Theo kế hoạch, việc huy động và phân bổ nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài trong giai đoạn này sẽ được thực hiện theo hướng phù hợp với nhu cầu đầu tư phát triển của quốc gia, ngành và địa phương, bảo đảm cân đối về quy mô và cơ cấu.

Nguồn vốn dự kiến được bố trí cho các nhóm dự án, gồm: các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2021-2025 và dự án mới đang chuẩn bị đầu tư; các dự án hạ tầng lớn, công trình trọng điểm quốc gia chưa xác định cụ thể nguồn vốn; cùng các chương trình, dự án đầu tư công khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.

Định hướng đặt ra là ưu tiên sử dụng vốn cho các dự án có tác động lan tỏa, tạo đột phá, góp phần cải thiện hạ tầng kinh tế - xã hội. Trong đó, trọng tâm là các lĩnh vực hạ tầng then chốt ở cấp quốc gia và vùng, đồng thời giải quyết các vấn đề về môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài chỉ được sử dụng cho chi đầu tư phát triển, trên cơ sở đánh giá chặt chẽ về điều kiện vay, hiệu quả dự án và khả năng trả nợ, bảo đảm các chỉ tiêu an toàn nợ công. Vốn vay ưu đãi nước ngoài được xác định là nguồn bổ sung, chỉ sử dụng sau khi đã huy động tối đa các nguồn lực trong nước và các nguồn vốn có điều kiện thuận lợi hơn.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc ưu tiên thu hút các nguồn vốn có điều kiện vay thuận lợi, ít ràng buộc, thủ tục linh hoạt, đồng thời có khả năng hỗ trợ chuyển giao công nghệ, kỹ thuật và đi kèm viện trợ không hoàn lại.

Theo tính toán, tổng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài dự kiến cần thực hiện, giải ngân trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 1.031.000 tỷ đồng, tương đương 38,2 tỷ USD. Dù nhu cầu vốn từ các bộ, ngành, địa phương là rất lớn, việc giải ngân toàn bộ nguồn vốn đăng ký vẫn được dự báo đối mặt với nhiều thách thức.

Kế hoạch cũng đánh giá, trong giai đoạn 2021-2025, việc thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA đã đạt nhiều kết quả tích cực, như cơ chế chính sách từng bước hoàn thiện, vai trò chủ động của Việt Nam được nâng cao, nhiều dự án phát huy hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn nợ công. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế liên quan đến thể chế, tiến độ chuẩn bị dự án, giải ngân, bố trí vốn đối ứng và năng lực tổ chức thực hiện.

Để khắc phục các tồn tại và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong giai đoạn tới, kế hoạch đề ra 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm: hoàn thiện thể chế, chính sách; tăng cường đàm phán với nhà tài trợ; nâng cao chất lượng chuẩn bị và triển khai dự án; đổi mới phương thức huy động vốn, quản lý rủi ro; và thúc đẩy tiếp nhận, chuyển giao công nghệ.

Với các định hướng và giải pháp nêu trên, kế hoạch được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn vốn nước ngoài, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an toàn nợ công và hướng tới phát triển bền vững trong giai đoạn 2026-2030.