Theo Bộ Y tế, từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận hơn 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết Dengue, trong đó có 5 ca tử vong. Đáng chú ý, số ca mắc trong những tháng đầu năm tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy dịch bệnh đang diễn biến phức tạp và xuất hiện sớm hơn so với các năm trước.

Lý giải về thực trạng này, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn cho biết, sốt xuất huyết đang dần phá vỡ các quy luật dịch tễ quen thuộc. Nếu trước đây dịch thường giảm vào cuối năm thì năm 2025 số ca mắc vẫn duy trì ở mức cao trong các tháng 11 và 12.

Theo ông Võ Hải Sơn, thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài từ đầu năm đến nay đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Bên cạnh đó, sự lưu hành chiếm ưu thế của tuýp huyết thanh DENV-2 cũng khiến số ca bệnh nặng và nhập viện gia tăng.

TS.Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam nhận định, có ba yếu tố cốt lõi khiến sốt xuất huyết trở thành mối đe dọa toàn cầu gồm biến đổi khí hậu, tốc độ đô thị hóa nhanh tại các khu dân cư đông đúc khiến hạ tầng không theo kịp nhu cầu phát triển và đặc tính ngày càng khó dự báo của dịch bệnh.

Theo Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương Trần Như Dương, trong vòng 50 năm qua, số ca mắc sốt xuất huyết trên toàn cầu đã tăng gấp 30 lần.

Mỗi năm thế giới ghi nhận từ 50 đến 100 triệu ca mắc và khoảng 24.000 trường hợp tử vong. Năm 2026 cũng là năm thứ 16 liên tiếp các quốc gia ASEAN triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết nhằm tăng cường hợp tác khu vực trong công tác kiểm soát dịch bệnh.

Tại Hà Nội, địa phương có mật độ dân cư cao, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng nhiều công trường xây dựng, khu nhà trọ công nhân và sinh viên, nguy cơ bùng phát dịch luôn hiện hữu. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, từ đầu năm đến nay thành phố ghi nhận 337 trường hợp mắc tại 93 phường, xã, tăng so với cùng kỳ năm ngoái.

Mặc dù chưa ghi nhận các ổ dịch phức tạp, ngành Y tế Thủ đô nhận định nguy cơ gia tăng số ca mắc trong những tháng tới là rất lớn. CDC Hà Nội đang tiếp tục tăng cường giám sát tại các khu vực đã ghi nhận ca bệnh như phường Cầu Giấy, Đại Mỗ và các xã Liên Minh, Dân Hòa.

Đánh giá cao việc Hà Nội triển khai sớm các hoạt động phòng chống dịch từ tháng 5, đặc biệt là công tác truyền thông, vệ sinh môi trường và huy động cộng đồng tham gia diệt bọ gậy, lăng quăng, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương Trần Như Dương cho rằng để kiểm soát hiệu quả dịch bệnh cần dựa trên mô hình “kiềng ba chân”.

Theo đó, ngành Y tế phải tăng cường tập huấn, giám sát kỹ thuật; chính quyền cơ sở cần phát huy vai trò chỉ đạo và huy động sức mạnh liên ngành; đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng hộ gia đình trong công tác phòng bệnh.

Phó Giám đốc CDC Hà Nội Đào Hữu Thân nhấn mạnh, “pháo đài” quan trọng nhất trong phòng chống sốt xuất huyết vẫn là ý thức của mỗi người dân. Biện pháp hiệu quả và bền vững nhất là chủ động diệt muỗi, diệt bọ gậy hằng ngày tại gia đình và khu dân cư.

Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến ngày càng khó lường và nguy cơ tái nhiễm nặng gia tăng do sự lưu hành đồng thời của nhiều tuýp vi rút, các chuyên gia kỳ vọng những tiến bộ khoa học công nghệ sẽ tạo thêm công cụ hữu hiệu trong phòng chống sốt xuất huyết.

Theo TS.Angela Pratt, Việt Nam đã cấp phép cho vắc-xin phòng sốt xuất huyết Dengue và đang chuẩn bị triển khai thí điểm nhằm đánh giá tính khả thi trước khi xem xét đưa vào Chương trình tiêm chủng mở rộng.

Các chuyên gia cho rằng vắc-xin là giải pháp dự phòng chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế các trường hợp nhập viện và biến chứng nặng. Tuy nhiên, vắc-xin không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng chống dịch truyền thống mà cần được kết hợp với kiểm soát muỗi truyền bệnh, loại bỏ lăng quăng, bọ gậy và giám sát dịch tễ.

Với thông điệp “Không có lăng quăng, không có sốt xuất huyết”, Bộ Y tế kêu gọi mỗi người dân dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra các dụng cụ chứa nước, đậy kín vật chứa, loại bỏ các điểm đọng nước và duy trì thói quen ngủ màn. Nếu xuất hiện tình trạng sốt cao kéo dài trên hai ngày, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà nhằm tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Theo các chuyên gia y tế, điều nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết nằm ở chỗ bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh chỉ sau vài ngày sốt. Không ít trường hợp chủ quan tự điều trị tại nhà, đến khi nhập viện đã rơi vào tình trạng sốc nặng, xuất huyết đa cơ quan hoặc suy gan, suy thận.

Các bác sỹ cho biết bệnh thường trải qua ba giai đoạn lâm sàng. Giai đoạn đầu là sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi người, buồn nôn, chán ăn, có thể kèm chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam. Tuy nhiên, nguy hiểm nhất là giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.

Lúc này, dù người bệnh có thể giảm sốt nhưng lại xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nặng như đau bụng vùng gan, nôn nhiều, xuất huyết dưới da, xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết não, gan to, men gan tăng cao hoặc rối loạn tri giác. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị suy đa tạng, sốc do thoát huyết tương và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. 

Đặc biệt, trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền là những nhóm có nguy cơ biến chứng nặng cao hơn khi mắc bệnh.

Các chuyên gia nhấn mạnh, hiện nay điều trị sốt xuất huyết chủ yếu vẫn là theo dõi sát, bù dịch và xử lý biến chứng chứ chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus Dengue. Chính vì vậy, phòng bệnh chủ động được xem là “hàng rào” quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế diễn tiến nặng.

Ngoài các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, loại bỏ ổ nước đọng, ngủ màn và phòng muỗi đốt, tiêm vắc-xin đang được xem là giải pháp chủ động hiệu quả trong phòng ngừa sốt xuất huyết.

Hiện nay, Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Theo dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn khỏe mạnh đều có thể tiêm vắc-xin sốt xuất huyết theo lịch hai mũi cách nhau 3 tháng. Tuy nhiên, một số đối tượng không nên tiêm gồm người suy giảm miễn dịch, người quá mẫn với thành phần vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân.

Theo đại diện hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, một số trường hợp không nên tiêm như người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú hoặc người quá mẫn với thành phần của vắc-xin. Người dân cần được khám sàng lọc và tư vấn trước tiêm để bảo đảm an toàn.