Hơn 400.000 tỷ đồng cần gấp rút đưa vào nền kinh tế

Giải ngân vốn đầu tư công vẫn tiếp tục xu hướng tích cực, với con số được Bộ Tài chính báo cáo đến ngày 1/10/2026 là 644.013 tỷ đồng, đạt 63% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với năm trước, con số tuyệt đối đã tăng đáng kể (hơn 202.600 tỷ đồng). Xét về tỷ lệ, mức 63% cũng có thể coi là cao nhất từ trước tới nay.

Số liệu thống kê cho thấy, 9 tháng năm ngoái, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 50% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong 9 tháng năm 2024, con số là 47,29% kế hoạch; còn các năm trước đó, tỷ lệ chưa bao giờ chạm ngưỡng 60%. Năm 2023 được ghi nhận là năm giải ngân vốn đầu tư công rất tích cực, nhưng tỷ lệ giải ngân trong 9 tháng cũng chỉ đạt 51,38%; còn 9 tháng năm 2022, con số là 46,7%.

So sánh như vậy để thấy nỗ lực của Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương đã mang lại kết quả rất tích cực. Thậm chí, nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương (tương đương 30.675,4 tỷ đồng) được thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư cho đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, số giải ngân đến hết ngày 1/10/2026 của cả nước đạt tới 64,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (991.931,6 tỷ đồng). Đây là một tỷ lệ giải ngân kỷ lục.

Điều đáng mừng là theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến ngày 1/10, có 6 bộ, ngành và 19 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước trở lên. Trong đó, đáng chú ý, một số đơn vị có số vốn giải ngân lớn. Chẳng hạn, TP. Hà Nội (115.700 tỷ đồng), TP.HCM (104.200 tỷ đồng), Hải Phòng (30.900 tỷ đồng), Tây Ninh (22.600 tỷ đồng), Hưng Yên (26.300 tỷ đồng)…

Tuy vậy, câu chuyện giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa đạt kỳ vọng. Trong khi nhiều bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân khá cao, thì vẫn còn tới 27 bộ, ngành và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước. Trong đó một số bộ, ngành có tỷ lệ giải ngân dưới 20%, thậm chí có đơn vị chưa giải ngân, chẳng hạn Bộ Xây dựng (15,3%); Bộ Dân tộc và Tôn giáo (10,5%); Bộ Khoa học và Công nghệ (6,3%); Liên minh Hợp tác xã Việt Nam (0%)…

Sự chậm trễ này đã kéo tỷ lệ giải ngân chung của cả nước xuống, khiến con số 63% dù thuộc diện cao nhất từ trước tới nay nhưng vẫn tạo sức ép lớn lên nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công trong quý cuối cùng của năm. Vẫn còn 37% kế hoạch vốn (tổng kế hoạch đầu tư công được giao năm 2026 đến ngày 1/10/2026 là 1.069.389,9 tỷ đồng), tương đương hơn 400.000 tỷ đồng, cần được giải ngân trong quý IV. Đây là khoản vốn không nhỏ, buộc các bộ, ngành, địa phương phải rất nỗ lực, nhất là khi Chính phủ vẫn kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đồng thời đặt mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công trong năm nay.

Dồn lực giải ngân để “thúc” tăng trưởng 

Mới đây, Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hà Nội khóa XVIII đã tổ chức Hội nghị lần thứ 7. Một trong những thông tin đáng chú ý là Hà Nội kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong cả năm. Để cả năm tăng trưởng 11%, trong quý IV/2026, Hà Nội phải đạt mức tăng trưởng 16,55%. Đây cũng chính là mức “khoán tăng trưởng” được Thủ tướng Chính phủ giao cho Hà Nội, đề cập cụ thể tại Nghị quyết phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 9/2026 và cuộc họp trực tuyến với các địa phương.

Để thực hiện mục tiêu này, theo ông Nguyễn Xuân Lưu, Phó chủ tịch UBND TP. Hà Nội, thành phố sẽ tập trung tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công và triển khai các dự án động lực; sẵn sàng điều chuyển vốn một cách linh hoạt, đồng thời đẩy nhanh thi công các dự án trọng điểm như đường vành đai, đường sắt đô thị, các dự án cầu bắc qua sông Hồng…

Hiếm có địa phương nào đang triển khai nhiều dự án trọng điểm như Hà Nội. Theo thông tin được Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng chia sẻ trước đó, Hà Nội đã bổ sung khoảng 80.000 tỷ đồng cho đầu tư công. Đây cũng là một trong những lý do giúp Hà Nội đạt mức tăng trưởng 2 con số trong quý III (10,02%), đưa tăng trưởng GRDP 9 tháng lên 8,85%, cải thiện rõ rệt so với mức 8,23% của 6 tháng đầu năm.

