Tiền khan, vốn đắt, doanh nghiệp bất động sản chịu áp lực nặng nề
Chia sẻ tại Hội thảo "Chiến lược phát triển và đầu tư bất động sản sau Nghị quyết 21 và những cập nhật chính sách" diễn ra hôm nay (22/9), ông Lê Đình Chung, Tổng Giám đốc CTCP Tư vấn và Phát triển Bất động sản SGO Homes, Phó Chủ tịch Hội đồng nghiên cứu và đánh giá thị trường Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), hiện lãi suất cho vay với doanh nghiệp bất động sản đang tăng mạnh.
Cụ thể, lãi vay trung bình hiện nay là 12-14%/năm, tăng đáng kể so với mức 8-10%/năm trước đây. Lãi vay tăng cao đã tạo ra áp lực nặng nề với doanh nghiệp bất động sản. Với các dự án bất động sản thông thường, quy mô đầu tư vài ngàn tỷ đồng/dự án là rất bình thường và với lãi vay đội lên 3-4%/năm như hiện nay, gánh nặng chi phí của doanh nghiệp là rất lớn.
Không chỉ chi phí vốn tăng cao mà việc tiếp cận vốn của các doanh nghiệp bất động sản nói chung, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ đang rất khó khăn, do chủ trương của Nhà nước hiện nay đang tập trung nguồn lực cho một số doanh nghiệp lớn và các lĩnh vực đặc thù. Do đó, theo ông Chung, trong giai đoạn ngắn hạn, chi phí vốn đang là cản trở đối với doanh nghiệp nhỏ.
"Với tình hình kinh tế thế giới cũng như Việt Nam, tôi nhận định lãi suất cho vay, đặc biệt vào cuối năm tới, chắc chắn sẽ không có sự điều chỉnh nhiều mà chỉ có thể điều chỉnh nhẹ", ông Chung dự báo.
Bà Nguyễn Hồng Vân, Giám đốc Cấp cao, Trưởng Thị trường Hà Nội, JLL Việt Nam cũng chỉ ra thực tế lãi suất tăng "khủng khiếp" thời gian qua đã xuất hiện nhiều trường hợp cắt lỗ do mất khả năng chi trả. Trong bối cảnh lãi vay tăng, hành vi của người mua bị thay đổi theo. Cụ thể, nhiều người trẻ không còn nhu cầu sở hữu nhà do quá khó khăn, áp lực mà chuyển sang đi thuê nhà.
Trước những khó khăn về vốn và sự thay đổi của khách hàng, nhiều doanh nghiệp bất động sản đã điều chỉnh theo hướng bắt đầu cơ cấu lại phân khúc. Thay vì chỉ tập trung vào phân khúc cao cấp, họ chuyển hướng đầu tư sang các phân khúc thấp hơn. Thay vì tập trung vào nhà ở thương mại thông thường, họ chuyển sang các sản phẩm theo chủ trương của Nhà nước như nhà ở xã hội hoặc các sản phẩm vừa túi tiền, bao gồm nhà ở thương mại có mức giá phù hợp.
Bên cạnh đó, các chủ đầu tư cũng đưa ra rất nhiều chính sách hấp dẫn như chiết khấu thanh toán sớm, giãn tiến độ thanh toán, tặng quà, với mục tiêu chính là thu hút dòng tiền mặt từ khách hàng. Với những điều chỉnh đó, bước sang quý 3, thị trường đã bắt đầu có dấu hiệu hồi phục tích cực hơn so với hai quý đầu tiên của năm 2026.
Doanh nghiệp nên tập trung tái cấu trúc tài chính, bán bớt dự án
Để giải bài toán vốn trung, dài hạn cho doanh nghiệp bất động sản hiện nay, ông Lê Đình Chung cho rằng, kênh trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) vẫn mới áp dụng được cho các chủ đầu tư lớn, có uy tín. Bởi vì trong giai đoạn vừa qua, nhiều dự án không trả được nợ đúng hạn, làm ảnh hưởng đến niềm tin của khách hàng.
Các kênh huy động vốn phi tín dụng khác mà doanh nghiệp bất động sản đang tiếp cận là: các quỹ đầu tư (trong nước và nước ngoài), kênh bán hàng... Tuy vậy, tín dụng vẫn là kênh huy động vốn chính của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh tín dụng ngày càng khó khăn như hiện nay, ông Chung khuyến nghị, thay vì chỉ tập trung huy động vốn, các doanh nghiệp có thể phải tái cấu trúc lại tài chính của mình theo hai hướng.
Thứ nhất, giảm thiểu chi phí vận hành, tối ưu hóa nguồn nhân lực.
Thứ hai, cần cơ cấu lại danh mục dự án, bán bớt các dự án được đánh giá không hiệu quả ở thời điểm hiện tại cho các nhà đầu tư khác để thu hút dòng vốn phục vụ hoạt động kinh doanh.
"Đây là một số giải pháp mà chúng tôi đang áp dụng", ông Chung chia sẻ.
Về vấn đề này, GS. TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khoá XIV, XV cho rằng, phát triển các kênh huy động vốn phi ngân hàng đã được nhắc đến từ rất lâu nhưng vẫn chưa phát triển được như kỳ vọng.
Đơn cử, với kênh TPDN, sau khủng hoảng thị trường trái phiếu năm 2022, nhiều nhà đầu tư có tâm lý e ngại nên kênh này phát triển chậm. Dù vậy, GS. Cường kỳ vọng, bối cảnh hiện nay đã khác với sự hoàn thiện hành lang pháp lý và sự thúc đẩy của Chính phủ cũng như sự cải thiện của lĩnh vực xếp hạng tín nhiệm, kênh TPDN sẽ phát huy tốt hơn thời gian tới.
Một kênh huy động vốn mới được kỳ vọng, theo ông Cường, là phát triển các quỹ đầu tư tín thác bất động sản. Tại Việt Nam, loại hình quỹ này chưa phát triển nên nhà đầu tư bất động sản nếu muốn tham gia thị trường phải có tiền tỷ.
Trong khi đó, nếu các quỹ đầu tư tín thác bất động sản được hình thành, nhà đầu tư chỉ có 50-100 triệu vẫn có thể tham gia thị trường này. Dĩ nhiên, để quỹ đầu tư tín thác bất động sản phát triển, cần có hành lang pháp lý phù hợp.