Đại hội lần thứ XIV của Đảng đánh dấu một mốc son mới trong lịch sử của Đảng ta và lịch sử hào hùng của dân tộc ta. Đại hội XIV là điểm khởi đầu cho kỷ nguyên mới; những chủ trương, đường lối, những quyết sách chiến lược của Đại hội có vai trò mang tính quyết định vận mệnh của dân tộc trong tương lai nhằm thực hiện thành công “hai mục tiêu chiến lược 100 năm” của đất nước: 100 năm thành lập Đảng, 100 năm thành lập Nước. Đại hội XIV là đại hội của niềm tin và khát vọng, của đột phá và hành động, của kỷ luật và sáng tạo, của đoàn kết và phát triển.

Lời hiệu triệu và mệnh lệnh của trách nhiệm trước lịch sử

Đại hội XIV với phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển” là lời hiệu triệu, là mệnh lệnh của trách nhiệm trước lịch sử, đã thành công rất tốt đẹp. Chủ đề Đại hội XIV là “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”, thể hiện tư tưởng và khát vọng lớn, không chỉ định ra mục tiêu cho nhiệm kỳ 2026 - 2031, mà còn vạch ra mục tiêu mang tầm chiến lược đối với tương lai và vận mệnh của dân tộc trong nhiều thập niên tới.

Đại hội XIV của Đảng tổng kết 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa do Đảng lãnh đạo. Qua 40 năm, đất nước ta đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử với thế và lực mới, niềm tin mới, tự chủ, tự cường, tự tin mở cánh cửa lịch sử, chính thức bước vào kỷ nguyên mới. Lý luận về đường lối đổi mới đã định hình.

Tại Đại hội XIV, việc xác lập lý luận về đường lối đổi mới trở thành một bộ phận nền tảng tư tưởng của Đảng là quyết định rất hệ trọng, thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược của Đảng. Cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới cấu thành hoàn chỉnh nền tảng tư tưởng của Đảng, là kim chỉ nam dẫn dắt sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng để lại nhiều dấu ấn, kỳ tích: năng lực, bản lĩnh, kiên định, vững vàng. Trong điều kiện đặc biệt, khó khăn, thách thức nhiều hơn thời cơ, thuận lợi, đặc biệt là đại dịch COVID-19, thiên tai, bão lũ; các rủi ro an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống; cạnh tranh chiến lược gay gắt; biến động, đứt gãy chuỗi cung ứng, năng lượng, lương thực; cùng với những vấn đề nội tại tích tụ qua nhiều năm, nhưng Đảng ta đã thể hiện bản lĩnh, năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu, tinh thần đoàn kết thống nhất; thể hiện ý chí, khát vọng phát triển, kiến tạo tương lai, tư duy đổi mới, hành động quyết liệt; toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã chung sức, đồng lòng thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng với nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, đột phá, nhiều điểm sáng nổi bật, cơ bản hoàn thành các mục tiêu chủ yếu đề ra: nền kinh tế giữ vững ổn định vĩ mô, duy trì được đà tăng trưởng khá, bình quân giai đoạn 2021 - 2025 là 6,3%, riêng năm 2025 là 8,02%; tiềm lực, sức chống chịu và khả năng thích ứng được nâng lên, tạo nền tảng và dư địa quan trọng phát triển nhanh và bền vững hơn trong kỷ nguyên mới.

Cuộc cách mạng về đổi mới, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính đạt được các mục tiêu chiến lược, là bước chuyển quan trọng về tư duy quản trị quốc gia, mở ra không gian phát triển mới, vì tương lai lâu dài của đất nước.

Cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được triển khai quyết liệt, kiên trì, đồng bộ, toàn diện, đạt nhiều kết quả rất quan trọng, niềm tin của Nhân dân được củng cố, kỷ cương được tăng cường. Phát triển con người, văn hóa - xã hội có nhiều tiến bộ; đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân tiếp tục được cải thiện và không ngừng nâng cao.

Sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc được phát huy; đồng thuận xã hội được tăng cường, củng cố. Độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, môi trường hoà bình được giữ vững; chính trị - xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm; đối ngoại, hội nhập quốc tế được mở rộng, nâng tầm, đi vào chiều sâu. Vị thế, uy tín của đất nước trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao.

