Giá điện tăng, doanh nghiệp thủy điện hưởng lợi

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống trong tháng 6/2026 đạt 32,6 tỷ kWh, tăng 14,25% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng, sản lượng toàn hệ thống đạt 171,54 tỷ kWh, tăng 9,85%.

Đặc biệt, trong đợt nắng nóng từ ngày 22 đến 25/6, hệ thống điện quốc gia liên tiếp lập kỷ lục: sản lượng điện tiêu thụ ngày cao nhất đạt 1.215,4 triệu kWh vào ngày 25/6, còn công suất cực đại đạt 57.537 MW vào ngày 24/6.

Trong cơ cấu huy động nguồn điện 6 tháng đầu năm, nhiệt điện than tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 93,44 tỷ kWh, chiếm 54,5%. Thủy điện đạt 36,1 tỷ kWh, chiếm 21%; năng lượng tái tạo đạt 22,12 tỷ kWh, chiếm 12,9%; tua-bin khí chiếm 8% và điện nhập khẩu chiếm 3,5%.

Sản lượng điện truyền tải 6 tháng ước đạt 138,2 tỷ kWh, chủ yếu theo chiều từ miền Trung ra miền Bắc và vào miền Nam. Công suất truyền tải lớn nhất qua giao diện Trung - Bắc đạt 4.489 MW, còn giao diện Trung - Nam đạt 5.998 MW.

Tại miền Trung, ông Lê Hữu Danh, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Trung cho biết, công suất cực đại của hệ thống điện do Công ty Điện lực Gia Lai (GLPC) quản lý trong 6 tháng đầu năm đạt 802,5 MW vào ngày 15/5. Con số này tăng 7,13% so với mức 749,1 MW cùng kỳ năm 2025 và cao hơn 5,52% so với công suất cực đại của cả năm 2025.

Sản lượng điện thương phẩm 6 tháng của GLPC đạt 2.525 triệu kWh, tăng 10,72% và hoàn thành khoảng 51,9% kế hoạch năm. Sản lượng cả năm 2026 dự kiến đạt khoảng 4.864 triệu kWh, tăng 7,96% so với mức 4.506 triệu kWh của năm 2025.

Theo Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS), tiêu thụ điện trong nửa đầu năm 2026 tăng khoảng 10%, chủ yếu do thời tiết nắng nóng cực đoan khiến nhu cầu điện sinh hoạt tăng vọt.

Tuy nhiên, sản lượng thủy điện huy động trong quý II ước giảm 4% so với cùng kỳ do lượng mưa tại nhiều khu vực chỉ dao động quanh mức trung bình nhiều năm. Trong khi đó, huy động nhiệt điện được cải thiện để bù đắp phần sản lượng thiếu hụt của thủy điện.

MBS đánh giá tác động đến lợi nhuận của các doanh nghiệp thủy điện chưa quá lớn, bởi quý II thường là giai đoạn thấp điểm của nhiều nhà máy. Dù sản lượng huy động giảm nhẹ, triển vọng của nhóm này vẫn được hỗ trợ nhờ giá thị trường điện tăng.

Công ty cổ phần Thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh (HoSE: VSH), một trong những doanh nghiệp thủy điện lớn tại miền Trung, là trường hợp hưởng lợi rõ nét. Trong quý II/2026, sản lượng điện của VSH chỉ đạt 466,43 triệu kWh, giảm hơn 63 triệu kWh so với cùng kỳ, nhưng doanh thu sản xuất điện vẫn tăng 74 tỷ đồng, lên 576,05 tỷ đồng.

Sau khi trừ chi phí, mảng sản xuất điện mang về hơn 309 tỷ đồng lợi nhuận, tăng 67 tỷ đồng so với cùng kỳ. Nhờ đó, lợi nhuận sau thuế của VSH tăng 72,4 tỷ đồng, tương ứng 43,57%.

Theo doanh nghiệp, tình hình thủy văn tại miền Trung và Tây Nguyên trong quý II không thuận lợi, khiến sản lượng điện thương phẩm giảm 63,29 triệu kWh, tương đương 11,95%. Tuy nhiên, giá bán điện bình quân của các nhà máy khi tham gia thị trường cao hơn cùng kỳ năm trước.

Nhờ đó, doanh thu sản xuất điện tăng 74,48 tỷ đồng, tương đương 14,85%, trong khi chi phí chỉ tăng 7,24 tỷ đồng, tương ứng 2,78%. Lợi nhuận từ sản xuất điện vì vậy tăng 67,24 tỷ đồng, tương đương 27,83%.

Công ty cổ phần Thủy điện Nước Trong (HNX: NTH) cũng ghi nhận tiến độ thực hiện kế hoạch khả quan. Trong quý II, doanh thu thuần của NTH đạt gần 32 tỷ đồng, giảm nhẹ so với cùng kỳ và hoàn toàn đến từ bán điện thương phẩm.

Lũy kế 6 tháng, doanh thu thuần đạt gần 65 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt gần 36 tỷ đồng, lần lượt giảm 7% và 12% so với cùng kỳ.

Trước dự báo điều kiện kinh doanh khó khăn, NTH đặt kế hoạch năm khá thận trọng, với doanh thu gần 93 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 40,3 tỷ đồng, lần lượt giảm 29,6% và 41,5% so với kết quả năm 2025.