“Để thúc đẩy tăng trưởng, Hà Nội kiến nghị đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm quốc gia trên địa bàn, các dự án kết nối Vùng Thủ đô…”, Chủ tịch Vũ Đại Thắng nói.

Tương tự, TP.HCM cũng đang dồn lực cho giải ngân vốn đầu tư công để có thể đạt mức tăng trưởng 13,2% trong quý IV, đưa tăng trưởng GRDP cả năm đạt mục tiêu đề ra là 10,2%.

Còn tại Ninh Bình, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, địa phương “nghiêm túc nhìn nhận” tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công còn thấp, mới đạt khoảng 37% sau 9 tháng. “Ninh Bình sẽ tập trung cao độ trong quý IV/2026, giải ngân 100% vốn ngân sách Trung ương vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12/2026”, ông Nguyễn Thanh Bình nói.

Dù có cam kết như vậy, trên thực tế, việc đạt tỷ lệ giải ngân 100% vốn ngân sách Trung ương vào cuối năm vẫn là áp lực không nhỏ đối với Ninh Bình. Có lẽ, đây cũng là thách thức đối với tất cả các bộ, ngành, địa phương khác trong cả nước.

“Phải tập trung thúc đẩy giải ngân, không phải chỉ với vốn ngân sách Trung ương, mà cả vốn ngân sách địa phương”, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chỉ đạo.

Theo tính toán của Phó thủ tướng, nếu giải ngân hết 100% vốn kế hoạch trong quý IV, kết quả này sẽ đóng góp 2,5% vào tăng trưởng của quý cuối cùng của năm và 1,7% vào tăng trưởng cả năm. Vì thế, giải ngân vốn đầu tư công là động lực rất quan trọng, cần được tập trung thúc đẩy với nỗ lực cao nhất.

Chấm KPI để siết trách nhiệm giải ngân 

Để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, Chính phủ đang tiếp tục chỉ đạo quyết liệt. Nghị quyết phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 9/2026 và hội nghị trực tuyến với các địa phương đã nêu rõ chỉ đạo của Thủ tướng về việc tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch được giao. Trong đó, cần tập trung giải ngân tốt cả vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương, gắn việc giải ngân với hoàn thành khối lượng; khẩn trương lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành, không để dồn khối lượng giải ngân vào cuối năm; kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án giải ngân tốt, có nhu cầu sử dụng vốn…

Chỉ đạo đã được đưa ra, giờ là lúc các địa phương phải tập trung thực hiện. Để nâng cao trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, Chính phủ đã quyết định chính thức chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công từ tháng 10/2026, sau khi thử nghiệm trong các tháng 7, 8 và 9.

Chia sẻ tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Tài chính mới đây, bà Nguyễn Thị Quế Hương, Phó vụ trưởng Vụ Đầu tư và Phát triển hạ tầng (Bộ Tài chính), cho biết, việc chấm điểm được thực hiện tự động trên hệ thống, không có sự can thiệp thủ công từ bên ngoài. Kết quả được xác định trên cơ sở số liệu giải ngân và số liệu đăng ký kế hoạch giải ngân của các bộ, ngành, địa phương được cập nhật trên hệ thống.

“Việc chấm điểm giải ngân hàng tháng, hàng quý là công cụ để đôn đốc, theo dõi tiến độ, đồng thời giúp các bộ, ngành, địa phương nhận diện rõ kết quả chỉ đạo, điều hành của mình để kịp thời có giải pháp đẩy nhanh tiến độ giải ngân”, bà Nguyễn Thị Quế Hương cho biết.

Lãnh đạo Bộ Tài chính cũng đã nhiều lần bày tỏ kỳ vọng phương pháp chấm điểm này sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn trong việc thúc đẩy tốc độ giải ngân vốn đầu tư công. Việc đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công sẽ góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Cùng với đó, một giải pháp quan trọng khác cũng được nhấn mạnh là phải đẩy nhanh tiến độ, tháo gỡ dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài để khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế. Theo số liệu Bộ Tài chính báo cáo, hiện vẫn còn 1.131 dự án tồn đọng đã có phương án nhưng chưa hoàn thành việc tháo gỡ.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy đầu tư tư nhân cũng sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế. Sau 9 tháng, đầu tư tư nhân mới đạt 1,65 triệu tỷ đồng, tăng 14% và được cho là “chưa đạt kỳ vọng”. Điều này cho thấy dư địa thúc đẩy đầu tư vẫn còn lớn, song cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục và khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp. Khi cả đầu tư công và đầu tư tư nhân cùng tăng tốc, nền kinh tế mới có thể tạo được sức bật đủ mạnh để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số.