Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu. Ảnh: Lê Toàn.

Chiều 28/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, các đại biểu bước vào phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu với chủ đề “Nhận diện các Động lực Tăng trưởng Mới” và “Khung hợp tác trong kỷ nguyên mới”.

Chủ động định vị trong chuỗi giá trị toàn cầu

Phát biểu định hướng, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhận định những nội dung được chia sẻ trong buổi sáng đã một lần nữa khẳng định rằng, chúng ta đang cùng sống trong một giai đoạn chuyển dịch có tính bước ngoặt của kinh tế toàn cầu.

Theo Phó Thủ tướng, kinh tế thế giới đang trải qua giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc, chịu tác động đan xen của các xung đột địa chính trị, sự bứt phá của công nghệ và làn sóng chuyển đổi kép.

Các cực tăng trưởng đang dịch chuyển mạnh mẽ về khu vực châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh; chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng đang được tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa, khu vực hóa và tăng khả năng chống chịu trước các biến động.

Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn điểm đến đầu tư ngày nay không còn chỉ dừng lại ở bài toán chi phí, mà còn xoay quanh các tiêu chí về an toàn, tính linh hoạt và các liên kết chiến lược dài hạn.

Cùng với đó, đột phá công nghệ, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, cùng các tiêu chuẩn ESG đang dần trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời làm thay đổi căn bản lợi thế cạnh tranh giữa các quốc gia.

“Những chuyển dịch ấy vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra không ít thách thức, áp lực cạnh tranh và yêu cầu về những nền tảng đối thoại nhằm củng cố lòng tin, thúc đẩy hợp tác giữa các bên”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Từ thực tiễn này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng gợi mở ba xu hướng lớn cần được tập trung thảo luận, làm rõ.

Thứ nhất là chuyển đổi kép, với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đan xen, định hình lại cách thức sản xuất, tiêu chuẩn thị trường và lợi thế cạnh tranh.

Thứ hai là sự dịch chuyển của các cực tăng trưởng về châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh, không chỉ về quy mô thị trường mà còn về các trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và không gian hợp tác Nam - Nam.

Thứ ba là xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa, vừa hiệu quả vừa an toàn. 

Theo Phó Thủ tướng, tác động của các xu hướng này là hai chiều. Với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, đó là cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường mới; đồng thời là sức ép về năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới.

“Cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng khi mỗi quốc gia đủ năng lực để nắm bắt”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng khi mỗi quốc gia đủ năng lực để nắm bắt. Ảnh: Lê Toàn.

Làm gì để chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng?

Trước những chuyển dịch sâu sắc của kinh tế toàn cầu, Phó Thủ tướng cho rằng, bài toán đặt ra cho mỗi quốc gia không còn là thích ứng thụ động hay đứng bên ngoài quan sát, mà là chủ động định vị và nâng cao năng lực nội tại trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Đối với Việt Nam, yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ dừng lại ở việc kết nối và đưa nền kinh tế tham gia vào các chuỗi giá trị sẵn có hay đang hình thành, mà quan trọng hơn là phải tạo dựng môi trường, cơ chế và năng lực để Việt Nam cùng các đối tác quốc tế tham gia sâu hơn, trực tiếp hơn vào quá trình sáng tạo và kiến tạo giá trị trong những chuỗi giá trị mới. 

“Vậy các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, cần làm gì để chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng và thịnh vượng?”, Phó Thủ tướng đặt câu hỏi, đồng thời gợi mở bốn định hướng trọng tâm.

Trước hết là xây dựng năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị. Đồng tời hoàn thiện thể chế ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo và có không gian thử nghiệm cho cái mới.

Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối, hợp tác đa phương, khu vực và Nam - Nam; và huy động hiệu quả vốn, tài chính xanh và công nghệ, gắn với liên kết doanh nghiệp trong nước và nâng cấp chuỗi giá trị.

Đề cập vai trò của TP.HCM, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá, với vị thế là đô thị đầu tàu kinh tế và trung tâm đổi mới sáng tạo của Việt Nam, Thành phố đang đứng trước cơ hội lịch sử để kết nối và chuyển hóa các nguồn lực thành các khuôn khổ hợp tác, đổi mới và giá trị mới.

“Không đơn thuần là điểm hội tụ của dòng vốn, tri thức và công nghệ khu vực, Thành phố Hồ Chí Minh đồng thời hướng đến trở thành một cực tăng trưởng uy tín, có trách nhiệm và sẵn sàng hội nhập cùng các đối tác quốc tế”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Song, để biến cơ hội ấy thành hiện thực, TP.HCM cũng như Việt Nam cần những định hướng đủ sâu, đủ thực chất với các quốc gia, các tổ chức quốc tế.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nếu buổi sáng là thời khắc để cùng nhau nhận diện tầm nhìn, thì buổi chiều chính là thời khắc để bắt tay vào hành động.

“Chúng ta không chỉ đến đây để cùng đối thoại, mà quan trọng hơn, chúng ta đến đây để cùng nhau hướng đến tầm nhìn hành động chung”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chủ đề xuyên suốt của AEF năm nay chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những cam kết, những khuôn khổ chính sách và những dự án hợp tác cụ thể giữa các bên.