Trở về cùng một đỉnh cao mới

Sau những năm tháng biểu diễn và giảng dạy tại nước ngoài, nghệ sĩ piano Lưu Hồng Quang tiếp tục duy trì truyền thống trở về Việt Nam mỗi năm bằng một dự án nghệ thuật có chiều sâu. Năm 2026, sự trở lại này mang một ý nghĩa đặc biệt khi anh lựa chọn trình diễn chương trình độc tấu piano “Thanh âm vượt tầng” - “Transcendental”, xoay quanh trọn bộ 12 Transcendental Études của nhà soạn nhạc Franz Liszt.

Chương trình sẽ diễn ra vào 20h ngày 8/5/2026 tại Phòng hòa nhạc lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, địa chỉ 77 Hào Nam, Đống Đa, Hà Nội. Đây cũng là không gian nghệ thuật gắn bó với những bước đi đầu tiên của Lưu Hồng Quang trên con đường âm nhạc chuyên nghiệp. Sự kiện nằm trong chuỗi VIPCF Laureate & Master Series do Vietnam International Piano Competition & Festival tổ chức, đồng thời hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

Việc lựa chọn Transcendental Études không phải là một quyết định dễ dàng. Bộ tác phẩm này từ lâu đã được xem như “đỉnh Everest” của nghệ thuật piano, nơi hội tụ cả kỹ thuật siêu việt lẫn chiều sâu biểu đạt. Lưu Hồng Quang từng trình diễn trọn bộ tại Việt Nam vào năm 2022. Tuy nhiên, lần trở lại này không đơn thuần là tái hiện, mà là một cuộc đào sâu, tìm kiếm những tầng ý nghĩa mới của âm thanh.

Ở góc độ nghệ thuật, việc một nghệ sĩ dám trở lại với cùng một đỉnh cao đã chinh phục trước đó là một lựa chọn đầy bản lĩnh. Bởi với Liszt, kỹ thuật chưa bao giờ là đích đến cuối cùng. Nó chỉ là phương tiện để mở ra thế giới của cảm xúc, ký ức và trí tưởng tượng.

Âm nhạc của Franz Liszt từ lâu đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một nhạc cụ độc tấu. Trong Transcendental Études, piano không còn là một cây đàn đơn lẻ mà trở thành một dàn nhạc thu nhỏ, một sân khấu kịch tính và đôi khi là một không gian thi ca.

Quá trình hình thành của bộ tác phẩm này phản ánh rõ hành trình sáng tạo của Liszt. Phiên bản đầu tiên ra đời năm 1826, khi ông còn là một thần đồng tuổi thiếu niên. Đến thập niên 1830, khi sự nghiệp biểu diễn đạt đỉnh cao, Liszt phát triển chúng thành Grand Études với độ khó gần như vượt giới hạn kỹ thuật. Phiên bản hoàn chỉnh năm 1852, được xem là kết tinh của cả một đời nghệ thuật, nơi kỹ thuật được tiết chế để phục vụ cho biểu đạt.

Mười hai étude trong chu trình này, mỗi tác phẩm là một thế giới riêng biệt. Từ khúc mở đầu Preludio với những âm thanh như tiếng kèn hiệu rực rỡ, Liszt đã thiết lập một không gian âm nhạc mang quy mô hoành tráng. Tiếp đó, No.2 đưa người nghe vào một nhịp điệu sắc lạnh, gợi liên tưởng đến “mô-típ định mệnh” trong Giao hưởng số 5 của Beethoven, với sức căng gần như không khoan nhượng.

Paysage lại mở ra một khung cảnh hoàn toàn khác, nơi những đường giai điệu nhẹ nhàng và hòa âm bồng bềnh tái hiện một miền quê yên bình. Trong khi đó, Mazeppa đưa người nghe vào một thiên anh hùng ca dữ dội, lấy cảm hứng từ truyền thuyết về Ivan Mazepa, với hành trình từ đau đớn đến chiến thắng.

