Ngày 26/12/2025, Nhà máy điện gió Savan 1 chính thức vận hành thương mại. Từ cao nguyên gió Savannakhet của Lào, dòng điện đi theo tuyến truyền tải 220 kV riêng, vượt biên giới và hòa vào hệ thống điện Việt Nam tại Lao Bảo. 

Không chỉ là dự án lớn, Savan 1 còn là minh chứng cho thấy, khi được khơi đúng mạch, doanh nghiệp tư nhân hoàn toàn có thể tham gia mạnh mẽ và chủ động trong đầu tư nguồn phát, đường dây truyền tải thay vì chỉ chờ vào hạ tầng có sẵn. Tất cả nhằm biến các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước thành những dòng điện thực sự chảy trong hệ thống, đóng góp cho sự tăng trưởng mạnh mẽ của đất nước. 

Dự án mở đường lớn

Nhà máy điện gió Savan 1 được đầu tư, phát triển bởi Công ty TNHH MTV Điện gió Savan 1 (đơn vị thành viên của T&T Group). Tổng mức đầu tư khoảng 768 triệu USD, trong đó giai đoạn 1 là 300 MW với vốn đầu tư 490 triệu USD.

Theo hợp đồng tô nhượng, Chính phủ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đồng ý cho Công ty TNHH MTV Điện gió Savan 1 thiết kế, xây dựng, sở hữu và vận hành Dự án điện gió Savan 1 với thời hạn hợp đồng lên tới 25 năm để xuất khẩu, bán điện về Việt Nam.

Là dự án điện gió trên bờ có quy mô lớn nhất mà T&T Group đầu tư cho đến nay, Savan 1 cũng góp phần mở rộng danh mục đầu tư của Tập đoàn để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2035, tổng công suất phát điện của các nhà máy năng lượng tái tạo và phát thải carbon thấp dự kiến đạt khoảng 12-15 GW, chiếm khoảng 10% tổng công suất lắp đặt của hệ thống điện Việt Nam.

Sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương nhập khẩu điện từ Dự án Nhà máy điện gió Savan 1 về Việt Nam, hợp đồng mua bán điện cho dự án giữa Công ty TNHH MTV Điện gió Savan 1 và Công ty Mua bán điện (EPTC) thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã chính thức được ký kết.

Công ty TNHH MTV Điện gió Savan 1 đã ký thỏa thuận thu xếp vốn cho dự án với Ngân hàng Quân đội (MB). Theo thỏa thuận này, MB sẽ là ngân hàng đầu mối cam kết thu xếp thành công và phân bổ toàn bộ gói tài trợ để chủ đầu tư triển khai giai đoạn 1 của dự án.

Một trụ cột thứ ba cũng được xác lập là chủ trương đầu tư tuyến truyền tải 220 kV riêng để đưa điện về Việt Nam.

Dấn thân hóa giải những bài toán nhiều “không”

Ngày 26/12/2025, Nhà máy điện gió Savan 1 chính thức đạt vận hành thương mại (COD). Từ cao nguyên gió Savannakhet, dòng điện được phát ra, đi theo tuyến truyền tải 220 kV riêng, vượt biên giới và hòa vào hệ thống điện Việt Nam tại Lao Bảo.

Tính tới nay, nhà máy đã vận hành ổn định, đưa khoảng 0,9 tỷ kWh mỗi năm về hệ thống lưới điện quốc gia - một kết quả đạt được trong khoảng thời gian được xem là kỷ lục với một dự án điện gió xuyên biên giới.

Phía sau những con số ấy là một hành trình đầy thử thách, nơi những người làm năng lượng đã phải đi qua rừng sâu, mở đường, dựng cầu, kéo điện và bám công trường trong điều kiện gần như không có gì.

Tham vọng hoàn thành giai đoạn 1 của dự án với công suất 300 MW ngay trong tháng 12/2025 là tiến độ hiếm thấy với các dự án điện gió cùng loại, đặc biệt trong bối cảnh các dự án xuất khẩu điện từ Lào về Việt Nam trước đó đều cần nhiều năm triển khai, chủ yếu do phụ thuộc vào tiến độ lưới truyền tải và các thủ tục liên Chính phủ.

Bởi vậy, quyết định chủ động xây dựng hạ tầng truyền tải riêng để đưa điện về phục vụ hệ thống trong nước là lựa chọn mang tính đột phá. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát đầu ra, tránh điểm nghẽn “xây xong không phát được điện” - vấn đề từng xuất hiện trong nhiều dự án năng lượng.

Từ Việt Nam, một tổ công tác đặc biệt được thành lập với 5 thành viên chủ chốt. Nhiệm vụ của tổ là tới thực địa khảo sát, lên phương án chi tiết, chuẩn bị những bước đi đầu tiên cho giấc mơ đưa điện gió từ Lào về nước.

