Có đơn hàng nhưng thiếu người để sản xuất

Thiếu lao động kỹ thuật đang trở thành một trong những điểm nghẽn của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ khi các nhà máy mở rộng quy mô, tăng đơn hàng và chuyển nhanh sang sản xuất có hàm lượng công nghệ cao.

Chia sẻ tại Chương trình hợp tác và ký kết Biên bản ghi nhớ giữa Hiệp hội Doanh nghiệp ngành Công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA) với Trung tâm Phục vụ hành chính công TP. Hà Nội và Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội chiều 25/8, đại diện nhiều doanh nghiệp cho biết khoảng cách giữa nhu cầu tuyển dụng và nguồn lao động đáp ứng yêu cầu vẫn khá lớn.

Ông Lê Quý Khả, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần cơ điện Tomeco cho biết, trong năm đầu hoạt động, nhà máy của doanh nghiệp tại Phú Xuyên cần khoảng 160 lao động. Tuy nhiên, đến nay doanh nghiệp mới tuyển được khoảng 70 người. Khoảng trống nhân sự trở thành áp lực trực tiếp khi Tomeco cùng lúc phục vụ thị trường trong nước và các đơn hàng xuất khẩu. Có thời điểm, doanh nghiệp có đơn hàng nhưng không đủ nhân lực để đáp ứng tiến độ theo yêu cầu của khách hàng.

Khó khăn với doanh nghiệp sản xuất còn nằm ở chất lượng lao động, bởi người được tuyển vào nhà máy chưa thể ngay lập tức tham gia dây chuyền mà cần tiếp tục đào tạo về kỹ thuật, quy trình, tiêu chuẩn chất lượng và đặc thù sản phẩm.

Theo ông Khả, lao động kỹ thuật phải trải qua quá trình đào tạo khá sâu mới đáp ứng yêu cầu sản xuất, nhất là với sản phẩm được chế tạo theo tiêu chuẩn quốc tế. Nếu tuyển số lượng lớn cùng thời điểm, doanh nghiệp lại gặp áp lực về năng lực đào tạo nội bộ. Thời gian đào tạo kéo dài đồng nghĩa chi phí tăng, trong khi nhà máy vẫn phải bảo đảm tiến độ giao hàng.

Từ thực tế đó, doanh nghiệp mong muốn hình thành mối liên kết chặt hơn giữa nhà máy, cơ sở đào tạo và hệ thống dịch vụ lao động. Các chương trình đào tạo tại chỗ cũng cần được nghiên cứu theo hướng doanh nghiệp trực tiếp tham gia xây dựng nội dung, tiêu chuẩn nghề nghiệp, giúp lao động sau đào tạo có thể đáp ứng nhanh yêu cầu của dây chuyền.

Bài toán tương tự được ông Trần Nam Hải, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Máy tính Thánh Gióng đề cập. Với đặc thù sản xuất máy tính và thiết bị công nghệ, doanh nghiệp cần lực lượng công nhân kỹ thuật, kỹ sư có trình độ và tay nghề cao.

Dù đã chủ động tìm kiếm nhiều nguồn tuyển dụng, doanh nghiệp vẫn gặp khó khi tiếp cận lao động chất lượng cao. Khi công nghệ được đưa ngày càng sâu vào quá trình sản xuất, nhu cầu của nhà máy cũng thay đổi nhanh. Số lượng lao động vì thế chưa phải yếu tố duy nhất; tay nghề, khả năng thích ứng với thiết bị và quy trình sản xuất mới mới là tiêu chí quyết định.

Doanh nghiệp công nghệ cao “khát” kỹ sư, kỹ thuật viên

Hiện nay, nhiều hội viên tại HANSIBA đang hợp tác với đối tác quốc tế để sản xuất sản phẩm công nghệ cao ngay tại Hà Nội, trải rộng ở điện tử, máy tính, cơ khí chính xác, hàng không - vũ trụ. Quy mô và mức độ hiện đại của nhà máy tăng nhanh đang kéo nhu cầu về kỹ sư, kỹ thuật viên, công nhân lành nghề lên tương ứng.

Các doanh nghiệp có thể đầu tư nhà máy, công nghệ và thiết bị hiện đại, nhưng nếu thiếu kỹ sư, kỹ thuật viên và công nhân đáp ứng yêu cầu thì năng lực sản xuất vẫn bị hạn chế. Vì vậy, kết nối cung - cầu lao động, dự báo nhu cầu nhân lực, đào tạo và đào tạo lại phải được triển khai thường xuyên, sát với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Từ phía hệ thống dịch vụ lao động, ông Nguyễn Hữu Lương, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho rằng sự phát triển của các doanh nghiệp kéo theo yêu cầu ngày càng cao đối với trình độ, kỹ năng nghề và khả năng thích ứng của người lao động.

Ông Lương cho biết Trung tâm đang khai thác Hệ thống Sàn giao dịch việc làm Hà Nội với nhiều hình thức như phiên giao dịch trực tiếp, trực tuyến, chuyên đề và lưu động. Qua đó, doanh nghiệp sẽ có thêm kênh quảng bá nhu cầu tuyển dụng, tiếp cận ứng viên, đồng thời thông tin về cung - cầu lao động được cập nhật sát hơn với diễn biến thị trường.

Với những vị trí đòi hỏi tay nghề cao, kết nối tuyển dụng cần đi cùng đào tạo và đào tạo lại. Khi doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định chuẩn kỹ năng, nội dung đào tạo sẽ sát hơn với công nghệ, thiết bị và quy trình của nhà máy, qua đó rút ngắn thời gian để lao động có thể thực sự đứng vào dây chuyền.

Thực tế tại Tomeco cho thấy khó khăn của doanh nghiệp không nằm ở chuyện tuyển đủ số lượng lao động, mà còn ở khả năng tìm được người có kỹ năng phù hợp với dây chuyền sản xuất. Nhà máy cần khoảng 160 lao động nhưng hiện mới tuyển được khoảng 70 người. Sau tuyển dụng, doanh nghiệp vẫn phải dành thêm thời gian đào tạo để người lao động đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn sản phẩm.

Chưa kể, nếu thông tin tuyển dụng chỉ xuất hiện khi nhà máy đã cần người ngay, khoảng thời gian để tìm kiếm, sàng lọc và đào tạo lao động rất khó đáp ứng nhịp độ của doanh nghiệp. Vì vậy, dự báo nhu cầu nhân lực cần được hình thành sớm hơn từ kế hoạch đầu tư, mở rộng nhà máy và nhu cầu đơn hàng của từng nhóm ngành.

Với doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, khoảng thiếu hụt nhân lực này có thể tác động trực tiếp đến tiến độ sản xuất. Chỉ cần thiếu lao động kỹ thuật ở một số khâu quan trọng, dây chuyền có thể vận hành dưới công suất, thời gian giao hàng kéo dài, thậm chí doanh nghiệp phải cân nhắc khả năng tiếp nhận thêm đơn hàng. Bởi vậy, bài toán nhân lực cần "bắt nhịp" với năng lực sản xuất, chi phí đào tạo và khả năng mở rộng thị trường của doanh nghiệp.

Bài toán đặt ra vì thế là làm sao rút ngắn khoảng cách từ nhu cầu của nhà máy đến nguồn cung trên thị trường lao động. Với công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao, một hệ thống nhân lực phản ứng nhanh, đào tạo sát nhu cầu sản xuất sẽ quyết định khả năng giữ đơn hàng, mở rộng nhà máy và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.