Hành trình 80 năm vẻ vang

Đã tròn 80 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 34/SL (ngày 25/3/1946) thành lập Ty Quản lý - tổ chức tài chính đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, tiền thân của Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng) ngày nay, để rồi từ đó, ngày 25/3 hằng năm đã trở thành ngày truyền thống của ngành Tài chính Quân đội.

Ôn lại truyền thống vẻ vang của ngành, ngay trước thềm Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Tài chính Quân đội và đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhì, được tổ chức vào hôm nay (24/3/2026), Trung tướng Nguyễn Hồng Lâm, Cục trưởng Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng), cho biết, 80 năm qua, dù trong các cuộc kháng chiến trường kỳ, hay trong sự nghiệp Đổi mới của đất nước, toàn ngành Tài chính Quân đội luôn nỗ lực, chủ động, sáng tạo trong tham mưu, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao, nhằm huy động và phân bổ, sử dụng hợp lý nguồn lực tài chính cho mọi nhiệm vụ thường xuyên và đột xuất của quân đội và lực lượng vũ trang trong các thời kỳ, cũng như trong thực hiện các hoạt động đầu tư, phát triển kinh tế gắn với quốc phòng, quốc phòng gắn với kinh tế, qua đó góp phần quan trọng xây dựng và nâng cao sức mạnh của Quân đội Nhân dân Việt Nam chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Trung tướng Nguyễn Hồng Lâm có lẽ muốn nhắc đến những năm tháng đất nước còn trường kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Khi ấy, đất nước còn nghèo, nguồn tài chính bảo đảm cho quân đội gặp muôn vàn khó khăn. Nhưng bằng sự tận tụy, chủ động và nỗ lực vượt khó, ngành Tài chính Quân đội đã huy động, quản lý, cấp phát và đảm bảo kịp thời nhu cầu tài chính cho xây dựng lực lượng và các hoạt động tác chiến với quy mô ngày càng lớn trên khắp các chiến trường. Chính nguồn lực tài chính quý báu đó đã góp phần làm nên những chiến công vẻ vang của Quân đội Nhân dân Việt Nam, với đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên lừng lẫy địa cầu và Đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Rồi khi đất nước bắt đầu giai đoạn phục hồi sau chiến tranh và đặc biệt là kể từ khi thực hiện công cuộc Đổi mới, dấu ấn và đóng góp của ngành Tài chính Quân đội còn lớn hơn nữa. Phát huy cao độ tinh thần tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo, toàn ngành đã tham mưu huy động các nguồn lực; chỉ đạo điều hành dự toán ngân sách chặt chẽ, công khai, minh bạch. Đồng thời, chủ động cân đối toàn diện, bố trí ngân sách đúng trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm kịp thời cho nhiệm vụ thường xuyên, đột xuất, các nhiệm vụ chiến lược theo định hướng của Đảng, Chính phủ và Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; qua đó góp phần xây dựng, nâng cao tiềm lực quân sự, quốc phòng và đóng góp tích cực vào những thành tựu quan trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô và các lĩnh vực kinh tế, đầu tư, tài chính của đất nước…

“Những đóng góp của ngành Tài chính Quân đội cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là rất lớn. Có thể nói, trong mỗi bước đường phát triển của Quân đội Nhân dân Việt Nam anh hùng, của đất nước, đều có dấu ấn và đóng góp không nhỏ của ngành Tài chính Quân đội”, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương đã nói như vậy.

Bước đột phá mạnh mẽ

80 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Tài chính Quân đội luôn vững vàng trong mọi giai đoạn lịch sử và khẳng định được vai trò trung tâm trong công tác tham mưu, huy động, quản lý nguồn lực tài chính quân đội, góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Những năm gần đây, toàn ngành đã có những bước phát triển đột phá, đặc biệt là kể từ sau khi Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng) được tổ chức lại trên cơ sở sáp nhập Cục Kinh tế, Cục Tài chính và Cục Kế hoạch và Đầu tư vào tháng 3 năm ngoái. Bối cảnh khi ấy, cả nước đang đẩy mạnh thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn bộ máy theo hướng hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, còn quân đội đang thực hiện chủ trương xây dựng quân đội “tinh, gọn, mạnh” trong tình hình mới.

“Đây là dấu mốc quan trọng đánh dấu sự phát triển mới của ngành Tài chính Quân đội cả về quy mô tổ chức, chức năng, nhiệm vụ”, Trung tướng Nguyễn Hồng Lâm nói và cho biết, 5 năm gần đây, ngành Tài chính Quân đội tiếp tục thực hiện tốt các nhiệm vụ chiến lược mà Đảng và Quân đội giao phó.

Chẳng hạn, thực hiện tốt công tác tham mưu giúp Bộ Quốc phòng triển khai nhiều chương trình, kế hoạch của Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng, an ninh; chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tham mưu tổng hợp giúp Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng xây dựng cơ chế huy động và cân đối nguồn lực phục vụ nhiệm vụ quân sự, quốc phòng…

Cùng với đó, tăng cường quản lý ngân sách theo trung hạn; quản lý, điều hành dự toán ngân sách chặt chẽ, linh hoạt; thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về công tác đầu tư, xây dựng cơ bản, giải ngân kịp thời các nguồn vốn, đáp ứng nhiệm vụ thường xuyên và đột xuất, đặc biệt là các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách…

“Ngay cả trong bối cảnh đối mặt với nhiều tác động bất lợi, như đại dịch Covid-19, xung đột vũ trang quốc tế, biến động giá cả, thiên tai..., chúng tôi vẫn ‘giữ vững trận địa’, bảo đảm đầy đủ, kịp thời mọi mặt tài chính cho các hoạt động của quân đội”, Trung tướng Nguyễn Hồng Lâm cho biết.