Savan 1 được triển khai tại tỉnh Savannakhet, cách cửa khẩu Lao Bảo khoảng 100 km. Khi tổ công tác đầu tiên của T&T Group sang khảo sát, nơi đây gần như là vùng trắng về hạ tầng.

Anh Nguyễn Quốc Hạnh, Phó phòng Thi công phụ trách cơ điện, vẫn chưa thể quên những tháng ngày đầu tiên ấy. Sau hơn 2 giờ đi xe từ cửa khẩu Lao Bảo, khu vực công trường tương lai hiện ra trước mắt anh với một màu xám xịt và nhiều “không”: không hạ tầng, không điện nước, không tiện ích, thậm chí không có đường vào.

“Muốn làm điện gió thì phải đưa được thiết bị vào. Nhưng ngay cả việc vào được vị trí đặt turbine đã là chuyện rất khó”, anh Hạnh nhớ lại.

Theo thiết kế, vị trí nhà máy nằm ở huyện Phin, tỉnh Savannakhet, cách cửa khẩu Lao Bảo khoảng 100 km về phía Tây Nam. Thời điểm tổ công tác đặc biệt có mặt, tuyến đường 9E chỉ kéo dài tới thị trấn Keng Huapa. Để tiếp tục tới công trường, cả nhóm buộc phải di chuyển theo các tuyến đường mòn dài hơn 50 km với chiều rộng chỉ vừa đủ một thân xe.

“Hằng ngày, anh em dậy từ sớm, chuẩn bị xôi, cơm nắm để di chuyển vào vị trí khảo sát. Tới đoạn ngã ba Nabo, xe ô tô cũng không thể tiến tiếp. Tất cả lại nai nịt, khoác balo thiết bị, cuốc bộ gần 30 km qua những lối mòn xuyên rừng”, anh Hạnh nhớ lại.

Không nơi ở. Không sóng điện thoại. Không nước sạch. Cũng chẳng có đường đi. Tất cả việc khảo sát giai đoạn đầu đều được tiến hành bằng sức người thuần túy. Khó khăn đến mức, tuần đầu tiên đã có người bỏ về Việt Nam. Ba tháng sau, thành viên thứ hai trong tổ tiền phương cũng rời đi vì không chịu nổi. Nhưng vẫn có những người ở lại.

Với họ, đây không chỉ là một dự án điện gió thông thường. Đây là cơ hội để chứng minh doanh nghiệp tư nhân Việt Nam có thể làm được những công trình lớn, khó và mới.

T&T Group và các nhà thầu đã mở mới và mở rộng hàng chục km đường tiếp cận, xây hơn 45 km đường nội bộ để phục vụ thi công.

Khi mùa mưa đến, sông Sê Pôn dâng nước, những cây cầu tạm và đập tràn không còn đủ khả năng chịu tải. Tập đoàn tiếp tục quyết định đầu tư cầu Tangatay dài hơn 80 m, rộng 6 m để bảo đảm dòng xe vận chuyển không bị gián đoạn. Đây là minh chứng rõ nét cho quyết tâm vượt qua thách thức.

Ngày cây cầu hoàn thành, một trận mưa lớn kéo về, cuốn trôi toàn bộ tuyến đường tạm phía dưới. Nhưng cây cầu vẫn đứng đó, trở thành lối đi duy nhất để công trường vận hành ổn định.

Cây cầu ấy không chỉ là một hạng mục hạ tầng. Nó là biểu tượng của cách làm mà T&T lựa chọn: nếu thiếu điều kiện thì phải tự tạo điều kiện; nếu không có đường thì phải mở đường. Phải đi tới đích dù muôn vàn khó khăn.

6 tháng thần tốc cho 70 km đường dây xuyên biên giới

Song song với hạ tầng mặt đất, tuyến truyền tải 220 kV từ nhà máy về Việt Nam cũng được khởi động gần như ngay sau khi ký hợp đồng tô nhượng. Tuyến đường dây dài gần 70 km, đấu nối trực tiếp về Trạm biến áp 220 kV Lao Bảo, phải hoàn thành chỉ hơn 6 tháng sau đó - một mốc tiến độ hiếm gặp với các dự án truyền tải đi qua vùng núi còn nhiều thiếu thốn.

Trong nước, lãnh đạo T&T Group bám sát tiến độ thực tế, hỗ trợ các thủ tục xuất nhập cảnh, xin phép để có thể đưa nhân lực, máy móc vào vị trí thi công. Tại thực địa, hơn 1.000 kỹ sư, cán bộ, công nhân của chủ đầu tư và các nhà thầu cũng căng mình theo áp lực mỗi ngày một gia tăng.

