Nhìn lại môi trường kinh doanh từ chỉ số PCI

Ngày 16/7, UBND tỉnh Lào Cai phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức Tọa đàm “Khơi thông nguồn lực - Đổi mới sáng tạo”, quy tụ đại diện các bộ, ngành Trung ương, chuyên gia kinh tế, nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Theo ông Ngô Hạnh Phúc, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lào Cai, địa giới hành chính mở rộng đã tạo ra quy mô kinh tế lớn hơn, nguồn lực đa dạng hơn và khả năng liên kết nội tỉnh chặt chẽ hơn. Đây là nền tảng để địa phương tái định vị vai trò, hình thành các trung tâm kinh tế mới và hướng tới mục tiêu trở thành cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Không gian mới cho phép Lào Cai kết nối thế mạnh cửa khẩu, thương mại biên giới và du lịch của khu vực phía bắc với tiềm năng công nghiệp, nông nghiệp, khoáng sản và hạ tầng của địa bàn Yên Bái trước đây. 

Tuy nhiên, lợi thế về quy mô chỉ có thể chuyển thành sức bật khi hệ thống quản trị, quy hoạch và phân bổ nguồn lực được tổ chức đồng bộ.

Lãnh đạo tỉnh xác định cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và cải cách hành chính là những nhiệm vụ cần ưu tiên. Song song với đó, Lào Cai sẽ thúc đẩy hạ tầng giao thông, logistics, công nghiệp và hạ tầng số; nâng năng lực đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực và sức cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp.

Tại tọa đàm, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI trình bày chuyên đề “Môi trường kinh doanh Lào Cai dưới góc nhìn PCI 2025 - Nhận diện điểm nghẽn và động lực bứt phá”.

Qua phân tích chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, đại diện VCCI chỉ ra những mặt tích cực, hạn chế và dư địa cải thiện trong hoạt động điều hành kinh tế của địa phương. Các khuyến nghị tập trung vào chất lượng thực thi chính sách, tính minh bạch, khả năng tiếp cận đất đai, chi phí tuân thủ thủ tục và mức độ đồng hành của cơ quan công quyền với doanh nghiệp.

Sau hợp nhất, yêu cầu nâng chất lượng điều hành càng trở nên cấp thiết do phạm vi quản lý rộng hơn, số lượng doanh nghiệp lớn hơn và đặc điểm phát triển giữa các khu vực có sự khác biệt. Cùng một chính sách nhưng hiệu quả triển khai có thể không đồng đều nếu năng lực cán bộ, hạ tầng dữ liệu và cơ chế phối hợp giữa các sở, ngành chưa theo kịp mô hình mới.

VCCI khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành với Lào Cai thông qua nghiên cứu, tư vấn chính sách và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp. Những dữ liệu khảo sát từ cộng đồng sản xuất, kinh doanh sẽ giúp chính quyền nhận diện rõ hơn khoảng cách giữa quy định và thực tiễn, từ đó điều chỉnh cách thức phục vụ.

Về thể chế, doanh nghiệp mong muốn quy trình giải quyết thủ tục được rút gọn, trách nhiệm của từng cơ quan được xác định rõ và các vướng mắc được xử lý nhanh. Sự nhất quán giữa chủ trương thu hút đầu tư với khâu thực thi có ý nghĩa đặc biệt đối với niềm tin của nhà đầu tư.

Mở rộng vai trò cửa ngõ giao thương

Lợi thế cửa khẩu quốc tế giúp Lào Cai giữ vị trí quan trọng trên tuyến thương mại giữa Việt Nam, ASEAN và thị trường Trung Quốc. Sau hợp nhất, tỉnh có thêm điều kiện tổ chức lại không gian kinh tế theo hướng kết nối khu vực cửa khẩu với các trung tâm sản xuất, chế biến, dịch vụ và du lịch ở phía nam.

Theo các chuyên gia, địa phương có thể phát triển từ một cửa ngõ trung chuyển thành trung tâm logistics quy mô vùng nếu hoàn thiện hạ tầng giao thông, kho bãi, dịch vụ vận tải và năng lực thông quan. Sự kết nối giữa cửa khẩu, cao tốc, đường sắt và các khu công nghiệp sẽ quyết định khả năng thu hút dòng vốn sản xuất hướng đến thị trường xuất khẩu.

Hạ tầng logistics vẫn là nút thắt cần sớm tháo gỡ nếu Lào Cai muốn phát huy đầy đủ lợi thế cửa ngõ. Chi phí vận chuyển còn cao, thiếu các trung tâm phân phối hiện đại, trong khi kết nối giữa đường bộ, đường sắt và hệ thống kho bãi chưa đồng bộ, làm giảm sức hấp dẫn đối với các dự án sản xuất, xuất nhập khẩu quy mô lớn.

Các đại biểu đề nghị tỉnh chủ động chuẩn bị quỹ đất sạch, đầu tư đồng bộ hạ tầng khu, cụm công nghiệp và hình thành hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp. Thông tin về quy hoạch, hạ tầng, giá đất, nguồn nhân lực và tiến độ xử lý thủ tục cần được công khai, cập nhật đầy đủ để nhà đầu tư có cơ sở tính toán trước khi triển khai dự án.

Đối với các khu công nghiệp mới, định hướng tăng trưởng xanh cần được đặt ngay từ khâu lựa chọn dự án. Lào Cai nên ưu tiên doanh nghiệp sử dụng công nghệ phù hợp, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và có khả năng tạo liên kết với khu vực sản xuất trong tỉnh. Quỹ đất và nguồn lao động mở rộng sau hợp nhất cũng tạo thêm dư địa hình thành những chuỗi sản xuất có quy mô lớn, hướng tới công nghiệp chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn, năng lượng, nông nghiệp công nghệ cao và các ngành khai thác lợi thế sinh học của vùng miền núi.

Về mảng du lịch, Sa Pa, Bắc Hà, Y Tý cùng các điểm đến thuộc Yên Bái trước đây có thể kết nối thành chuỗi sản phẩm liên hoàn, kết hợp nghỉ dưỡng, văn hóa bản địa, sinh thái, thể thao và trải nghiệm vùng cao. Cách tổ chức này giúp kéo dài thời gian lưu trú, đa dạng hóa hành trình và nâng giá trị chi tiêu của du khách.

Tại tọa đàm, cộng đồng doanh nghiệp đã nêu nhiều vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư, tiếp cận đất đai, quy hoạch, nguồn vốn, lao động và hạ tầng. Lãnh đạo tỉnh cùng các sở, ngành trực tiếp trao đổi, giải đáp và ghi nhận những kiến nghị cần tiếp tục xử lý.

Sau chương trình, Lào Cai dự kiến giao các cơ quan chuyên môn cụ thể hóa từng kiến nghị thành nhiệm vụ và giải pháp theo lĩnh vực. Nội dung thuộc thẩm quyền địa phương sẽ được rà soát, xử lý; những vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp, báo cáo và kiến nghị Trung ương xem xét.

Tỉnh cũng xác định tiếp tục siết kỷ luật hành chính, nâng chất lượng thực thi công vụ và đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Một môi trường đầu tư hấp dẫn cần bảo đảm tính minh bạch, an toàn, bình đẳng và ổn định để doanh nghiệp yên tâm triển khai các dự án dài hạn.