Giải phóng mặt bằng vẫn là điểm nghẽn

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 và 8 Ban Quản lý dự án khu vực tại Lâm Đồng đang được giao làm chủ đầu tư 255 dự án. Trong đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 trực tiếp quản lý 41 dự án, các Ban Quản lý dự án khu vực quản lý 214 dự án.

Tổng kế hoạch vốn năm 2026 và vốn năm 2025 được kéo dài sang năm 2026 của Lâm Đồng là hơn 4.300 tỷ đồng. Đến giữa tháng 8/2026, giá trị giải ngân đạt 1.353 tỷ đồng, tương đương 31,95% kế hoạch. Riêng Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 giải ngân 1.048 tỷ đồng, đạt 34,5%. Trong khi đó, 8 Ban Quản lý dự án khu vực mới giải ngân 304,998 tỷ đồng, đạt 25,49% kế hoạch vốn được giao.

Theo đánh giá chung của tỉnh Lâm Đồng, tiến độ giải ngân chưa đạt yêu cầu chủ yếu do nhiều dự án khởi công mới vẫn đang trong giai đoạn lập dự án, khảo sát, thiết kế, lựa chọn nhà thầu, nên chỉ phát sinh chi phí tư vấn, dự kiến đến tháng 10/2026 mới đủ điều kiện khởi công và giải ngân khối lượng lớn. Đối với các dự án đang triển khai thi công, việc vừa thi công vừa điều chỉnh thiết kế, dự toán, tổng mức đầu tư hoặc điều chỉnh quy mô dự án đã ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thực hiện và giải ngân.

Một trong những khó khăn lớn được Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 chỉ ra nằm ở công tác giải phóng mặt bằng. Hiện đơn vị này còn 6 dự án gặp vướng mắc, chủ yếu liên quan đến diện tích cần giải phóng mặt bằng, trong đó 2 dự án chuyển tiếp dự kiến hoàn thành trong năm 2026 và 4 dự án hoàn thành sau năm 2026.

Ông Hà Sỹ Sơn, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 cho biết, các vướng mắc chủ yếu liên quan đến việc xác nhận nguồn gốc đất, tài sản trên đất, nhân khẩu và các thông tin làm cơ sở lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Một số trường hợp đất chuyển nhượng qua nhiều lần, nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; có thửa đất chồng lấn với ranh thu hồi của dự án khác hoặc liên quan đến đất rừng, đất suối, thác phải tiếp tục rà soát, đối chiếu và xác minh.

Ngoài các vướng mắc về thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng, theo ông Sơn, một số dự án còn gặp khó khăn do mưa kéo dài tại khu vực phía Tây tỉnh, ảnh hưởng đến công tác san gạt mặt bằng và thi công các công trình giao thông, thủy lợi. Tình trạng thiếu nhân công có tay nghề, công nhân kỹ thuật, nguồn cung một số loại vật liệu xây dựng như cát, đá còn hạn chế và tăng giá cũng là nguyên nhân làm ảnh hưởng tiến độ dự án.

Trước thực tế trên, ông Sơn cho rằng, chủ đầu tư với các xã, phường cần tăng cường phối hợp, trao đổi để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Chủ đầu tư và các đơn vị thi công cần chủ động, quyết liệt triển khai dự án, nhất là trong điều kiện đang vào mùa mưa, có nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Để bảo đảm mục tiêu giải ngân, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 cam kết phối hợp với các địa phương hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tăng cường kiểm tra hiện trường, yêu cầu nhà thầu huy động tối đa nhân lực, thiết bị và xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ.

“Chúng tôi cũng sẽ chủ động rà soát, điều chuyển vốn giữa các dự án phù hợp với khả năng giải ngân; kiến nghị các sở, ngành rút ngắn thời gian thẩm định, sớm hoàn tất thủ tục liên quan đến khoáng sản bô xít và tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu xây dựng”, ông Sơn cho hay.

Một số đại diện Ban Quản lý dự án khu vực có tỷ lệ giải ngân thấp như Đắk R’lấp, Đắk Song, Gia Nghĩa cho biết, tiến độ giải ngân gặp khó khăn do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai và việc một số hộ dân chưa thống nhất với phương án bồi thường.

