NHNN vừa ban hành Thông tư 50/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 1/12/2026. Thông tư áp dụng các tỷ lệ thanh khoản mới theo lộ trình với một số điều chỉnh lớn.

Cụ thể, trần LDR được nâng từ 85% lên 95%, kèm điều chỉnh công thức (tử số chỉ gồm dư nợ cho vay; vốn chủ sở hữu và vốn vay nước ngoài được cộng vào mẫu số; trái phiếu doanh nghiệp và hoạt động cấp tín dụng không phải là cho vay được trừ khỏi mẫu số).

Quy định trần LDR mới ở mức 95% sẽ được áp dụng khi ngân hàng chuyển sang tuân thủ các chỉ tiêu LCR/NSFR, muộn nhất từ ngày 1/10/2028; hoặc sớm hơn đối với những ngân hàng đăng ký áp dụng sớm. Trong giai đoạn chuyển tiếp, trần LDR 85% theo Thông tư 22 vẫn tiếp tục có hiệu lực. 

Theo chuyên gia phân tích SSI Research, trong ngắn hạn, các ngân hàng đăng ký áp dụng sớm sẽ được hưởng lợi rõ rệt từ cơ chế mới. Trần LDR 95% và công thức tính mới chưa được áp dụng tự động cho đến khi ngân hàng chuyển sang tuân thủ quy định về tỷ lệ LCR/NSFR (chậm nhất vào năm 2028).

Tuy nhiên, các ngân hàng có thể đăng ký áp dụng sớm ngay từ khi thông tư có hiệu lực vào tháng 12/2026, với các ngưỡng khởi điểm thấp (LCR 50%, NSFR 90%).

Việc chuyển đổi này có ý nghĩa quan trọng bởi đối với hầu hết các ngân hàng trong phạm vi theo dõi của SSI Research, do công thức mới với trần LDR 95% sẽ mang lại dư địa tăng trưởng tín dụng lớn hơn so với cơ chế cũ với mức trần 85%. Mặc dù tỷ lệ LDR tính lại theo công thức mới có thể tăng thêm vài điểm phần trăm, mức trần lại được nâng tới 10 điểm phần trăm.

Do đó, việc áp dụng sớm cơ chế mới có thể giúp các ngân hàng mở rộng thêm dư địa cho vay, đặc biệt đối với các ngân hàng như TCB, MBB, VPB, VCB, BID và MSB.

Tuy nhiên,  các chuyên gia cho rằng, việc mở rộng dư địa cho vay theo quy định không đồng nghĩa với việc tăng cung tiền hay thúc đẩy được huy động vốn.

Hiện chênh lệch giữa tín dụng và tiền gửi đang ở mức khá lớn. Mức trần LDR cao hơn, có thể đạt được ngay qua việc đăng ký sớm LCR/NSFR hoặc tự động có hiệu lực vào năm 2028, sẽ cho phép ngân hàng tiếp tục mở rộng tín dụng mà không đi kèm áp lực củng cố nguồn vốn huy động.

Nói cách khác, quy định mới có sự nới lỏng về chỉ tiêu giám sát trong ngắn hạn, thay vì giải quyết bài toán huy động vốn, vốn là yếu tố hỗ trợ chính cho tăng trưởng tín dụng.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng trong giai đoạn 2026-2028 là liệu Việt Nam có thể phát triển kênh huy động vốn ngoài ngân hàng để phục vụ đầu tư hạ tầng hay không, hay ngân hàng vẫn sẽ tiếp tục đóng cả hai vai trò là đơn vị cấp vốn và chịu phần lớn rủi ro.

Theo thống kê của Công ty chứng khoán MBS, vào cuối quý II/2026, LDR của 27 ngân hàng niêm yết tăng 118 điểm cơ bản so với quý trước và tăng 255 điểm cơ bản so với đầu năm. Mặc dù vẫn thấp hơn trần 85%, MBS cho rằng mặt bằng LDR đã cao hơn đáng kể so với các giai đoạn trước, phản ánh áp lực cân đối nguồn vốn ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh này, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai một số biện pháp kỹ thuật nhằm giảm áp lực thanh khoản và hỗ trợ khả năng tài trợ tín dụng của hệ thống như: nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào mẫu số LDR từ 20% lên 50%; nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%.

Tuy nhiên, MBS cho rằng đây chủ yếu là những giải pháp hỗ trợ trong ngắn hạn và có thể làm gia tăng rủi ro chênh lệch kỳ hạn cũng như áp lực thanh khoản nếu tăng trưởng tín dụng tiếp tục duy trì ở mức cao.

Với Thông tư 50 vừa ban hành, MBS cho rằng, quy định mới không chỉ nâng trần LDR mà còn thay đổi cách xác định tỷ lệ này.

Theo MBS, tác động thực tế của việc nâng trần LDR vì vậy sẽ phụ thuộc vào cấu trúc bảng cân đối của từng ngân hàng. Những ngân hàng có nguồn vay nước ngoài, vốn chủ sở hữu và lợi nhuận giữ lại lớn có thể tăng cấu phần mẫu số. Ngược lại, ngân hàng có lượng trái phiếu doanh nghiệp hoặc các khoản cấp tín dụng ngoài cho vay lớn sẽ bị giảm mẫu số.

Bên cạnh LDR, MBS cho biết Thông tư 50 cũng điều chỉnh lộ trình áp dụng một số tiêu chuẩn khác, đặc biệt là LCR (LCR bắt đầu ở mức 50% từ ngày 1/10/2028 và tăng dần lên 100% từ ngày 1/10/2033).

MBS nhận định yêu cầu này có thể làm tăng nhu cầu nắm giữ tiền mặt, trái phiếu Chính phủ và các tài sản thanh khoản chất lượng cao, qua đó làm giảm phần tài sản có thể phân bổ vào những tài sản sinh lời cao hơn. Tuy nhiên, việc giãn lộ trình tuân thủ so với dự thảo trước đó giúp giảm áp lực tuân thủ trong ngắn hạn.

Với NSFR, tỷ lệ này bắt đầu ở mức 90% từ ngày 1/10/2028, tăng lên 95% năm 2029 và 100% từ năm 2030. MBS cho rằng quy định sẽ khuyến khích ngân hàng tăng tỷ trọng nguồn vốn ổn định, kỳ hạn dài, song có thể làm tăng chi phí vốn đối với những ngân hàng có cấu trúc nguồn vốn ngắn hoặc phụ thuộc nhiều vào tiền gửi kém ổn định.