng vốn kinh doanh. Với khoản vay kỳ hạn 2 - 3 tháng, doanh nghiệp vay lại 4 - 6 lần mỗi năm, nên phần lớn dư nợ ngắn hạn được áp lãi suất mới trong một đến hai quý.

Chi phí lãi vay giảm chuyển thẳng vào lợi nhuận trước thuế, không phụ thuộc giá bán hay nhu cầu. Với doanh nghiệp có biên lợi nhuận ròng mỏng 1 - 3%, mỗi 0,1 điểm phần trăm biên lợi nhuận tương đương 4 - 10% lợi nhuận, nên khoản tiết kiệm dù nhỏ so với doanh thu vẫn có ý nghĩa với lợi nhuận.

Theo thống kê của VBSE, hiện 231 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HoSE và HNX có vốn hóa từ 1.000 tỷ đồng (tại 16/11/2026) đang có khoảng 886 nghìn tỷ đồng vay ngắn hạn (tại 30/9/2026). Mỗi 1 điểm phần trăm lãi suất cho vay ngắn hạn giảm giúp các doanh nghiệp này tiết kiệm khoảng 8,9 nghìn tỷ đồng chi phí lãi vay mỗi năm, tương đương khoảng 7,1 nghìn tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. 

Tuy nhiên, các doanh nghiệp này cũng nắm khoảng 1.178 nghìn tỷ đồng tiền và đầu tư ngắn hạn – nhiều hơn dư nợ vay ngắn hạn. Nếu thu nhập lãi trên số dư này giảm 0,5 điểm phần trăm, lợi nhuận sau thuế giảm tối đa khoảng 4,7 nghìn tỷ đồng mỗi năm, lớn hơn phần tiết kiệm lãi vay (khoảng 3,5 nghìn tỷ đồng) nếu lãi suất cho vay cũng chỉ giảm 0,5 điểm phần trăm. Tính theo quý, tác động ròng của toàn bộ 231 doanh nghiệp chỉ khoảng −290 đến +590 tỷ đồng. 

Do đó, lợi ích chỉ tập trung ở số ít doanh nghiệp vay ròng - có vay ngắn hạn lớn hơn tiền và đầu tư ngắn hạn, VBSE nhận định. 

Độ nhạy của tác động ròng mỗi quý lên lợi nhuận sau thuế của 231 doanh nghiệp (tỷ đồng). Nguồn: VBSE
Các doanh nghiệp hưởng lợi theo các tiêu chí tính toán. Nguồn: VBSE

Dựa trên 3 tiêu chí gồm vay ngắn hạn nhiều, quay vòng vốn nhanh và chi phí lãi vay lớn so với lợi nhuận, VBSE xác định nhóm doanh nghiệp có lợi nhuận phản ứng nhanh nhất với lãi suất cho vay ngắn hạn là CTCP Tập đoàn Hoa Sen (HSG), Tổng CTCP Dịch vụ tổng hợp Dầu khí (PET), CTCP Thành Thành Công - Biên Hoà (SBT), CTCP Thép Nam Kim (NKG) khi tiết kiệm ròng mỗi quý từ năm 2027 tương đương 2 - 15% lợi nhuận sau thuế bình quân quý, nâng biên lợi nhuận ròng thêm 0,04 - 0,24 điểm phần trăm trên nền 1,0 - 2,8%. 

Dù vậy, lợi ích từ lãi suất phụ thuộc không chỉ vào quy mô nợ vay mà còn vào thời điểm doanh nghiệp cần vốn. Với HSG và PET, dư nợ vay ngắn hạn tăng trong quý IV cả hai năm gần đây, nên lãi suất giảm đúng lúc doanh nghiệp vay nhiều nhất; với SBT và NKG, diễn biến này không đều.

Cụ thể, với HSG, niên độ tài chính bắt đầu từ 1/10, nên quý IV dương lịch là quý đầu niên độ, khi doanh nghiệp tăng nhập nguyên liệu: dư nợ vay ngắn hạn tăng 19% và 39% trong quý IV trong 2 năm gần đây. Niên độ 2025–2026, HSG đạt 37.736 tỷ đồng doanh thu và 623 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, vượt kế hoạch. Toàn bộ nợ vay là ngắn hạn và hệ số doanh thu trên vay ngắn hạn cao nhất nhóm, nên lãi suất mới thấm vào chi phí nhanh nhất. 

Với PET, doanh thu 9 tháng 2026 đạt 20.348 tỷ đồng, tăng 43%, nhưng chi phí lãi vay tăng 73% lên 339,5 tỷ đồng và dòng tiền kinh doanh âm 1.493 tỷ đồng do phải thu và hàng tồn kho tăng. Vay ngắn hạn bằng khoảng 2,4 lần vốn chủ sở hữu, nên chi phí lãi vay là khoản mục nhạy nhất trong kết quả kinh doanh. 

Đối với SBT, niên độ tài chính bắt đầu từ 1/7; đường chiếm hơn 90% doanh thu. Chi phí lãi vay quý III/2026 khoảng 487 tỷ đồng, lớn nhất nhóm và bằng khoảng 65% EBIT, nên mỗi điểm phần trăm lãi suất có ý nghĩa lớn với lợi nhuận. Dư nợ ngắn hạn biến động theo mùa vụ mía đường và vòng quay vốn chậm do hàng tồn kho đường được tích trữ theo vụ. 

Còn với NKG, biên lợi nhuận gộp quý III/2026 tăng từ 4,8% lên 9%, lợi nhuận sau thuế 9 tháng đạt 252 tỷ đồng, tăng 124%. Tổng nợ vay 8.635 tỷ đồng, tăng 25,7% từ đầu năm, khoảng 111% vốn chủ sở hữu. Tuy nhiên, chi phí vay bình quân chỉ khoảng 4,7%/năm, thấp hơn nhiều mặt bằng chung, cho thấy một phần nợ vay có thể là vay ngoại tệ hoặc vay ưu đãi; nếu vậy, tác động thực tế từ lãi suất cho vay VND giảm sẽ thấp hơn ước tính.

Ở phía các ngân hàng, VBSE cho biết việc giảm lãi suất cho vay tạo áp lực trực tiếp lên thu nhập lãi của ngân hàng, trong khi lãi suất huy động giảm có thể bù đắp một phần.

Ở cấp hệ thống, mỗi 0,1 điểm phần trăm lãi suất cho vay bình quân giảm trên toàn bộ dư nợ tương đương khoảng 20 nghìn tỷ đồng thu nhập lãi mỗi năm; tuy nhiên mức giảm 1,5 - 2% chỉ áp dụng cho phần dư nợ trong các gói ưu đãi. Phía nguồn vốn, tiền gửi hiện hữu chỉ được áp lãi suất mới khi đáo hạn, nên chi phí vốn giảm dần.

Mức độ ảnh hưởng đến biên lãi thuần vì vậy phụ thuộc tốc độ điều chỉnh lãi suất hai đầu, cơ cấu kỳ hạn và tỷ trọng dư nợ ưu đãi của từng ngân hàng. Bù lại, lãi suất thấp giúp tín dụng tăng nhanh hơn, khả năng trả nợ của khách hàng cải thiện và áp lực trích lập dự phòng giảm. 

Tin liên quan
Tin khác