Để đưa xuất khẩu về đích với mức tăng trưởng hai con số trong năm 2026, tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu năm 2026, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) đề nghị các doanh nghiệp tận dụng tối đa các đơn hàng thuộc những ngành hàng đang có nhu cầu cao như điện tử, máy móc, nông sản và thủy sản.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước từ đầu năm đến ngày 15/6/2026 đạt gần 497 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt gần 240 tỷ USD, tăng hơn 21%; nhập khẩu đạt 256,7 tỷ USD, tăng 33,1%, đưa cán cân thương mại nhập siêu gần 17 tỷ USD.

Nhập siêu đã quay trở lại sau 10 năm liên tiếp cán cân thương mại thặng dư lớn, song theo lý giải của Bộ Công thương, nhập siêu tăng cao tập trung ở nhóm hàng nhóm hàng nguyên liệu phục vụ cho sản xuất. Một số tập đoàn không đưa về nước lợi nhuận mà giữ lại ở Việt Nam tái đầu tư, do vậy cán cân thanh toán tổng thể hiện vẫn đảm bảo.

“Tỷ giá chưa chịu sức ép, hoạt động xuất nhập khẩu chưa chịu tác động từ yếu tố này”, Bộ này nhấn mạnh.

Năm 2026, xuất khẩu được đặt mục tiêu tăng trưởng 15-16%. Với mức tăng hơn 21% trong gần 6 tháng đầu năm, kết quả hiện tại đang vượt kế hoạch. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu trong nửa cuối năm được dự báo sẽ đối mặt với nhiều thách thức từ cả bên ngoài lẫn nội tại nền kinh tế.

Các thị trường nhập khẩu hàng hóa lớn của nước ta như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc... ngày càng gia tăng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững, giảm phát thải và an ninh chuỗi cung ứng. Xu hướng bảo hộ thương mại tiếp tục gia tăng tại nhiều quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì và mở rộng thị trường của hàng Việt.

Đáng chú ý, thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam là Mỹ tiếp tục là nước áp dụng nhiều biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng Việt, nhiều nhất là thép, pin năng lượng mặt trời, gỗ dán.

Theo ông Đinh Quốc Thái, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), tình trạng dư thừa công suất thép trên toàn cầu tiếp tục kéo theo xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ tại nhiều thị trường. Đơn cử, Mỹ áp dụng Mục 232 của Đạo luật Thương mại với mức thuế lên tới 50% đối với một số sản phẩm thép. Cùng với đó, nhiều vụ việc phòng vệ thương mại tiếp tục được khởi xướng điều tra đối với thép Việt Nam.

Đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho rằng, trong ngắn hạn cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, doanh nghiệp cần tận dụng ngay các đơn hàng xuất khẩu, đặc biệt ở những ngành có nhu cầu cao như điện tử, máy móc, nông sản và thủy sản, hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả các thị trường truyền thống cũng như mở rộng sang các thị trường mới.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, giảm chi phí logistics, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) để thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng có giá trị gia tăng và thặng dư thương mại lớn như dệt may, da giày, thủy sản, nông sản và hàng công nghiệp chế biến.

Cơ quan quản lý cũng được đề nghị tăng cường cảnh báo sớm về các thay đổi chính sách thương mại, hàng rào kỹ thuật và các biện pháp phòng vệ thương mại tại các thị trường xuất khẩu trọng điểm; đồng thời theo dõi chặt chẽ diễn biến nhập khẩu, nhất là đối với các mặt hàng tiêu dùng, hàng xa xỉ và các sản phẩm không thiết yếu nhằm có giải pháp kiểm soát nhập siêu phù hợp.

Bộ Công thương cho biết, thời gian tới sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến kinh tế và thương mại toàn cầu, tình hình xuất nhập khẩu của các ngành hàng và thị trường trọng điểm để kịp thời tham mưu các giải pháp duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu và bảo đảm ổn định cung cầu trong nước.

Công ty Chứng khoán MB (MBS) dự báo xuất khẩu năm 2026 có thể tăng trưởng 17,5% - 19,8%, song cán cân thương mại có thể chuyển sang thâm hụt 5-7 tỷ USD do tốc độ tăng nhập khẩu vượt xuất khẩu.