| Quốc hội đã thông qua Luật Đất đai - Ảnh Đức Thanh. |
Giá đất bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh
Luật quy định giá đất do Nhà nước quyết định, việc định giá đất phải bảo đảm các nguyên tắc: phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ; tuân thủ đúng trình tự, thủ tục định giá đất; dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, khả năng tiếp cận đất đai đối với người chưa có quyền sử dụng đất và chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch.
Căn cứ định giá đất bao gồm: loại đất; thời hạn sử dụng đất;thông tin đầu vào để định giá đất; yếu tố khác ảnh hưởng đến giá đất; quy định của pháp luật có liên quan tại thời điểm định giá đất.
Theo luật mới, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất sẽ được áp dụng để tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của Luật này.
Luật quy định bảng giá đất được xây dựng theo loại đất, khu vực, vị trí. Hệ số điều chỉnh giá đất là tỷ lệ tăng, giảm giá đất của các loại đất khi có sự khác nhau về khu vực, vị trí, điều kiện hạ tầng, quy hoạch và yếu tố tương ứng khác đã quy định trong bảng giá đất.
Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định định kỳ 3 năm một lần dựa trên các nguyên tắc, căn cứ quy định tại Điều 75 của Luật này. Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất được xem xét, sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh tăng hoặc giảm do yêu cầu quản lý nhà nước về đất đai và quản lý giá đất phù hợp với mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ hoặc khi có thay đổi về điều kiện hạ tầng, quy hoạch, địa giới đơn vị hành chính, tên khu vực, vị trí, tên đường, phố, đoạn đường trong bảng giá đất.
Luật quy định cơ quan tài chính cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với cơ quan nông nghiệp và môi trường, cơ quan xây dựng và các cơ quan liên quan xây dựng, đề xuất sửa đổi, bổ sung bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức thẩm định. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất.
Báo cáo giải trình trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bội Nông nghiệp và môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, theo quy định của luật này, bảng giá đất được ban hành để áp dụng từ ngày 1/1/2028. Các quy định về giá đất tại Luật Đất đai năm 2024 và Nghị quyết số 254 được áp dụng cho các trường hợp đến hết ngày 31/12 /2027.
Về chuyển biện pháp thu hồi đất sang biện pháp tài chính (tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất bỏ hoang hóa), theo Bộ trưởng, Dự thảo luật đã quy định cụ thể về tính tiền sử dụng đất tăng thêm, tiền thuê đất tăng thêm đối với dự án đầu tư không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng.
Quy định chặt chẽ hơn về thu hồi đất
Vẫn theo Bộ trưởng Bội Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Dự thảo luật đã bổ sung quy định chặt chẽ hơn. Theo đó, việc thu hồi đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng chỉ thực hiện khi đáp ứng đồng thời điều kiện cần và điều kiện đủ là thật cần thiết, do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm xác định đối với từng trường hợp.
Dự thảo luật quy định rõ thứ tự ưu tiên trong bồi thường: trước hết phải bằng đất có cùng mục đích sử dụng; tiếp đến bằng đất khác mục đích sử dụng hoặc nhà ở nếu địa phương có quỹ đất, quỹ nhà ở và người có đất bị thu hồi có nhu cầu; sau cùng mới bồi thường bằng tiền (trừ trường hợp thu hồi đất ở, nhà ở). Đồng thời bổ sung quy định khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải dự kiến kinh phí hỗ trợ phục hồi sinh kế cho người có đất thu hồi trong thời gian ít nhất 3 năm sau thời điểm có quyết định thu hồi đất.
Đáng chú ý, theo Bộ trưởng, Dự thảo luật đã mở rộng xem xét cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng trước ngày 1/7/2024 do nhận chuyển quyền, nhận chuyển nhượng nhưng chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền.
Đối với việc cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản cho tổ chức nước ngoài và cá nhân nước ngoài được mua, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng mà không gắn với quyền sử dụng đất theo quy định của dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi, dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi, Bộ trưởng làm rõ, tại dự thảo luật này đã có quy định về nguyên tắc trường hợp chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất không có quyền sử dụng đất thì được cấp giấy chứng nhận đối với tài sản đó để bảo đảm tính đồng bộ khi tổ chức thực hiện.
Nội dung mới nữa được Bộ trưởng đề cập là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Thể chế hóa theo đúng tinh thần Nghị quyết số 21, tiến tới chỉ có một quy hoạch chung thống nhất trên một địa bàn, Dự thảo luật đã hoàn thiện theo hướng không lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh, phương án sử dụng đất là một nội dung của quy hoạch tỉnh. Ở cấp xã không có quy hoạch sử dụng đất cấp xã, và kế hoạch sử dụng đất cấp xã là một nội dung để thực hiện quy hoạch chung, được cập nhật các nội dung của quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch ngành có sử dụng đất để theo dõi việc quản lý, sử dụng đất tại địa phương.