Việt Nam đang là một điểm sáng được thế giới đánh giá cao về an toàn, ổn định xã hội; về đột phá tư duy, tầm nhìn, cách làm mới trong lãnh đạo và quản trị phát triển. Cơ đồ, tiềm lực, vị thế, uy tín quốc tế của đất nước được nâng cao. Đó là cơ sở, nền tảng vững chắc để khẳng định: sự nghiệp lối đổi mới do Đảng ta lãnh đạo là hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và xu hướng phát triển của thời đại.

Lý luận về đường lối đổi mới của Đảng ta xác định rõ: Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của sự nghiệp cách mạng; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; nhất quán xây dựng và hoàn thiện ba trụ cột nền tảng: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Nhiệm kỳ Đại hội XIII tiếp tục khẳng định bài học có tính quy luật: Sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam và càng trong khó khăn, thử thách càng phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định, có ý chí thống nhất, có sức mạnh đại đoàn kết, có phương pháp tổ chức thực hiện sáng tạo, linh hoạt, hiệu quả, có kỷ luật, kỷ cương và sự gắn bó máu thịt giữa Đảng với Nhân dân.

Bên cạnh những kết quả quan trọng, nổi bật, đất nước ta vẫn còn những hạn chế, yếu kém là những điểm nghẽn, nút thât cần tập trung tháo gỡ, như: thể chế, nguồn lực, hạ tầng vẫn là những điểm nghẽn lớn nhất; tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu nhất và kỷ luật, kỷ cương còn hạn chế; một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của kỷ nguyên mới; nhiều vấn đề xã hội, môi trường, đời sống dân sinh còn bức xúc...Nhận diện đúng để có giải pháp đúng, hành động đúng. Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải chuyển mạnh sang hành động, giải quyết có hiệu quả những hạn chế, điểm nghẽn, nút thắt, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển đất nước.

Mốc son mới trong lịch sử của Đảng

Đại hội XIV của Đảng đánh dấu một mốc son mới trong lịch sử của Đảng ta, và lịch sử hào hùng của dân tộc ta. Đại hội XIV là điểm khởi đầu cho kỷ nguyên mới; những chủ trương, đường lối, những quyết sách chiến lược của Đại hội có vai trò mang tính quyết định vận mệnh của dân tộc trong tương lai nhằm thực hiện thành công “hai mục tiêu chiến lược 100 năm” của đất nước: 100 năm thành lập Đảng, 100 năm thành lập Nước.

Mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là mục tiêu lớn nhất, điểm tương đồng cao nhất, cả dân tộc chung hướng nhìn tới, chính là điểm hội tụ sức mạnh của Nhân dân, sức mạnh đoàn kết và khát vọng phát triển, nhân lên gấp bội lòng tự hào, tự tôn, ý chí, khát vọng vươn lên của cả dân tộc.

Mục tiêu tổng quát là “giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững đất nước; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, là một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD/năm”^.

Có thể thấy điểm nhấn mới, cốt lõi đó là Đại hội XIV là đại hội của niềm tin và khát vọng, của đột phá và hành động, của kỷ luật và sáng tạo, của đoàn kết và phát triển”, lần đầu tiên, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV trở thành một bộ phận của văn kiện Đại hội, như vậy, văn kiện không chỉ là “văn bia”, mà là văn kiện hành động, là “lời hịch” hiệu triệu toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta chung sức, đồng lòng, triệu người như một, quyết tâm đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia; phải hành động mạnh mẽ, quyết liệt, đột phá, hiệu quả, quy tụ mọi sức mạnh, huy động mọi nguồn lực, tranh thủ mọi thời cơ, vượt qua mọi thách thức để thực hiện thắng lợi những mục tiêu chiến lược mà Đại hội đề ra. Văn kiện lần này đặt ra yêu cầu hành động: Nói đi đôi với làm; xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp; gắn trách nhiệm với kết quả; gắn đột phá với bền vững; gắn kỷ luật thực thi với sự hài lòng của nhân dân.

Để hiện thực hóa các mục tiêu nêu trên, Báo cáo chính trị xác định 5 quan điểm chỉ đạo; 12 định hướng lớn; 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược. Chương trình hành động đã cụ thể hoá các nhiệm vụ có thể triển khai thực hiện ngay. Tinh thần cốt lõi được cô đọng trong 8 nội dung quan trọng, thể hiện rõ yêu cầu “Lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả”.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế phát triển và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa: lấy thực thi làm thước đo.

