Bánh chưng, bánh tét, giò chả, thịt kho, các món xào rán, bánh mứt kẹo, hạt rang, nước ngọt… xuất hiện liên tục trong những ngày Tết. Đây là những thực phẩm giàu năng lượng, nhiều chất béo, nhiều đạm hoặc đường đơn. Nếu hấp thụ quá mức, cơ thể dễ rơi vào tình trạng dư thừa năng lượng, chất béo, chất đạm nhưng thiếu chất xơ.

Bên cạnh đó, mâm cơm ngày Tết thường đi kèm dưa muối, cà muối, hành muối - các thực phẩm có hàm lượng muối cao. Không ít người còn có thói quen chấm thêm nước mắm, muối trong hầu hết các món ăn, kể cả khi món đã được nêm nếm đậm đà. Việc ăn kèm rau củ muối và sử dụng nước chấm thường xuyên khiến lượng natri nạp vào cơ thể vượt xa nhu cầu thực tế.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi người trưởng thành chỉ nên ăn dưới 5 gam muối mỗi ngày. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy người Việt đang tiêu thụ trung bình 8-10 gam/ngày, gần gấp đôi mức an toàn. Ăn quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu lưu thông và dẫn đến tăng huyết áp - yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ và bệnh tim mạch.

Trong những ngày Tết, khi bữa ăn kéo dài với nhiều món mặn, nhiều dầu mỡ, huyết áp có thể tăng nhanh, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền.

PGS-TS.Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết hiện rất khó để cân đo từng gam muối theo tiêu chuẩn trong mỗi bữa ăn. Tuy nhiên, người dân có thể kiểm soát lượng muối hấp thụ bằng những nguyên tắc đơn giản.

“Cho bớt muối” ngay từ khâu chế biến bằng cách hạn chế tẩm ướp món ăn quá mặn, giảm lượng nước mắm, bột canh khi nấu. “Chấm nhẹ tay” vì thói quen sử dụng nước chấm với nhiều món ăn vô tình khiến cơ thể hấp thụ một lượng muối đáng kể. Khi muốn tăng hương vị, chỉ nên chạm nhẹ thay vì nhúng đẫm thực phẩm trong nước chấm.

“Giảm ngay đồ mặn” như rau củ muối, đồ hộp chế biến sẵn. Nếu sử dụng có thể nhúng qua nước lọc nhiều lần để giảm độ mặn, đồng thời đọc kỹ nhãn thực phẩm để kiểm tra hàm lượng natri.

Thực tế tại bệnh viện cho thấy, dịp Tết thường ghi nhận nhiều ca nhồi máu cơ tim cấp và đột quỵ xuất huyết não nguy kịch. Theo các chuyên gia y tế, thời điểm Tết là giai đoạn nguy cơ cao đối với các biến cố tim mạch, đặc biệt là nhồi máu cơ tim cấp.

Thời tiết lạnh làm mạch máu co lại, huyết áp dễ tăng, trong khi thói quen sinh hoạt thay đổi như thức khuya, ăn uống nhiều dầu mỡ, sử dụng rượu bia và gắng sức đột ngột có thể trở thành “chất xúc tác” khiến mảng xơ vữa trong mạch vành bong ra, gây tắc mạch cấp tính.

Ông cũng lưu ý, nhiều trường hợp ở giai đoạn đầu chỉ xuất hiện các triệu chứng mơ hồ như đau nhói ngực thoáng qua, tức ngực nhẹ, khó thở khi gắng sức.

Khi người bệnh nhập viện muộn, tổn thương cơ tim đã lan rộng khiến việc điều trị trở nên phức tạp và nguy cơ biến chứng, thậm chí tử vong tăng cao.

Ngoài ra, dịp Tết việc quên uống thuốc, uống không đúng giờ, huyết áp không được kiểm soát tốt, cộng thêm thời tiết lạnh làm mạch máu co lại, khiến nguy cơ xuất huyết não tăng cao.

Xuất huyết não là tình trạng cấp cứu nội khoa nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng và để lại di chứng yếu liệt nặng nề, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Bác sĩ cảnh báo, khi có các dấu hiệu đau đầu dữ dội, méo miệng, nói đớ, yếu liệt chi, buồn nôn, rối loạn ý thức hoặc ngất xỉu không rõ nguyên nhân, người dân cần đến bệnh viện kiểm tra ngay.

Lý giải thêm về việc bệnh lý tim mạch gia tăng dịp Tết, theo Ths.Nguyễn Văn Sơn, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, tình trạng thức khuya trong dịp Tết có thể làm rối loạn nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể.

Khi đó, hệ thần kinh giao cảm phải hoạt động liên tục, khiến cơ thể tăng tiết các hormone gây căng thẳng như cortisol và adrenaline. Điều này dẫn đến tình trạng tim đập nhanh hơn và huyết áp tăng cao. Cùng với đó là chế độ ăn nhiều muối, nhiều dầu mỡ, sử dụng rượu bia… khiến cơ thể càng dễ bị giữ nước, làm tăng thể tích máu, gây áp lực lên tim và thành mạch máu.

Sự kết hợp của những yếu tố này khiến hệ tim mạch phải làm việc quá sức, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đặc biệt nguy hiểm đối với những người đã có sẵn bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu.

Để phòng chống bệnh lý tim mạch, theo Ths.Sơn, mỗi người cần chủ động điều chỉnh lối sống bằng cách ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya kéo dài, ăn uống điều độ với lượng muối vừa phải, giảm các món chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ.

Đồng thời, cần kiểm soát việc sử dụng rượu bia, tránh uống quá mức hoặc uống liên tục trong nhiều ngày. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau ngực, khó thở, hồi hộp, chóng mặt hay mệt mỏi kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe.

Các chuyên gia khuyến cáo, để giảm thiểu nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ trong dịp Tết, người dân cần duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế rượu bia, thuốc lá; giảm ăn nhiều muối và chất béo, tăng rau xanh và trái cây; duy trì vận động nhẹ nhàng, ngủ đủ giấc, giữ ấm cơ thể; tuân thủ điều trị và theo dõi sức khỏe thường xuyên ở người có bệnh nền.

Tết là dịp sum vầy, nhưng sức khỏe không thể “nghỉ lễ”. Gánh nặng bệnh tật dịp Tết phần lớn bắt nguồn từ những thói quen tưởng như vô hại.

Kiểm soát muối trong từng bữa ăn, điều chỉnh nhịp sinh hoạt và chủ động theo dõi sức khỏe chính là cách để mùa xuân trọn vẹn niềm vui mà không phải trả giá bằng những biến cố đáng tiếc.