Kỷ lục kinh hoàng về số lượng nạn nhân

Nếu như trong đại án Vạn Thịnh Phát (giai đoạn 2), để chiếm đoạt 30.000 tỷ đồng của hơn 35.000 bị hại, Trương Mỹ Lan đã phải xây dựng cả một “đế chế” với 1.400 công ty con, thao túng ngân hàng SCB và các đơn vị thẩm định giá trong nhiều năm, thì trong thế giới ngầm crypto, tội phạm chỉ cần vài dòng mã nguồn là có thể tạo ra những cú lừa quy mô khủng khiếp hơn nhiều.

Điển hình là vụ sàn tiền số ONUS. Kết luận điều tra ban đầu của Bộ Công an xác định, Vương Lê Vĩnh Nhân cùng hệ sinh thái 52 công ty đã tự “vẽ” ra các đồng tiền ảo vô giá trị, lập sàn giao dịch ONUS để chiếm đoạt tài sản.

Dù con số chính thức chưa công bố, nhưng dự báo số bị hại lên đến hàng triệu người, bởi tính đến năm 2025, sàn này công bố phục vụ hơn 4,5 triệu người dùng - một con số khiến bất cứ ai cũng phải giật mình.

Tương tự là đường dây lừa đảo xuyên quốc gia của Tập đoàn Xintel bị đánh sập đầu năm 2026. Với thủ đoạn đa cấp biến tướng, chúng lôi kéo 42.000 người tham gia mua các gói “máy đào ảo” Xnode và token khống.

Tại Đồng Nai, tháng 5/2025, công an tỉnh này đã triệt phá dự án Matrix Chain do Nguyễn Quốc Hùng cầm đầu. Chỉ với số tiền hơn 500 triệu đồng thuê viết phần mềm, các đối tượng đã dựng lên một “sàn giao dịch thế hệ mới”, lừa gạt hơn 138.000 người gần 10.000 tỷ đồng.

Mới đây là vụ tiền ảo Heliwin tại Lào Cai, băng nhóm của Nguyễn Đắc Hưng cũng đã kịp “lùa” gần 40.000 người vào hệ sinh thái ảo, giao dịch bất chính khoảng 10.000 tỷ đồng.

Giấc mơ nhân 10 lần tài sản sau một đêm

Tại sao người Việt lại lao tiền ảo như thiêu thân, tới mức chỉ sau 15 năm đã có khoảng 17-21 triệu người, tương đương khoảng 17-20% dân số đầu tư tiền ảo, bất chấp sàn “ngoại” hay “nội”?

P.T.Quý (TP.HCM), một tay chơi tài chính kỳ cựu vừa mất trắng 1 tỷ đồng trong vụ tiền ảo PaynetCoin (do Công an Phú Thọ triệt phá tháng 8/2025) chia sẻ, với dân chuyên nghiệp thì tuy biết là ảo, nhưng bởi lòng tham, bởi giấc mơ nhân 10 lần tài sản sau một đêm, bởi cứ nghĩ mình lướt sóng nhanh hơn sàn sập, nên vẫn liều.

“Ở vụ tiền ảo PaynetCoin, họ vẽ viễn cảnh đầu tư 1 gói 3.000 USD, sau hơn 2 năm lấy về 9.300 USD, tức lãi suất gấp hơn 300%. Em thì thừa hiểu, hệ sinh thái và nguồn tiền lời từ chi phí giao dịch trên sàn dù có thật, cũng không thể lời gấp mấy trăm phần trăm như vậy. Bản chất là lấy tiền người sau trả cho người trước thôi. Nhưng em suy tính tận dụng trend đầu tư để tới hạn (29 tháng) là rút cả gốc và lãi ra ngay. Có “chết” là “chết” người sau thôi. Cũng không ngờ sàn sập sớm”, Quý giãi bày.

Tương tự, H.Lan - người đang nguy cơ mất gần nửa tỷ đồng ở sàn ONUS cũng thẳng thắn rằng, các sàn “cỏ” thường sẽ sập kỹ thuật trong 2-3 năm, bởi khi dòng tiền vào đã không bùng nổ, lãi suất lại căng như bong bóng thì đương nhiên “bóng căng sẽ vỡ”. Nhưng ONUS tồn tại đến nay 8 năm, lại thể hiện có pháp nhân, mã số thuế rõ ràng. Tiếp nữa, mức lãi suất ONUS khoảng 10%/năm cho gửi lãi qua đêm và 10-17%/năm cho farming dài hạn. Ở thị trường crypto thì mức lãi suất này cũng bình thường.

Tất cả những điều này tạo ra sự an tâm hơn, nên H.Lan cũng như rất nhiều nạn nhân là sinh viên, bà mẹ “bỉm sữa”, thậm chí cả người chạy xe công nghệ cũng mang tiền thật đi mua tiền ảo gửi gắm trên sàn ONUS. Kẻ thì đầu tư lướt sóng, người ki cóp tiết kiệm bởi lãi cao hơn ngân hàng.

