Hướng tới hệ sinh thái thương mại - logistics đa điểm

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến vừa chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án thí điểm Khu thương mại tự do tỉnh Quảng Trị (Ban Chỉ đạo), cho ý kiến đối với dự thảo Đề án lần 2 do đơn vị tư vấn (Học viện Chính sách và Phát triển - Bộ Tài chính) xây dựng.

So với lần góp ý trước, Đề án lần 2 đã được đơn vị tư vấn tiếp thu, bổ sung và làm rõ hơn cơ sở khoa học, thực tiễn cũng như sự cần thiết hình thành Khu thương mại tự do tại Quảng Trị. Các điều kiện, tiêu chí triển khai mô hình cũng được nghiên cứu cụ thể hơn, gắn với tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển của tỉnh.

Theo dự thảo Đề án, Khu thương mại tự do Quảng Trị được định hướng phát triển theo mô hình đa điểm, thông minh, lấy khả năng kết nối giữa các không gian kinh tế làm nền tảng. Trong đó, khu vực cảng biển, cửa khẩu cùng hệ thống giao thông trên tuyến Đông - Tây sẽ được liên kết thành một hệ sinh thái chung về logistics, thương mại, công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng số.

Điểm đáng chú ý là mô hình này không chỉ hướng đến chức năng trung chuyển hàng hóa, mà còn đặt mục tiêu từng bước chuyển từ hoạt động trung chuyển đơn thuần sang hình thành các công đoạn tạo giá trị gia tăng ngay trên địa bàn.

Theo đó, hàng hóa khi qua Khu thương mại tự do có thể được thực hiện các hoạt động như lưu kho, phân loại, đóng gói, kiểm định, chế biến, thương mại, tái xuất và cung cấp các dịch vụ logistics. Đây được xem là hướng đi nhằm khai thác tốt hơn lợi thế vị trí của Quảng Trị trên hành lang kinh tế Đông - Tây, đồng thời tăng khả năng thu hút doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng.

Đề án dự kiến được triển khai theo 3 giai đoạn với tổng nhu cầu vốn đầu tư khoảng 77.230 - 114.130 tỷ đồng. Cùng với đó, đơn vị tư vấn đề xuất 35 cơ chế, chính sách thuộc 12 nhóm, tập trung vào các lĩnh vực đầu tư, thương mại, logistics, phát triển hạ tầng và quản trị, vận hành Khu thương mại tự do.

Tại cuộc họp, các thành viên Ban Chỉ đạo đánh giá Đề án lần 2 đã có bước tiến đáng kể về chất lượng, với phương pháp tiếp cận khoa học hơn và hệ thống số liệu sát với thực tiễn. Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi, Đề án vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện ở nhiều nội dung.

Trong đó, hiệu quả của Khu thương mại tự do cần được đánh giá toàn diện, không chỉ về tác động kinh tế xã hội mà cả khả năng tác động đến nguồn thu, chi ngân sách Nhà nước. Các nội dung đề xuất cũng cần được rà soát để bảo đảm phù hợp với Quy hoạch tỉnh và các quy hoạch liên quan, đồng thời xây dựng lộ trình đầu tư phù hợp với khả năng huy động và cân đối nguồn lực.

Về mô hình tổ chức, Ban Chỉ đạo thống nhất định hướng phát triển Khu thương mại tự do theo mô hình đa điểm. Trước mắt, không gian phát triển được nghiên cứu tổ chức tại 5 khu vực, bảo đảm sự kết nối, thông suốt giữa các điểm chức năng, sau đó từng bước mở rộng quy mô theo nhu cầu phát triển và khả năng đáp ứng nguồn lực.

Tạo lợi thế cạnh tranh để hút dòng vốn mới

Một trong những vấn đề được các thành viên Ban Chỉ đạo đặc biệt lưu ý là hệ thống cơ chế, chính sách phải thực sự tạo được lợi thế cạnh tranh cho Khu thương mại tự do Quảng Trị.

Theo đó, chính sách cần tập trung vào các lợi thế về hạ tầng, logistics, thương mại và lưu chuyển hàng hóa, đồng thời xác định rõ những ngành, lĩnh vực ưu tiên để xây dựng các mức ưu đãi phù hợp. Trong đó, việc nghiên cứu kéo dài thời gian lưu kho, lưu bãi tại Khu thương mại tự do được xem là một trong những giải pháp có thể tạo thêm sức hấp dẫn đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Các cơ chế, chính sách đặc thù cũng được đề nghị nghiên cứu trên cơ sở bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và điều kiện thực tế của Quảng Trị.

Kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến ghi nhận nỗ lực của đơn vị tư vấn và cơ quan thường trực trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Đề án. Phó Chủ tịch Lê Đức Tiến yêu cầu các đơn vị liên quan tiếp thu đầy đủ ý kiến tại cuộc họp, tiếp tục hoàn chỉnh Đề án theo hướng làm rõ mô hình, cơ chế chính sách, nguồn lực, lộ trình triển khai cũng như trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện.

Lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Trị cũng yêu cầu đơn vị tư vấn nghiên cứu sâu hơn lợi thế về năng lượng tái tạo của địa phương để đưa vào Đề án.

Theo Phó Chủ tịch Lê Đức Tiến, Quảng Trị có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo và đây có thể trở thành một lợi thế quan trọng trong thu hút các doanh nghiệp sử dụng năng lượng, đồng thời mở ra dư địa phát triển những ngành công nghiệp liên quan. Trong đó, các lĩnh vực như cơ khí, sửa chữa, bảo dưỡng và những ngành công nghiệp khai thác hiệu quả nguồn điện từ điện gió cần được nghiên cứu, xem xét để có chính sách phù hợp.

Phó Chủ tịch Lê Đức Tiến đồng thời lưu ý, Đề án cần xem xét yếu tố quá trình triển khai trên thực tế cần bảo đảm đầy đủ các điều kiện về thủ tục, giải phóng mặt bằng, hạ tầng và nguồn lực, qua đó tạo môi trường thuận lợi và ổn định cho nhà đầu tư.

“Trên cơ sở các ý kiến tại cuộc họp, đơn vị tư vấn tiếp tục lấy ý kiến các sở, ban, ngành liên quan, hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt”, Phó Chủ tịch Lê Đức Tiến chỉ đạo.