Tất cả đều xác định quyết tâm vượt qua mọi khó khăn để đưa dự án về đích đúng hẹn.

Ngày 31/8/2025, những mét dây cuối cùng đã được kéo qua sông Sê Pôn về tới cột chờ phía Việt Nam sau 6 tháng thi công. Đó là tiến độ hiếm thấy với một công trình truyền tải xuyên biên giới, nhất là trong điều kiện địa hình phức tạp, thủ tục xuất nhập khẩu vật tư, thiết bị kéo dài và toàn bộ công trường nằm ở khu vực rừng núi biên giới.

Ở dự án điện Savan 1, hàng trăm kỹ sư, công nhân đã bám trụ giữa nắng nóng, gió lớn và thiếu thốn đủ bề. Có thời điểm, nước sạch phải mua từ nơi cách công trường hàng chục km với giá rất cao. Rau xanh phải mang giống từ Việt Nam sang tự trồng. Gió mạnh tới mức nhiều công nhân liên tục bị ốm.

Nhưng áp lực càng lớn, tiến độ càng phải siết chặt. Các cuộc giao ban được tổ chức ngay tại công trường. Mỗi hạng mục đều được rà từng ngày, từng tuần, bởi chỉ cần chậm một mắt xích, toàn bộ dự án có thể bị kéo lùi.

Tất cả những khó khăn đó không ngăn được quyết tâm của người T&T Group. Những dấu mốc đầu tiên lần lượt hình thành. Trụ turbine số 34 - “cột gió” đầu tiên được dựng lên sau vài tháng thi công, trong niềm vui vỡ òa của tất cả. Nối tiếp đó, 47 turbine khác lần lượt hiện diện, như biểu tượng của ý chí và năng lực của những người T&T trên thực địa. Cách dãy nhà điều hành không xa, trạm biến áp 220 kV cũng hình thành, bề thế, khang trang.

Tất cả được đền đáp khi ngày 26/12/2025, ngay trước thềm năm mới, dòng điện từ Savannakhet chính thức vận hành thương mại, hòa vào lưới điện quốc gia. Với đội ngũ tại công trường, COD không phải là điểm kết thúc, mà là điểm chuyển trạng thái. Dự án bắt đầu chịu trách nhiệm thật với hệ thống điện, với hợp đồng mua bán điện và với chính những con số tài chính đã được đặt ra từ đầu.

 Khát vọng lớn hơn

Trong bối cảnh Việt Nam cần thêm nguồn điện mới để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng, nhập khẩu điện từ Lào đang trở thành một trong những hướng đi quan trọng. Theo định hướng phát triển điện lực quốc gia đến năm 2030, Việt Nam dự kiến nhập khẩu từ 9.360 - 12.100 MW điện từ Lào; riêng theo hiệp định giữa hai Chính phủ ký đầu năm 2025, quy mô nhập khẩu tối thiểu đến năm 2030 là 8.000 MW.

Trong bức tranh đó, Savan 1 đi vào vận hành không chỉ bổ sung nguồn điện sạch cho Việt Nam, mà còn góp phần cụ thể hóa các hiệp định hợp tác năng lượng Việt Nam - Lào, tăng cường kết nối hạ tầng, mở rộng không gian phát triển kinh tế.

Đặc biệt hơn, dự án còn xác lập một mô hình mới: doanh nghiệp tư nhân có thể chủ động đầu tư nguồn phát, truyền tải và vận hành thương mại, thay vì chỉ chờ vào hạ tầng có sẵn.

Đó cũng là cách T&T Group chọn để bước vào lĩnh vực năng lượng: dấn thân vào những việc khó, chấp nhận thử thách mới, đầu tư dài hạn và không làm theo tư duy ngắn hạn.

Đến nay, T&T Group đã triển khai đầu tư lũy kế khoảng 2.800 MW, trong đó gần 1.000 MW đã hoàn thành và hòa lưới. Tập đoàn cũng đang phát triển nhiều dự án điện gió, điện mặt trời, LNG, điện sinh khối, hydrogen, amoniac xanh và lưu trữ năng lượng. Mục tiêu mà doanh nghiệp đặt ra là đến năm 2035 đạt tổng công suất phát điện từ 12-15 GW, tương đương khoảng 10% tổng công suất lắp đặt của hệ thống điện Việt Nam.

Phía sau những kế hoạch đó là một tâm thế rất rõ ràng: doanh nghiệp tư nhân không chỉ đầu tư để kinh doanh, mà còn muốn chia sẻ gánh nặng đầu tư hạ tầng với Nhà nước, góp phần biến các chủ trương lớn thành những dòng điện thực sự chảy trong hệ thống.