Không ai ngờ, chiêu tạo an tâm đó lại là một cái bẫy tinh vi.

Tâm lý “con bạc” trong đầu tư tài chính

Một thực tế, cả P.T.Quý và H.Lan đều thừa nhận, dù đều “sáng mắt” sau cú trắng tay vụ PaynetCoin, họ cũng như nhiều người thân lại vẫn tiếp tục “chơi” tiền ảo trên ONUS, bởi hy vọng “gỡ gạc”.

Đây chính là tâm lý “con bạc” hay cái bẫy “không cam lòng” nguy hiểm trong đầu tư tài chính. Sau khi bị khoản lỗ lớn hoặc bị lừa đảo lần đầu, thay vì cắn răng chấp nhận rút lui, dân đầu tư lại cay cú muốn gỡ gạc.

Tâm lý này được chính tội phạm đầu tư tận dụng để… bẫy tiếp các nạn nhân.

Cụ thể, sau khi cơ quan công an chính thức công bố bắt hàng loạt cá nhân liên quan đến ONUS, trên “cõi mạng”, từ Zalo, Facebook… xuất hiện hàng loạt group kín như “Nạn nhân ONUS”, “Làm sao lấy tiền ONUS”… kêu gọi tụ tập được hàng ngàn người đang nguy cơ “chết đuối” vào chia sẻ, “giúp đỡ lẫn nhau”.

Sau đó, Admin trang sẽ viết những status đóng vai kẻ đồng cảnh ngộ, khi lại đóng vai chuyên gia pháp lý phân tích, chia sẻ cách làm đơn từ, lúc lại cập nhật thời sự liên quan và liên tục đưa đẩy comment dưới những bức xúc nạn nhân. Cứ thế, hàng ngàn người gia nhập hội nhóm, chia sẻ, tâm sự.

Rồi các “nạn nhân” đó bất ngờ đổi tên thành Crypto XXX, kêu gọi những nạn nhân còn lại đầu tư loại tiền ảo khác, bởi “phải sống tiếp, phải tin tưởng, phải thay đổi, phải hy vọng”. Thế là không ít trong số đó lại vét đồng xu cuối cùng để mua tiền ảo khác, để rồi lại tiếp tục sập bẫy.

Tâm lý FOMO

Không chỉ vụ ONUS, hàng loạt vụ tiền ảo sàn “ma” khác, theo phân tích của H.Nga (kinh nghiệm 5 năm đầu tư crypto) thì chỉ cần ai đó hứa lãi 10%, 20%, thậm chí cao hơn, là rất nhiều người bị hút vào.

Bản thân H.Nga khi mới “chân ướt chân ráo” lúc đó không còn hỏi “Tiền này kiếm từ đâu ra?” mà bắt đầu nghĩ “Người khác đang vào, mình không vào thì lỡ”.

Đây chính là tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) - một cái bẫy tài chính cực kỳ nguy hiểm với nhiều cấp độ khác nhau. Đầu tiên là làm mờ lý trí trước các “bánh vẽ” lợi nhuận, tức khi thấy bạn bè, người thân xung quanh khoe lãi 20-30% mỗi tháng từ các đồng tiền như XIN hay Matrix Chain, nhà đầu tư dễ dàng bỏ qua các bước kiểm tra cơ bản, mà nạp tiền vào cả những dự án “vô danh” chỉ sau vài lời mời chào.

Cấp độ 2 là tạo ra một cảm giác cấp bách giả tạo với chiêu trò: “Chỉ còn 24h để mua Token giá gốc” hoặc “Hoa hồng 10% cho ai vào sớm”. Tội phạm tiền ảo cực kỳ giỏi trong việc tạo ra sự khan hiếm giả và cộng đồng ảo. Với các công nghệ như AI và Deepfake, chúng tạo ra hàng ngàn tài khoản giả để tung hô dự án, khiến nạn nhân tin rằng “ai cũng đang giàu lên, trừ mình”.

Hiệu ứng này khiến nhiều người không chỉ dùng tiền nhàn rỗi, mà còn vay lãi, cầm cố tài sản để đầu tư vì sợ lỡ mất “cơ hội đổi đời”. Điều này cũng khiến quy mô nạn nhân tăng vọt lên hàng triệu người (như sàn ONUS đạt 4,5 triệu người dùng) trong thời gian ngắn.

Và khi bong bóng tan vỡ, thiệt hại không chỉ dừng lại ở tiền bạc. Bước vào đầu tư bằng sự hưng phấn do FOMO, khi mất trắng, nạn nhân dễ rơi vào trạng thái hoảng loạn và u uất.

(Còn tiếp)