Bên cạnh đó, toàn ngành cũng đã thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về thương mại quân sự và hội nhập quốc tế; về quản lý tài chính doanh nghiệp và kinh tế quốc phòng; cũng như thực hiện tốt các chính sách, chế độ cho các lực lượng trong toàn quân, nhất là lực lượng làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo, vùng sâu vùng xa…

Những đóng góp to lớn này đã luôn được Đảng, Nhà nước, quân đội đánh giá cao. Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc cũng đã khẳng định điều này. Ông đã nhấn mạnh những đóng góp quan trọng của ngành Tài chính Quân đội trong 80 năm xây dựng và trưởng thành, đặc biệt là trong những năm gần đây.

Đó là Ngành đã làm tốt chức năng tham mưu chiến lược cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về huy động các nguồn lực tài chính cho quân đội để từ đó Nhà nước có quyết sách phù hợp, cân đối, phân bổ hợp lý nguồn lực quốc gia, bảo đảm ngân sách quốc phòng đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội…

Đó là đã chủ động nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính phù hợp với đặc thù hoạt động quân sự, quốc phòng; từng bước đổi mới phương thức bảo đảm tài chính từ cấp phát tập trung, phân bổ bình quân, sang phân cấp, phân quyền, phân bổ ngân sách theo định mức, theo nhiệm vụ, từ đó phát huy tính chủ động, trách nhiệm của các đơn vị, phát huy được hiệu quả sử dụng ngân sách, nguồn lực tài chính, góp phần quan trọng tạo nên sức mạnh tổng hợp, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội…

“Là một bộ phận của tài chính quốc gia, thông qua việc quản lý, sử dụng chặt chẽ, hiệu quả ngân sách quốc phòng, tham mưu thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm, chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội Nhà nước giao quân đội, ngành Tài chính Quân đội cũng đã góp phần tích cực vào điều hành ngân sách nhà nước, giữ vững các cân đối lớn và ổn định kinh tế vĩ mô”, Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh.

Sứ mệnh lớn trong kỷ nguyên mới

Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Quân đội cũng đang triển khai xây dựng các dự án chiến lược nhằm xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Bối cảnh này đã đặt ra những thách thức to lớn cho ngành Tài chính Quân đội. Làm sao có đủ nguồn lực tài chính để thực hiện những nhiệm vụ chiến lược này? Đó là câu trả lời không đơn giản trong bối cảnh khả năng cân đối ngân sách có hạn, trong khi tình hình thế giới và khu vực diễn biến khó lường, các cường quốc đang đẩy mạnh chi tiêu quốc phòng, chạy đua vũ trang công nghệ cao…

“Chúng tôi hiểu được rằng, trong kỷ nguyên mới, nhiệm vụ của chúng tôi là rất nặng nề. Vì thế, tới đây, chúng tôi xác định sẽ tập trung vào việc giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp của Đảng đối với công tác tài chính, kế hoạch - đầu tư và kinh tế trong quân đội. Trước mắt, tập trung tham mưu cho Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng các chủ trương, giải pháp thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ tài chính bảo đảm cho nhiệm vụ quân sự, quốc phòng giai đoạn 2026-2030”, Trung tướng Nguyễn Hồng Lâm cho biết.

Các nhiệm vụ trọng tâm khác được Trung tướng Nguyễn Hồng Lâm nhắc tới là tiếp tục đổi mới, hoàn thiện đồng bộ cơ chế quản lý tài chính, kế hoạch - đầu tư và kinh tế theo hướng vừa chặt chẽ vừa linh hoạt; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tiếp tục thực hiện quyết liệt cải cách hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tự chịu trách nhiệm; chuyển đổi mạnh mẽ phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát.

Cùng với đó, thực hiện đồng bộ các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý, sử dụng ngân sách, tài chính, tài sản; ưu tiên nguồn lực cho huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, diễn tập; đầu tư các dự án công nghệ cao… Đồng thời, nâng cao hiệu quả hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế của các đơn vị và doanh nghiệp quân đội…

Nhưng kỷ nguyên mới, ngành Tài chính Quân đội cũng sẽ có những sứ mệnh mới, lớn lao hơn. Năm ngoái, khi tham dự Lễ kỷ niệm 80 năm ngành Tài chính, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định ngành Tài chính có vai trò như một “trung tâm hoạch định chiến lược”, không chỉ là trụ cột trong chính sách tài chính của đất nước, mà còn là lực lượng tiên phong trong đổi mới và phát triển kinh tế quốc gia.

Là một bộ phận của tài chính quốc gia, Tài chính Quân đội cũng có vai trò và nhiệm vụ to lớn như vậy. Nếu đặt trong tổng thể chiến lược quốc gia, không tách rời mục tiêu phát triển đất nước, Tài chính Quân đội sẽ không đơn thuần là một đơn vị quản lý ngân sách quân đội, mà phải là một công cụ chiến lược, một điểm tựa chiến lược cho sự phát triển của đất nước nói chung, Quân đội Nhân dân Việt Nam nói riêng trong mọi tình huống. Đó chính là sứ mệnh to lớn và vẻ vang của ngành Tài chính Quân đội trong tình hình mới.