Quy định mới được kỳ vọng sẽ tận dụng hiệu quả đội ngũ chuyên gia, giảng viên giàu kinh nghiệm, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 59/2026/TT-BGDĐT ngày 15/7/2026 quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, thay thế Thông tư số 44/2011/TT-BGDĐT và Thông tư số 11/2013/TT-BGDĐT.

Việc ban hành Thông tư nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Nhà giáo, Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học, đồng thời tạo hành lang pháp lý thống nhất để các cơ sở giáo dục sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong bối cảnh đổi mới giáo dục.

Điểm mới đáng chú ý nhất của Thông tư là lần đầu tiên quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Trước đây, các văn bản chỉ điều chỉnh hoạt động thỉnh giảng, chưa có cơ sở pháp lý cho việc ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo đã nghỉ hưu.

Theo quy định mới, các cơ sở giáo dục được phép ký hợp đồng lao động toàn thời gian với nhà giáo sau khi nghỉ hưu nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Thông tư quy định cụ thể về nguyên tắc ký kết hợp đồng, điều kiện đối với nhà giáo, thời giờ làm việc, chế độ tiền lương, phụ cấp, quyền và trách nhiệm của nhà giáo cũng như trách nhiệm của cơ sở giáo dục khi sử dụng đội ngũ này.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, việc sử dụng nhà giáo sau nghỉ hưu phải bảo đảm không ảnh hưởng đến chiến lược phát triển đội ngũ kế cận, không thay thế đội ngũ nhà giáo cơ hữu và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về lao động.

Theo Bộ này, quy định mới sẽ giúp tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao là các giáo sư, phó giáo sư, nhà khoa học, giảng viên giàu kinh nghiệm sau khi nghỉ hưu, tạo điều kiện để họ tiếp tục tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học và hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bên cạnh đó, Thông tư số 59 cũng hoàn thiện toàn diện các quy định về hoạt động thỉnh giảng. So với các quy định trước đây, Thông tư không chỉ kế thừa những nội dung còn phù hợp mà còn mở rộng phạm vi điều chỉnh, làm rõ khái niệm nhà giáo thỉnh giảng, cơ sở thỉnh giảng và hợp đồng thỉnh giảng.

Đáng chú ý, hoạt động thỉnh giảng không còn chỉ giới hạn ở việc giảng dạy môn học mà được mở rộng sang nhiều hoạt động chuyên môn khác như hướng dẫn thực hành, nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, hướng dẫn khóa luận, luận văn, luận án và các nhiệm vụ chuyên môn theo quy định.

Thông tư cũng quy định rõ hơn về tiêu chuẩn, điều kiện, định mức giờ thỉnh giảng, quyền và trách nhiệm của nhà giáo thỉnh giảng cũng như trách nhiệm của cơ sở giáo dục, tạo cơ sở pháp lý minh bạch, thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Một điểm mới quan trọng khác là Thông tư phân định rõ việc áp dụng hợp đồng lao động và hợp đồng dịch vụ tùy theo tính chất của hoạt động thỉnh giảng. Quy định này được kỳ vọng sẽ khắc phục những vướng mắc trước đây khi các văn bản chưa xác định rõ bản chất pháp lý của hoạt động thỉnh giảng, giúp việc áp dụng pháp luật thống nhất và thuận lợi hơn.

Không chỉ mở rộng cơ chế sử dụng đội ngũ nhà giáo, Thông tư còn gắn hoạt động thỉnh giảng với yêu cầu bảo đảm chất lượng giáo dục.

Theo đó, các cơ sở giáo dục phải xây dựng kế hoạch sử dụng nhà giáo thỉnh giảng; công khai danh sách nhà giáo thỉnh giảng trên trang thông tin điện tử, trừ một số trường hợp đặc thù; tổ chức đánh giá định kỳ chất lượng giảng dạy, lấy ý kiến phản hồi của người học và sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ tiếp tục hoặc chấm dứt hợp đồng.

Đối với đội ngũ nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, cơ sở giáo dục cũng phải công khai danh sách, chức danh theo vị trí việc làm và chịu trách nhiệm bảo đảm tỷ lệ sử dụng phù hợp với các quy định về kiểm định chất lượng và quy mô đào tạo.

Thông tư nêu rõ, các cơ sở giáo dục được sử dụng đội ngũ nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Kết quả công tác của đội ngũ này sẽ là một trong những căn cứ để xác định năng lực đào tạo, quy mô tuyển sinh và đánh giá kiểm định chất lượng theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng khẳng định việc sử dụng nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu không được thay thế các điều kiện bắt buộc về đội ngũ nhà giáo cơ hữu theo quy định hiện hành.

Việc ban hành Thông tư số 59 được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong chính sách phát triển đội ngũ nhà giáo, vừa tạo điều kiện phát huy kinh nghiệm của các chuyên gia, giảng viên sau nghỉ hưu, vừa nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và chất lượng trong hoạt động thỉnh giảng, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong giai đoạn mới.

Giáo viên được xem là nền tảng, trụ cột của nền giáo dục. Do vậy, đổi mới đào tạo giáo viên là chìa khóa để thực hiện thành công đổi mới và đột phá phát triển ngành. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã, đang và sẽ thực hiện hàng loạt đổi mới liên quan đến đào tạo cũng như nâng cao năng lực công nghệ và năng lực số cho giáo viên.

Theo một số chuyên gia giáo dục, các trường sư phạm cần tích hợp nội dung “chuyển đổi số trong giáo dục” vào chương trình đào tạo; đồng thời xây dựng phòng thí nghiệm công nghệ giáo dục và trung tâm thực hành sư phạm số, tạo điều kiện cho sinh viên được trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng công nghệ ngay trong quá trình học tập...

Ngành giáo dục cũng sẽ cần tới quốc tế hóa công tác đào tạo giáo viên thông qua việc mở rộng hợp tác với các tổ chức giáo dục, trường đại học có đào tạo ngành sư phạm uy tín của khu vực và thế giới; triển khai chương trình trao đổi giảng viên, sinh viên, liên kết đào tạo, công nhận tín chỉ cũng như nghiên cứu, tiếp cận chuẩn nghề nghiệp giáo viên quốc tế.