Từ hạt giống trên đồng đất quê lúa

Ra đời năm 1972 với tên gọi Công ty Giống lúa Thái Bình, ThaiBinh Seed khởi đầu trong một giai đoạn đặc biệt khó khăn của đất nước. Nền nông nghiệp còn vận hành theo cơ chế bao cấp; cơ sở vật chất nghèo nàn, manh mún; điều kiện làm việc thiếu thốn; khoa học - công nghệ gần như chưa có; tư duy sản xuất còn bó buộc trong khuôn khổ kế hoạch. Trên cánh đồng, người nông dân làm việc nhiều nhưng thu nhập thấp, động lực sản xuất mờ nhạt. Trong doanh nghiệp, tinh thần đổi mới còn dè dặt, chưa ai sẵn sàng đi trước hay chịu trách nhiệm cho những cách làm khác biệt.

Xuất phát từ một câu hỏi rất căn cốt: làm thế nào để người nông dân thực sự làm chủ ruộng đồng của mình, Công ty đã đưa ra một quyết định mang tính tiên phong vào năm 1987 tại trại giống Đông Cơ (Tiền Hải): thực hiện “khoán sản phẩm cuối cùng đến người lao động”.

Khoán sản phẩm không đơn thuần là thay đổi cách giao việc. Đó là sự gắn kết trực tiếp giữa trách nhiệm, thu nhập và quyền lợi; là việc trao lại quyền chủ động cho người làm giống; là sự thừa nhận rằng hiệu quả sản xuất không thể đến từ mệnh lệnh hành chính, mà phải bắt đầu từ động lực và trí tuệ của con người. Trong điều kiện thiếu thốn về kỹ thuật, chưa có công nghệ hỗ trợ, mọi đổi mới khi ấy đều được đánh đổi bằng công sức, kinh nghiệm thực tiễn và sự kiên trì trên từng thửa ruộng.

Thành công của Đông Cơ không chỉ đo bằng những vụ mùa được mùa hơn, mà quan trọng hơn, nó mở ra một lối tư duy mới: từ sản xuất bao cấp sang hạch toán; từ phân phối bình quân sang tạo giá trị; từ “làm theo kế hoạch” sang “làm vì hiệu quả”. Mô hình khoán của Công ty Giống cây trồng Thái Bình nhanh chóng trở thành kinh nghiệm thực tiễn quý giá, được nhiều nông trường, doanh nghiệp trong cả nước tìm hiểu, học tập.

Khi khoa học bén rễ vào đồng ruộng

Nếu giai đoạn đầu là cuộc đổi mới về tư duy quản lý, thì những năm sau đó đánh dấu một chặng đường dài và bền bỉ hơn: đưa khoa học thực sự đi vào ruộng đồng. ThaiBinh Seed lựa chọn con đường không dễ đi, đầu tư cho nghiên cứu, lai tạo giống bản quyền - những lĩnh vực đòi hỏi sự sáng tạo, nguồn lực lớn, thời gian dài và sự kiên nhẫn, trong khi kết quả không đến ngay lập tức.

Từ đầu những năm 2000, doanh nghiệp từng bước mở rộng hợp tác quốc tế, gia nhập Hiệp hội Giống châu Á-Thái Bình Dương (APSA) năm 2002, tạo nền tảng để tiếp cận tri thức và công nghệ chọn tạo giống tiên tiến. Đến năm 2012, ThaiBinh Seed được công nhận là doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đồng thời thành lập Viện Nghiên cứu cây trồng trực thuộc.

Từ phòng thí nghiệm đến cánh đồng là một khoảng cách không ngắn. ThaiBinh Seed đã nối hai không gian ấy bằng mô hình “Liên kết 4 Nhà”, triển khai hơn 28 đề tài, dự án khoa học, từng bước đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất đại trà. Đến nay, doanh nghiệp đã nghiên cứu, chọn tạo thành công và được công nhận trên 30 giống cây trồng quốc gia, trong đó có nhiều giống lúa và ngô đã trở nên quen thuộc với nông dân như: BC15, TBR225, TBR97, TBR89, TBR19, Đông A1, A Sào, Thái Xuyên 111, TBH456, Phúc Thái 168, QL301, ngô nếp lai TBM18…

ThaiBinh Seed còn tiếp cận các hướng nghiên cứu chuyên sâu như chuyển gen kháng đạo ôn vào giống lúa BC15, chuyển gen kháng bạc lá vào giống TBR225, hay nghiên cứu thành công giống ngô lai TBM18 có khả năng thích ứng tốt với điều kiện canh tác trong nước. Những thành quả này giúp giảm rủi ro sâu bệnh, ổn định năng suất và nâng cao hiệu quả sản xuất cho nông dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét.