Thứ hai, xác lập mô hình tăng trưởng mới: kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Thứ ba, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: động lực trung tâm của phát triển.

Thứ tư, văn hóa và con người: Nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển của đất nước.

Thứ năm, quốc phòng, an ninh và đối ngoại: Giữ vững hòa bình để phát triển, phát triển để tăng cường sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Thứ sáu, xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; công tác cán bộ là “then chốt của then chốt”.

Thứ bảy, xây dựng xã hội Việt Nam lành mạnh, kỷ cương, văn minh, an toàn và phát triển.

Thứ tám, đại đoàn kết toàn dân tộc: nền tảng sức mạnh quốc gia.

Triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chiến lược trọng tâm: Phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hoá, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là “trọng yếu, thường xuyên”.

Yêu cầu làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn ba đột phá chiến lược

Đại hội lầ thứ XIV của Đảng yêu cầu phải làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn ba đột phá chiến lược, vì đây là những đòn bẩy quyết định để đất nước bứt phá. Thứ nhất, đột phá về thể chế và thực thi: hoàn thiện đồng bộ pháp luật; nâng cao chất lượng chính sách; tăng cường kỷ luật thực thi; bảo đảm mọi chủ trương đều có lộ trình, nguồn lực và cơ chế giám sát việc thực hiện; đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, lấy chất lượng, hiệu quả phục vụ nhân dân và doanh nghiệp làm thước đo. Thứ hai, đột phá về nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước. Thứ ba, đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại: Ưu tiên hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng năng lượng, hạ tầng đô thị, hạ tầng viễn thông, đặc biệt là hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu; phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu; mở rộng không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm liên kết vùng, liên kết địa phương, kết nối khu vực và toàn cầu.

Ba đột phá này có quan hệ hữu cơ. Thể chế mở đường; nhân lực quyết định tốc độ và chất lượng; hạ tầng tạo không gian và sức bật. Nếu làm đồng bộ, chúng ta sẽ tạo ra “đà” mới và “thế” mới; nếu làm nửa vời, chúng ta sẽ tự đánh mất cơ hội.

Mọi sự phát triển đều phải bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa, phát huy cao nhất tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa; mọi sự phát triển đều phải giữ cho được cốt cách, phẩm giá, bản sắc Việt Nam, bởi “văn hóa còn dân tộc còn, văn hóa mất thì dân tộc mất”; mọi sự phát triển đều “xây lầu thắng lợi trên nền Nhân dân”, biết dựa vào nhân dân, đồng thời xem trọng khoan thư sức dân, yên dân, an dân…, được định lượng bằng những sản phẩm, kết quả cụ thể, rõ ràng, hiệu quả. “Làm cho mỗi năm, mỗi tháng, mỗi ngày sau Đại hội đều có kết quả cụ thể, có chuyển biến thực chất”.

Tư tưởng xuyên suốt trong Văn kiện và cũng là cội nguồn sức mạnh của cách mạng Việt Nam “Dân là gốc”. Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát triển. Mọi đường lối, chính sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào Nhân dân. Đảng phải gắn bó mật thiết với Nhân dân, tận tâm phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về mọi quyết định của mình. Niềm tin của Nhân dân đối với Đảng không đến từ lời nói, mà đến từ việc làm, từ sự công tâm, liêm chính của cán bộ, từ hiệu quả của bộ máy, từ sự công bằng trong thụ hưởng, từ kết quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, giải quyết kịp thời, thấu đáo những bức xúc chính đáng của người dân, doanh nghiệp. Bước vào giai đoạn mới, càng phải chăm lo xây dựng thế trận lòng dân. Thế trận lòng dân vững thì quốc phòng, an ninh vững; thế trận lòng dân vững thì cải cách mới đi tới cùng. Thế trận lòng dân vững thì khó khăn nào cũng vượt qua, thách thức nào cũng được hoá giải.