Trên địa bàn xã Đắk R’lấp và Gia Nghĩa, đại diện Ban Quản lý dự án khu vực cho biết, công tác giải phóng mặt bằng còn gặp nhiều khó khăn, đa số chưa nhận được sự đồng thuận từ người dân, mặc dù địa phương đã tăng cường tuyên truyền, vận động.

Vừa qua, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng phê bình nghiêm khắc các địa phương chậm trễ giải ngân. Tình hình khởi sắc hơn khi tính đến tháng 8/2026, nhiều địa phương đã đạt tỷ lệ giải ngân cao, như xã D'Ran đạt 64,9%, Nam Ban đạt 60,3%, Phúc Thọ đạt 59,6%, xã Bảo Lâm đạt 54%...

Siết trách nhiệm, chạy đua giải ngân

Trước yêu cầu đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười nhấn mạnh, thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư không còn đường lùi, phải quyết liệt thực hiện các nhiệm vụ được giao, không vì khó khăn, vướng mắc mà chậm trễ.

Cụ thể, lãnh đạo địa phương phải chịu trách nhiệm đối với những dự án không hoàn thành theo kế hoạch, trong đó nguồn vốn năm 2025 kéo dài phải dứt khoát hoàn thành giải ngân. Các xã, phường mạnh dạn, chủ động trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, kịp thời xử lý các vấn đề thuộc thẩm quyền; đối với những nội dung vượt thẩm quyền, phải báo cáo ngay để được hướng dẫn, tháo gỡ, không để công việc tồn đọng kéo dài.

Các Ban Quản lý dự án khu vực cần duy trì giao ban hằng tuần, cập nhật tiến độ từng dự án, kịp thời giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đồng thời, phải phối hợp chặt chẽ với các xã, phường trong công tác giải phóng mặt bằng, xác định đây là nhiệm vụ phải thực hiện hằng ngày, giải quyết đến cùng từng trường hợp, qua đó tạo mặt bằng sạch để nhà thầu tổ chức thi công và đẩy nhanh giải ngân.

Về công tác giải phóng mặt bằng, ông Mười yêu cầu các địa phương, chủ đầu tư tăng cường phối hợp, bám sát cơ sở, vận động, tuyên truyền để tạo sự đồng thuận của người dân, đồng thời xử lý dứt điểm từng vướng mắc theo đúng quy định, không để ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

“Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương đẩy mạnh công tác nghiệm thu, thanh toán, quyết toán vốn đầu tư các công trình sử dụng nguồn vốn đầu tư công trong phạm vi 7 ngày làm việc kể từ ngày có khối lượng hoàn thành; khẩn trương hoàn thiện các hồ sơ, thủ tục pháp lý gửi cơ quan kiểm soát chi thực hiện thanh toán ngay, không để dồn vào thời điểm cuối năm. Trong đó, tập trung giải ngân kế hoạch vốn năm 2025 được phép kéo dài sang năm 2026 đảm bảo giải ngân 100% kế hoạch vốn trước ngày 31/12/2026, tránh trường hợp bị hủy dự toán, lãng phí nguồn lực đầu tư”, ông Mười chỉ đạo.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng giao Sở Tài chính khẩn trương tham mưu điều chỉnh Kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 để phù hợp với tình hình thực tế, làm căn cứ đánh giá kết quả hoàn thành nhiệm vụ cuối năm của các chủ đầu tư. “Sở Tài chính tiếp tục theo dõi, đôn đốc tiến độ thực hiện giải ngân của các cơ quan, đơn vị, địa phương, các chủ đầu tư; đề xuất các giải pháp điều hành linh hoạt, sát với tình hình thực tế nhằm hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026”, ông Mười yêu cầu.

Các cơ quan, đơn vị cũng được lãnh đạo tỉnh rà soát, đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn của các công trình không có khả năng giải ngân hết kế hoạch vốn năm 2026 đã được bố trí vốn; báo cáo cụ thể nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân, chịu trách nhiệm toàn diện trong trường hợp điều chỉnh giảm dẫn đến kéo dài dự án, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư của dự án. Đồng thời, đề xuất bổ sung vốn cho các dự án có nhu cầu bổ sung vốn để đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành đầu tư, đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả đầu tư dự án (kèm theo cam kết giải ngân hết 100% kế hoạch vốn đề xuất bổ sung năm 2026).