Đến nay, các giống cây trồng của ThaiBinh Seed đã “sinh sôi” tại 34 tỉnh, thành phố; diện tích canh tác sử dụng giống của doanh nghiệp chiếm khoảng 20% diện tích sản xuất nông nghiệp cả nước. Thông qua hơn 70 điểm liên kết sản xuất với tổng diện tích khoảng 8.000 ha, mỗi năm ThaiBinh Seed tiêu thụ cho nông dân gần 30.000 tấn sản phẩm giống, tạo chuỗi giá trị khép kín từ nghiên cứu - sản xuất - tiêu thụ, giúp người nông dân yên tâm gắn bó với đồng ruộng.

Cùng với nghiên cứu giống, doanh nghiệp đầu tư bài bản cho hệ thống chế biến và kiểm soát chất lượng. ThaiBinh Seed hiện vận hành hai nhà máy chế biến hạt giống chất lượng cao theo công nghệ châu Âu, công suất 30.000 - 40.000 tấn/năm; một nhà máy sấy công nghệ Nhật Bản; một nhà máy chế biến gạo công suất 40.000 tấn/năm; cùng phòng thử nghiệm quốc gia đạt chuẩn Vilas 110. Việc áp dụng đồng thời các hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001, ISO/IEC 17025 và TQM không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo dựng niềm tin bền vững với thị trường.

Sau cổ phần hóa, ThaiBinh Seed bước vào giai đoạn tăng trưởng mới nhưng vẫn giữ vững “cái gốc” nông nghiệp. Doanh thu tăng đều qua các năm, mạng lưới 10 chi nhánh, công ty con phủ khắp các vùng sinh thái nông nghiệp trọng điểm.

Đằng sau những con số đó là một lựa chọn phát triển nhất quán: làm khoa học không tách rời đồng ruộng, mở rộng thị trường nhưng không đánh đổi niềm tin của người nông dân. Chính sự kiên định ấy đã giúp ThaiBinh Seed không chỉ giữ vững vị thế doanh nghiệp hàng đầu trong ngành giống cây trồng, mà còn góp phần quan trọng đưa khoa học - công nghệ nông nghiệp Việt Nam đi từ nghiên cứu đến thực tiễn sản xuất.

Danh hiệu Anh hùng Lao động

Hành trình âm thầm nhưng không ngừng cống hiến ấy đã tạo nên giá trị cốt lõi của ThaiBinh Seed, nền tảng để doanh nghiệp được xã hội ghi nhận, Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động như một sự khẳng định xứng đáng cho một cách làm nông nghiệp tử tế và có trách nhiệm.

Điều làm nên chiều sâu giá trị của ThaiBinh Seed là hành trình cống hiến bền bỉ của một doanh nghiệp nông nghiệp trưởng thành từ gian khó. Hơn nửa thế kỷ gắn bó với đồng ruộng, đi lên trong điều kiện thiếu vốn, thiếu cơ sở vật chất, thiếu công nghệ và chưa có tiền lệ để noi theo, ThaiBinh Seed vẫn kiên trì chọn con đường khó: tiên phong đổi mới, làm giống bằng khoa học, bám ruộng đồng, lấy hiệu quả thực sự của người nông dân làm thước đo cho mọi quyết định.

Cùng với đó, trách nhiệm xã hội luôn là mạch ngầm xuyên suốt của một doanh nghiệp làm nông nghiệp bằng lương tâm: những căn nhà Đại đoàn kết, nhà Tình thương, sự tri ân các Mẹ Việt Nam Anh hùng, những hạt giống vàng sẻ chia với người dân vùng thiên tai…

ThaiBinh Seed kiên trì xây dựng môi trường lao động kỷ cương, nhân văn, coi con người là nền tảng của phát triển lâu dài. Người lao động được bảo đảm quyền lợi, được khuyến khích sáng tạo và gắn bó; từ đó hình thành đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao, làm chủ khoa học - công nghệ, đủ năng lực đưa nghiên cứu ra đồng ruộng và đưa sản phẩm Việt vươn ra thị trường, với hơn 200 cán bộ có trình độ thạc sĩ, đại học, cao đẳng.

Cánh chim đầu đàn của doanh nghiệp Anh hùng ấy là Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Tập đoàn - một người lính, đảng viên bước ra từ cuộc chiến đấu giải phóng đất nước, thể hiện rõ tinh thần dấn thân, kết nối bốn nhà: doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà quản lý và người nông dân, đưa một doanh nghiệp đi trọn hành trình từ hạt giống trên đồng đất quê lúa đến những đóng góp bền bỉ cho an ninh lương thực quốc gia. Đó không chỉ là phần thưởng cho thành tích, mà là sự tôn vinh một cách làm nông nghiệp tử tế, khoa học và có trách nhiệm.

Danh hiệu Anh hùng Lao động vì thế không phải là điểm kết thúc, mà là một dấu mốc để ThaiBinh Seed tiếp tục gieo những hạt giống của tri thức, niềm tin và khát vọng Việt Nam trên những cánh đồng của tương lai.