Chiều 19/8, phát biểu trong phiên thảo luận tổ của Quốc hội về định hướng sửa đổi các Luật Đất đai, Nhà ở, Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nêu những điểm mới quan trọng của lần sửa đổi này.

Thủ tướng nhấn mạnh ngoài tháo gỡ điểm nghẽn, tinh thần khi xây dựng luật là thiết lập cơ chế, chính sách để kiến tạo, phát triển trong giai đoạn mới.

Với định hướng sửa Luật Đất đai, Thủ tướng cho biết, dù Luật Đất đai mới được Quốc hội thông qua năm 2024 nhưng quá trình triển khai vẫn phát sinh những vướng mắc, rất khó cho các địa phương và các bộ, ngành.

Nêu rõ Nghị quyết 21 của Trung ương đưa ra những định hướng rất lớn, không chỉ sửa Luật Đất đai, Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản, Thủ tướng cho biết Chính phủ cố gắng rà soát và sửa đổi tất cả các luật có liên quan trực tiếp để bảo đảm tính đồng bộ, trong đó có các luật về đầu tư, về thuế.

Theo người đứng đầu Chính phủ, tới đây khi trình định hướng chính sách các luật về thuế, ngân sách, Chính phủ sẽ phải bổ sung các quy định về cơ chế điều tiết chênh lệch địa tô, cơ chế tài chính để khuyến khích đưa đất vào sản xuất, tránh tình trạng đầu cơ hoặc bỏ hoang đất đai.

“Luật Đất đai liên quan đến rất nhiều luật khác nhau nhưng trước hết ưu tiên cao nhất sửa đổi những luật trực tiếp triển khai các định hướng lớn”, Thủ tướng trao đổi với đại biểu Quốc hội và nêu những vấn đề lớn trong định hướng sửa Luật Đất đai, trước hết là đổi mới công tác quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.

Tinh thần của Trung ương là giảm, tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch trong phạm vi tỉnh. “Hiện nay chúng ta có Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch đô thị và nông thôn, các quy hoạch ngành thuộc thẩm quyền của Thủ tướng hoặc các bộ, ngành và địa phương… Bây giờ cố gắng tích hợp chỉ còn một quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để các địa phương dễ thực hiện hơn”, Thủ tướng nêu quan điểm.

Đi kèm với đó, Thủ tướng cũng lưu ý phải thiết lập các tiêu chí, điều kiện và cơ chế giám sát cực kỳ chặt chẽ, không để xảy ra tình trạng tự ý điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nhằm thay đổi mục tiêu sử dụng, đảm bảo tuân thủ theo đúng quy hoạch. Vì thế, theo Thủ tướng, cần cụ thể hóa các tiêu chí này trong luật.

Về hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Thủ tướng nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi là phải công khai, minh bạch, có cạnh tranh, lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực và có kế hoạch sử dụng đất hiệu quả.

“Nhưng Luật phải phân định rõ ràng các trường hợp áp dụng đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất và các trường hợp giao đất trực tiếp. Đồng thời, cần quy định minh bạch về phương thức nộp tiền sử dụng đất”, Thủ tướng phát biểu.

Ông cũng nêu thực tế nhiều nhà đầu tư lớn, như đầu tư vào các khu công nghiệp quy mô lớn, mong muốn được có cơ chế rõ ràng nộp tiền thuê đất một lần hay nộp hằng năm, để chủ động tính toán phương án tài chính.

Đề cập một trong những vấn đề quan trọng nhất được nhiều đại biểu quan tâm là giá đất, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói, giá đất theo thị trường thì bắt buộc các địa phương phải tính rất cao.

“Giá đất là đầu vào của tất cả dự án và đầu vào của nền kinh tế. Khi giá cao thì tất cả chi phí sẽ cộng vào, chưa kể nhà đầu tư còn phải vay vốn và quy trình giao đất với thủ tục hành chính kéo dài, thì tất cả những cái đó cộng dồn vào sẽ đẩy chi phí sản phẩm cuối cùng tăng cao. Như vậy thì giá nhà cao thôi”, Thủ tướng giải thích.

Ông nói rõ, Nhà nước thu bao nhiêu sẽ chuyển tải giá đó vào giá bán cộng với tất cả chi phí đi kèm.

Vì vậy, theo Thủ tướng, muốn giải quyết vấn đề này phải giải quyết đồng bộ. Nhà nước quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu và phương pháp khoa học công khai, minh bạch; kết nối liên thông cơ sở dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành khác. “Tức là ở đây Nhà nước điều tiết giá đất, phải có vai trò quản lý của Nhà nước mới kiểm soát được chi phí đầu vào”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Cùng với đó, Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu thủ tục hành chính đơn giản, minh bạch, công khai về việc giao đất cho nhà đầu tư, rút ngắn quy trình thủ tục.

Theo ông triển khai giải pháp đồng bộ như vậy mới giảm được chi phí đầu vào, kiểm soát được giá nhà, giá đất và nhấn mạnh, tất cả chi phí phải được tính toán rõ ràng bằng các quy định cụ thể trong luật.

Về nội dung thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng cho hay bước đột phá quan trọng là chuyển từ tư duy "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang "tái thiết cuộc sống cho người dân" khi Nhà nước thu hồi đất, cải thiện điều kiện sống cho người dân.

Thủ tướng nhấn mạnh đây là tư duy quan trọng nhất, từ đó chuyển tải thành cơ chế phù hợp trong luật, đi kèm với đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền để rút ngắn thời gian thực hiện dự án bồi thường tái định cư.

Lần sửa đổi này quyết tâm cao nhất để giải quyết triệt để những ách tắc, Thủ tướng nêu quan điểm song cũng nói thêm “thực sự đây là vấn đề rất khó" nên trong dự thảo luật còn có những quy định cần hoàn thiện như đại biểu đã góp ý. Theo người đứng đầu Chính phủ, ý kiến của đại biểu sẽ là cơ sở để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai của Quốc hội.