Một giáo sư robot không nói về trí tuệ nhân tạo, không nói về những cỗ máy thông minh hay các công nghệ đang làm thay đổi thế giới, mà kể về việc rửa sạch từng chiếc bát sau bữa cơm gia đình.

Đằng sau câu chuyện giản dị ấy là một triết lý giáo dục sâu sắc, đồng thời cũng gợi mở chân dung của một mô hình đại học đang từng bước hình thành tại Việt Nam, nơi mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn hướng tới kiến tạo những con người có đủ năng lực, bản lĩnh và khát vọng để làm nên tương lai.

"Điều quý giá nhất tôi dạy các con mình không liên quan đến kỹ thuật, đó là căn bếp" là cách TS.La Mạnh Hùng, Chủ tịch VinDynamics, mở đầu bài phát biểu trước gần 200 tân khoa trong ngày tốt nghiệp.

Không phải những câu chuyện về robot hình người, trí tuệ nhân tạo hay những thành tựu công nghệ mà ông và cộng sự đang theo đuổi, vị giáo sư từng nhiều năm nghiên cứu và giảng dạy ngành robot tại Hoa Kỳ lại lựa chọn kể về những bữa cơm gia đình, nơi bốn người con của ông mỗi tối đều phải tự dọn sạch căn bếp sau khi ăn.

Không phải dọn cho xong, cũng không phải làm "gần sạch", mà phải rửa từng chiếc bát, lau từng mặt bàn, sắp xếp mọi vật trở về đúng vị trí. Nếu còn sót lại một góc nhỏ, tất cả phải làm lại từ đầu.

Đó không phải sự khắt khe của một người cha, mà là cách ông gieo vào các con mình ý thức về trách nhiệm và sự chỉn chu trong từng việc nhỏ nhất. Bởi theo ông, những thói quen được hình thành trong những khoảnh khắc tưởng như bình thường, nhất là khi không có ai quan sát, sẽ quyết định cách mỗi người làm mọi việc khác trong cuộc đời. Một người không thể làm tốt những điều nhỏ sẽ rất khó tạo nên những thành tựu lớn.

Thành công không được tạo ra từ một khoảnh khắc xuất thần hay một lần may mắn, mà được tích lũy từ hàng nghìn công việc bình dị được thực hiện với sự tận tâm, lặp đi lặp lại trong một thời gian rất dài. Chính tinh thần ấy đã đưa cậu bé lớn lên trong một gia đình quân nhân ở Việt Nam trở thành giáo sư ngành robot tại Hoa Kỳ, rồi trở về quê hương để xây dựng VinDynamics và cùng các cộng sự từng bước hiện thực hóa khát vọng phát triển robot "Make in Vietnam".

Câu chuyện của TS.La Mạnh Hùng không chỉ là lời nhắn gửi dành cho các tân khoa trong ngày tốt nghiệp. Đó còn là cách VinUni lựa chọn giới thiệu triết lý giáo dục mà nhà trường theo đuổi trong suốt những năm qua.

Trong nhiều thập niên, giáo dục đại học chủ yếu được nhìn nhận như nơi truyền đạt tri thức và đào tạo nghề nghiệp. Giá trị của một trường đại học thường được đo bằng số lượng sinh viên tốt nghiệp, tỷ lệ có việc làm hay thứ hạng trên các bảng xếp hạng quốc tế.

Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ mới đang làm thay đổi rất nhanh thị trường lao động, đặt ra yêu cầu hoàn toàn khác đối với giáo dục đại học. Điều xã hội cần không còn chỉ là những người giỏi chuyên môn, mà là những con người có khả năng học hỏi suốt đời, biết tư duy độc lập, sáng tạo, hợp tác và giải quyết những vấn đề mới của thực tiễn.

Đó cũng là lý do VinUni gọi các sinh viên tốt nghiệp của mình là "Future Makers" - những người kiến tạo tương lai. Cách gọi ấy không đơn thuần là một khẩu hiệu truyền thông mà phản ánh một cách tiếp cận mới về giáo dục.

Đại học không chỉ truyền đạt những tri thức đã có, mà phải trở thành nơi nuôi dưỡng khát vọng, khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo và chuẩn bị cho người học năng lực tạo ra những giá trị mới cho xã hội.

Lễ tốt nghiệp năm nay đánh dấu sự trưởng thành của 200 tân khoa thuộc ba khối ngành Kinh doanh, Kỹ thuật và Khoa học Máy tính, Khoa học Sức khỏe, trong đó có khóa bác sĩ đầu tiên tốt nghiệp từ chương trình đào tạo được đồng thiết kế và xác thực bởi Đại học Pennsylvania.

Hơn 55% sinh viên đã nhận được thư mời làm việc trước khi tốt nghiệp và hơn 23% tiếp tục học thạc sỹ, tiến sỹ tại nhiều trường đại học hàng đầu thế giới.

Những con số ấy phản ánh chất lượng đào tạo, nhưng điều VinUni mong muốn khẳng định còn lớn hơn thế: xây dựng một môi trường giáo dục chuẩn quốc tế ngay tại Việt Nam, nơi người học được chuẩn bị để không chỉ thích ứng với tương lai mà còn góp phần tạo ra tương lai ấy.