Tổ chức thực hiện theo phương châm: nói ít, làm nhiều, làm đến cùng

Văn kiện lần này nhấn mạnh yêu cầu hành động; đề cao trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng cán bộ. Để biến quyết tâm thành kết quả, cần tập trung cao độ vào 5 nhóm việc:

Thứ nhất, cụ thể hoá Văn kiện thành chương trình, kế hoạch với mục tiêu rõ ràng, chỉ tiêu đo lường được, thời hạn và phân công trách nhiệm cụ thể; mọi việc phải có người chịu trách nhiệm đến cùng; không để tình trạng “cha chung không ai khóc”, “chuyền trách nhiệm cho nhau”.

Thứ hai, thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ và đột xuất; kiên quyết xử lý trì trệ, né tránh, đùn đẩy; khen thưởng kịp thời người làm tốt; đồng thời bảo vệ hiệu quả người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thứ ba, huy động và sử dụng nguồn lực hiệu quả; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; đầu tư có trọng tâm, trọng điểm; không dàn trải; không chạy theo phong trào; không để thất thoát, lãng phí làm hao mòn niềm tin, nguồn lực xã hội và làm chậm bước tiến của đất nước.

Thứ tư, thực hiện văn hoá công vụ liêm chính, chuyên nghiệp, khoa học; lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm tiêu chí quan trọng; lấy dữ liệu và kết quả làm căn cứ đánh giá; kiên quyết ngăn chặn tiêu cực; tăng minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Thứ năm, làm tốt công tác thông tin, truyền thông bảo đảm đồng thuận xã hội. Cải cách sâu rộng sẽ đụng chạm lợi ích, vì vậy phải công khai, minh bạch, lắng nghe, giải thích thấu đáo, kiên trì thuyết phục; kiên quyết đấu tranh với mọi biểu hiện lợi dụng, xuyên tạc; đồng thời tôn trọng phản biện, xây dựng và kịp thời điều chỉnh những bất hợp lý trong thực hiện. Tổ chức thực hiện phải gắn với kỷ luật. Kỷ luật của Đảng phải đi trước. Kỷ cương phép nước phải nghiêm. Mọi quyền lực phải được kiểm soát. Mọi trách nhiệm phải được minh định. Mọi sai phạm phải bị xử lý và mọi nỗ lực chân chính vì dân, vì nước phải được ghi nhận, bảo vệ.

Ý Đảng hợp lòng dân

Thành công rất tốt đẹp của Đại hội lần thứ XIV của Đảng thể hiện “ý Đảng hợp lòng dân”, phản ánh sức mạnh của Nhân dân, sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đoàn kết là truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc ta, là cội nguồn sức mạnh để dân tộc ta mãi mãi trường tồn và phát triển, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, là đường lối chiến lược, có ý nghĩa sống còn của cách mạng Việt Nam. Giữ đoàn kết trong Đảng như “giữ con ngươi của mắt mình”; đoàn kết trong Đảng là hạt nhân lan tỏa đại đoàn kết toàn dân tộc. Phát huy và thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa ngày càng rộng rãi, thực chất, gắn với tăng cường pháp chế, bảo đảm kỷ cương xã hội; hình thành ngày càng sâu sắc văn hóa dân chủ và văn hóa thượng tôn pháp luật xã hội chủ nghĩa trong đời sống xã hội ở nước ta.

Đại hội XIV diễn ra khi “đồng hồ lịch sử” đang điểm những khung giờ quyết định trước mốc 2030 - thời khắc Đảng ta tròn 100 năm ra đời, chiến đấu, trưởng thành và phát triển. Chưa bao giờ, nguyện ước về một Việt Nam dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc lại gần với chúng ta như hôm nay; nhưng cũng chưa bao giờ chúng ta phải đối mặt với nhiều thách thức, nhiều đòi hỏi gay gắt, nhiều sức ép cạnh tranh như lúc này.

Lịch sử đã chứng minh, trước những bước ngoặt làm chuyển xoay vận mệnh của dân tộc, nếu biết khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, phát huy sức mạnh vĩ đại của khối đại đoàn kết, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, thì con thuyền cách mạng Việt Nam sẽ vượt qua mọi thác ghềnh, phong ba bão táp, để cập bến bờ vinh quang. Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chúng ta hãy chung sức đồng lòng, giữ vững niềm tin, nêu cao trách nhiệm, phát huy trí tuệ, khơi dậy khát vọng để Nhân dân thấy, Nhân dân tin, Nhân dân ủng hộ, Nhân dân đồng hành và Nhân dân thụ hưởng./.