Điều đáng chú ý, trước khi bệnh diễn biến nguy kịch, người bệnh không có các biểu hiện xuất huyết điển hình như chảy máu chân răng hay chảy máu cam.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa trải qua một đêm cấp cứu căng thẳng để giành giật sự sống cho bà H.T.V. (69 tuổi, Hà Nội), mắc sốt xuất huyết Dengue diễn biến tối cấp trên nền đái tháo đường tuýp 2.

Theo người nhà, gia đình bà V. đang sinh sống trong khu vực có ổ dịch sốt xuất huyết, chồng và con dâu của bà cũng vừa mắc bệnh. Ba ngày trước khi nhập viện, bà xuất hiện sốt, mệt mỏi và đau lưng. Đến ngày thứ ba, tình trạng mệt tăng dần, ý thức chậm hơn bình thường. Mặc dù chưa xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết thường gặp như chảy máu cam hay chảy máu chân răng, gia đình vẫn quyết định đưa bà đến cơ sở y tế thăm khám.

Tại bệnh viện tuyến đầu, người bệnh được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn theo dõi, bệnh diễn biến rất nhanh với tình trạng suy tuần hoàn nên được chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương ngay trong đêm.

Ths.Trần Văn Bắc, Phó trưởng Khoa Cấp cứu, người trực tiếp tiếp nhận ca bệnh, cho biết đây là một trong những trường hợp sốt xuất huyết rất nặng.

"Khi nhập viện vào ngày thứ tư của bệnh, bệnh nhân giảm ý thức, điểm Glasgow chỉ còn 13 điểm. Trên da đã xuất hiện các ban xuất huyết rải rác vùng bụng và hai cẳng tay tại vị trí tiêm truyền, mi mắt nề nhẹ. Đáng lo ngại hơn, mạch rất nhanh và nhỏ, khó bắt với tần số 158 lần/phút, huyết áp tụt sâu chỉ còn 85/50 mmHg, cho thấy người bệnh đã rơi vào tình trạng sốc", bác sỹ Bắc cho biết.

Các kết quả xét nghiệm sau đó đều ở mức "báo động đỏ". Tiểu cầu giảm nhanh từ 28 xuống còn 18 rồi chỉ còn 9 × 10⁹/L, trong khi mức bình thường dao động từ 150-400 × 10⁹/L, phản ánh tình trạng rối loạn đông máu rất nặng. Chỉ số hồng cầu biến động mạnh do hiện tượng cô đặc máu và xuất huyết. Độ bão hòa oxy máu (SpO₂) khi thở khí trời chỉ còn 86%, bụng chướng nhẹ, cho thấy nhiều cơ quan đã bị ảnh hưởng.

Trước diễn biến nguy kịch, các bác sỹ lập tức đặt nội khí quản, cho bệnh nhân thở máy, tiến hành lọc máu liên tục, hồi sức tích cực, đồng thời truyền máu và các chế phẩm máu để duy trì sự sống.

Sau hơn 5 giờ hồi sức liên tục, huyết áp của bệnh nhân tạm thời ổn định ở mức 115/82 mmHg, mạch giảm còn 134 lần/phút. Tuy nhiên, tiên lượng vẫn hết sức dè dặt khi người bệnh tiếp tục xuất hiện khối máu tụ dưới da tại vị trí tiêm truyền, chảy máu qua miệng và bụng chướng tăng dần. Hiện bệnh nhân vẫn đang được theo dõi và điều trị tích cực tại Khoa Cấp cứu.

Từ trường hợp này, Ths.Trần Văn Bắc khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi và những người mắc các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc suy thận cần đặc biệt cảnh giác khi Hà Nội bước vào mùa cao điểm sốt xuất huyết.

Theo bác sỹ, đây là nhóm có nguy cơ diễn biến nặng và tử vong cao, trong khi các biểu hiện ban đầu có thể rất không điển hình. Nhiều trường hợp chỉ có sốt, mệt mỏi hoặc đau nhức cơ thể, chưa xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết nên dễ chủ quan, khiến việc điều trị bị chậm trễ.

"Bệnh nhân không nhất thiết phải có chảy máu cam hay chảy máu chân răng mới là sốt xuất huyết nặng. Khi có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau nhức người, đặc biệt nếu đang sống trong khu vực có dịch hoặc có người thân mắc bệnh, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, theo dõi và điều trị kịp thời", bác sỹ Bắc nhấn mạnh.