Với kết quả đạt được sau nửa đầu năm, doanh nghiệp đã hoàn thành khoảng 70% kế hoạch doanh thu và 88,3% mục tiêu lợi nhuận. Đây là dư địa để NTH vượt kế hoạch nếu điều kiện thủy văn thuận lợi hơn trong những tháng còn lại.

Thủy văn kéo lợi nhuận phân hóa

Không phải doanh nghiệp thủy điện nào cũng hưởng lợi từ đà tăng của giá điện thị trường.

Tại Công ty cổ phần Thủy điện Sông Ba Hạ (UPCoM: SBH), ngoài doanh thu tài chính tăng 4,64 tỷ đồng, hầu hết chỉ tiêu kinh doanh trong quý II/2026 đều giảm so với cùng kỳ.

Sản lượng điện của SBH chỉ đạt 54,79 triệu kWh, giảm hơn 30%; doanh thu sản xuất điện đạt 57,6 tỷ đồng, giảm hơn 33 tỷ đồng. Lợi nhuận từ sản xuất điện theo đó chỉ còn 12,84 tỷ đồng, giảm hơn 58% so với mức 31,04 tỷ đồng cùng kỳ.

Lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đạt 20,26 tỷ đồng, giảm 11,44 tỷ đồng, tương ứng 36,08%. SBH cho biết nguyên nhân chủ yếu là tổng doanh thu giảm 28,7% khi sản lượng điện thương phẩm quý II giảm 30,26% so với cùng kỳ.

Tương tự, Công ty cổ phần Thủy điện Hương Sơn (UPCoM: GSM) cũng ghi nhận kết quả kinh doanh đi xuống rõ rệt.

Trong quý II, doanh thu thuần của GSM đạt hơn 45,1 tỷ đồng, giảm khoảng 17%; lợi nhuận sau thuế đạt hơn 18,1 tỷ đồng, giảm 36,2% so với mức hơn 28,4 tỷ đồng cùng kỳ.

Lũy kế 6 tháng, GSM ghi nhận doanh thu 96,2 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 39,1 tỷ đồng, cùng giảm so với mức tương ứng hơn 103,2 tỷ đồng và 50,7 tỷ đồng của nửa đầu năm 2025.

Dù vậy, so với mục tiêu doanh thu hơn 185,4 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế hơn 60,7 tỷ đồng, Thủy điện Hương Sơn đã hoàn thành khoảng 52% kế hoạch doanh thu và 64,3% mục tiêu lợi nhuận năm.

Theo GSM, thời tiết khô hạn trong quý II khiến lượng nước về hồ thấp hơn nhiều so với cùng kỳ, kéo sản lượng và doanh thu giảm mạnh. Chi phí sản xuất, kinh doanh cũng tăng nhẹ, trong đó có chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, khiến lợi nhuận sau thuế giảm hơn 10 tỷ đồng.

Trong bối cảnh kết quả kinh doanh của doanh nghiệp thủy điện phụ thuộc lớn vào thời tiết và thủy văn, MBS dự báo tác động sẽ rõ nét hơn trong nửa cuối năm, khi pha El Nino có thể mạnh lên.

Theo Viện Nghiên cứu quốc tế về Khí hậu và Xã hội (IRI), xác suất El Nino duy trì ở mức cao trong năm 2026 và kéo dài đến đầu năm 2027, có thể gây hạn hán tại khu vực phía tây Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam.

Tác động rõ nhất của El Nino là làm giảm sản lượng thủy điện. Cường độ El Nino năm nay được đánh giá có thể tương đương giai đoạn khô hạn lịch sử 2015 - 2016, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước cho các nhà máy.

Ở chiều ngược lại, El Nino thường đẩy nền nhiệt lên cao, kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đặc biệt ở khu vực dân cư.

Từ năm 2020 đến nay, tốc độ tăng nguồn điện luôn chậm hơn tăng trưởng phụ tải. Trong khi đó, thủy điện chiếm khoảng 26% cơ cấu nguồn, còn tỷ trọng các nguồn kém linh hoạt như năng lượng tái tạo ngày càng tăng. Điều này khiến hệ thống đối mặt với nguy cơ thiếu hụt công suất trong những giai đoạn thủy văn bất lợi.

Trong các chu kỳ khô hạn, nhiệt điện thường được huy động nhiều hơn để bù đắp phần sản lượng thiếu hụt của thủy điện. MBS cho rằng đây sẽ là xu hướng chủ đạo trong năm 2026.

“Đối với các doanh nghiệp thủy điện, tín hiệu về một năm suy giảm sản lượng đã khá rõ ràng. Giá bán có thể cải thiện khi giá thị trường điện tăng mạnh, nhưng mức hưởng lợi sẽ không quá lớn do tỷ lệ Qm năm nay tương đương năm trước, chỉ ở mức 2%”, MBS nhận định.

Theo MBS, những doanh nghiệp sở hữu danh mục nguồn điện đa dạng như Tập đoàn Hà Đô (HoSE: HDG) và Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (HoSE: POW) sẽ có triển vọng tài chính khả quan hơn.