Một trong những điểm đặc biệt của Liszt là khả năng “vẽ bằng âm thanh”. Feux follets, với những nét nhạc nhẹ và thoắt ẩn thoắt hiện, gợi lên hình ảnh những đốm lửa ma trơi huyền ảo. Vision lại là hành trình từ bóng tối đến ánh sáng, mang đậm màu sắc tâm linh.

Ở Eroica, tinh thần anh hùng được đẩy lên cao trào, trong khi Wilde Jagd là một cuộc rượt đuổi cuồng loạn với nhịp điệu dữ dội. Ricordanza mang màu sắc trữ tình sâu lắng, được Ferruccio Busoni ví như “một bó thư tình đã phai màu”. Appassionata tiếp tục khai thác những giằng xé nội tâm, nơi bi kịch và khát vọng đan xen.

Harmonies du soir mở ra một không gian hoàng hôn với bảng màu hòa âm phong phú, còn Chasse-neige khép lại chu trình bằng hình ảnh cơn bão tuyết cuộn xoáy, một ẩn dụ về sức mạnh của thiên nhiên và sự nhỏ bé của con người.

Trong toàn bộ hành trình đó, Liszt đã biến kỹ thuật thành ngôn ngữ của cảm xúc. Piano trở thành một người kể chuyện, dẫn dắt người nghe đi qua thiên nhiên, ký ức, truyền thuyết và cả những tầng sâu của tâm hồn.

Chạm tới những tầng sâu nhất của cảm xúc và suy tưởng

“Thanh âm vượt tầng” không đơn thuần là một buổi hòa nhạc. Nó còn mang ý nghĩa của sự trở về, của tri ân và kết nối. Việc chương trình được tổ chức tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, nơi Lưu Hồng Quang từng theo học, tạo nên một vòng tròn khép kín giữa quá khứ và hiện tại.

Sự kiện cũng có sự đồng hành của các đơn vị như Vietnam International Piano Competition & Festival, hãng đàn Bösendorfer và Đức Trí Piano Boutique. Đây là những tên tuổi góp phần tạo nên hệ sinh thái âm nhạc chuyên nghiệp, hỗ trợ nghệ sĩ trong việc tiếp cận những chuẩn mực quốc tế.

Đặc biệt, chương trình diễn ra trong bối cảnh Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam kỷ niệm 70 năm thành lập. Điều này khiến buổi biểu diễn mang thêm chiều sâu lịch sử, như một dấu mốc gắn kết giữa các thế hệ nghệ sĩ.

Trong bối cảnh đời sống âm nhạc hàn lâm tại Việt Nam vẫn đang tìm kiếm thêm khán giả và không gian phát triển, những chương trình như “Thanh âm vượt tầng” mang ý nghĩa quan trọng. Nó cho thấy một hướng đi bền bỉ, nơi nghệ sĩ không chạy theo xu hướng dễ dãi mà lựa chọn những giá trị đỉnh cao, đòi hỏi sự tập trung và thưởng thức nghiêm túc.

Ở một góc nhìn rộng hơn, việc một nghệ sĩ Việt Nam có thể chinh phục và tái hiện trọn vẹn Transcendental Études là minh chứng cho sự hội nhập sâu sắc của âm nhạc cổ điển Việt Nam với thế giới. Đồng thời, đó cũng là lời khẳng định rằng những chuẩn mực nghệ thuật cao nhất hoàn toàn có thể được tiếp cận và phát triển trong môi trường trong nước.

Với “Thanh âm vượt tầng”, Lưu Hồng Quang không chỉ trình diễn một bộ tác phẩm khó. Anh đang kể lại một câu chuyện lớn hơn, về hành trình của nghệ thuật, của sự trưởng thành và của khát vọng vượt qua giới hạn.

Hai giờ đồng hồ trên sân khấu có thể trôi qua nhanh chóng. Nhưng với những ai thực sự lắng nghe, đó có thể là một hành trình dài, nơi âm thanh không dừng lại ở tai nghe, mà chạm tới những tầng sâu nhất của cảm xúc và suy tưởng.