Bên cạnh các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ nơi muỗi sinh sản và phòng tránh muỗi đốt, các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân chủ động tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Hiện vắc-xin phòng sốt xuất huyết đã được triển khai cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Các nghiên cứu cho thấy vắc xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm tỷ lệ nhập viện và giảm nguy cơ chuyển nặng.

Tuy nhiên, các bác sỹ lưu ý, vắc-xin không thay thế các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh mà cần được kết hợp đồng bộ với vệ sinh môi trường, loại bỏ ổ bọ gậy và chủ động theo dõi sức khỏe khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá sốt xuất huyết Dengue là một trong những mối đe dọa y tế toàn cầu có tốc độ gia tăng nhanh nhất hiện nay.

Chỉ riêng năm 2025, thế giới ghi nhận khoảng 3,6 triệu ca mắc và gần 2.000 ca tử vong tại gần 100 quốc gia. Hiện số ca mắc đã vượt 50.300 trường hợp, tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Điều đáng lo ngại là dịch không còn xuất hiện theo chu kỳ quen thuộc mà đã gia tăng ngay từ đầu năm, trước cả mùa mưa vốn được xem là thời điểm cao điểm của sốt xuất huyết.

Tại Việt Nam, theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn, sốt xuất huyết đang dần phá vỡ các quy luật dịch tễ quen thuộc. Nếu trước đây dịch thường giảm vào cuối năm thì năm 2025 số ca mắc vẫn duy trì ở mức cao trong các tháng 11 và 12.

Theo ông Võ Hải Sơn, thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài từ đầu năm đến nay đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Bên cạnh đó, sự lưu hành chiếm ưu thế của tuýp huyết thanh DENV-2 cũng khiến số ca bệnh nặng và nhập viện gia tăng.

TS.Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam nhận định, có ba yếu tố cốt lõi khiến sốt xuất huyết trở thành mối đe dọa toàn cầu gồm biến đổi khí hậu, tốc độ đô thị hóa nhanh tại các khu dân cư đông đúc khiến hạ tầng không theo kịp nhu cầu phát triển và đặc tính ngày càng khó dự báo của dịch bệnh.

Theo Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương Trần Như Dương, trong vòng 50 năm qua, số ca mắc sốt xuất huyết trên toàn cầu đã tăng gấp 30 lần.

Mỗi năm thế giới ghi nhận từ 50 đến 100 triệu ca mắc và khoảng 24.000 trường hợp tử vong. Năm 2026 cũng là năm thứ 16 liên tiếp các quốc gia ASEAN triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết nhằm tăng cường hợp tác khu vực trong công tác kiểm soát dịch bệnh.

Để phòng dịch, Phó Giám đốc CDC Hà Nội Đào Hữu Thân nhấn mạnh, "pháo đài" quan trọng nhất trong phòng chống sốt xuất huyết vẫn là ý thức của mỗi người dân. Chỉ cần dành khoảng 10 phút mỗi tuần để kiểm tra và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi cũng có thể giảm đáng kể nguy cơ bùng phát dịch.

Các chuyên gia nhấn mạnh, hiện nay điều trị sốt xuất huyết chủ yếu vẫn là theo dõi sát, bù dịch và xử lý biến chứng chứ chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus Dengue. Chính vì vậy, phòng bệnh chủ động được xem là “hàng rào” quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế diễn tiến nặng.

Ngoài các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, loại bỏ ổ nước đọng, ngủ màn và phòng muỗi đốt, tiêm vắc-xin đang được xem là giải pháp chủ động hiệu quả trong phòng ngừa sốt xuất huyết.

Hiện nay, Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Theo dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn khỏe mạnh đều có thể tiêm vắc-xin sốt xuất huyết theo lịch hai mũi cách nhau 3 tháng. Tuy nhiên, một số đối tượng không nên tiêm gồm người suy giảm miễn dịch, người quá mẫn với thành phần vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân.

Theo đại diện hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, một số trường hợp không nên tiêm như người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú hoặc người quá mẫn với thành phần của vắc-xin. Người dân cần được khám sàng lọc và tư vấn trước tiêm để bảo đảm an toàn.