Chiều 23/4, với 492/493 đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9 /2026.

Tại báo cáo tiếp thu, giải trình trước khi Quốc hội bấm nút, Chính phủ nêu rõ, trên cơ sở tổng hợp, nghiên cứu đầy đủ ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, nhất là trong môi trường sổ.

Dự thảo Luật tập trung hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm công dân được tiếp cận thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời, minh bạch và thuận lợi; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập trong việc tổ chức thực hiện quyền này.

Việc chỉnh lý dự thảo Luật được thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan; tăng cường tính khả thi, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức thực hiện. Nội dung dự thảo Luật đã thể chế hóa yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, gắn với xây dựng Chính phủ số, chính quyền số và công dân số; đồng thời cân bằng giữa yêu cầu công khai, minh bạch thông tin với bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và các lợi ích hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Chính phủ cũng cho biết, Dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng mở rộng phạm vi thông tin phải công khai, thông qua việc liệt kê và bổ sung các nhóm thông tin quan trọng, gắn trực tiếp với đời sống dân sinh, hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Đối với các thông tin không được liệt kê nhưng pháp luật chuyên ngành có quy định phải công khai, dự thảo Luật xác định tiếp tục thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Cách tiếp cận này, theo Chính phủ, vừa bảo đảm tính đầy đủ, vừa tránh trùng lặp, đồng thời duy trì tính linh hoạt của hệ thống pháp luật.

Theo đó, trong các “Thông tin phải được công khai” quy định tại điều 17 có thông tin về dự toán ngân sách nhà nước; báo cáo tình hình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước; quyết toán ngân sách nhà nước; báo cáo tài chính năm; dự toán ngân sách nhà nước, tình hình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước, quyết toán ngân sách nhà nước của các đơn vị dự toán ngân sách, các tổ chức được ngân sách nhà nước hỗ trợ; các khoản hỗ trợ trực tiếp của ngân sách nhà nước cho người dân trên địa bàn; kế hoạch tài chính, tình hình thực hiện kế hoạch tài chính và quyết toán tài chính hằng năm của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách; thủ tục ngân sách nhà nước; thông tin về thuế, phí, lệ phí.

Nằm trong diện phải công khai còn có kết luận thanh tra; báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng; báo cáo kiểm toán sau khi phát hành, báo cáo kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước sau khi báo cáo Quốc hội; Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí; kế hoạch tổ chức thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí; chương trình tiết kiệm, chống lãng phí; báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí; kết quả xử lý hành vi gây lãng phí…

Về phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin, quá trình thảo luận, có ý kiến đại biểu đề nghị để sửa đổi lại quy định từ Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra thành chính quyền cấp xã có nghĩa vụ cung cấp thông tin do mình có được và do mình tạo ra.

Chính phủ giải trình, đối với UBND cấp xã, dự thảo Luật quy định trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra, không bao gồm thông tin do tiếp nhận từ cơ quan khác (trừ một số trường hợp luật định), nhằm bảo đảm tính hợp lý, khả thi trong bối cảnh sắp xếp, mở rộng chức năng, nhiệm vụ của cấp xã.

Dự thảo Luật đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền khi giao UBND cấp tỉnh, cấp xã chủ động xác định đầu mối cung cấp thông tin, tạo sự linh hoạt trong tổ chức thực hiện.