Trái phiếu xanh tăng chất - giảm lượng

Theo thống kê của FiinRatings, năm 2025, thị trường trái phiếu xanh Việt Nam ghi nhận giá trị phát hành mới bằng nội tệ đạt 3.407 tỷ đồng qua 5 giao dịch, giảm từ 10.325,1 tỷ đồng qua 6 giao dịch trong năm 2024. 

Mặc dù giá trị phát hành mới giảm so với năm 2024, xu hướng trong 5 năm cho thấy một bước tiến tích cực của thị trường trái phiếu xanh Việt Nam. Bên cạnh đó, năm 2025 ghi nhận sự đa dạng hơn về các tổ chức phát hành trái phiếu xanh so với 4 - 5 năm trước. 

Theo phân tích của FiinRatings, các tổ chức tài chính xây dựng Khung Trái phiếu Bền vững với phạm vi rộng, bao gồm nhiều danh mục dự án như năng lượng tái tạo, giao thông sạch, quản lý nước bền vững và công trình xanh, phù hợp với các nguyên tắc quốc tế. Ngược lại, các doanh nghiệp phi tài chính có cách tiếp cận tập trung hơn, phản ánh đặc thù tác động môi trường từ hoạt động kinh doanh cốt lõi của từng doanh nghiệp.

Đáng chú ý, mặc dù chỉ một số ít khung được xây dựng theo các nguyên tắc quốc tế, việc Việt Nam sau đó ban hành Danh mục phân loại xanh theo Quyết định 21 đã cung cấp cho các tổ chức phát hành một hệ quy chiếu phân loại được công nhận ở cấp quốc gia, mà các khung trong tương lai có thể đồng thời tham chiếu và đảm bảo sự phù hợp.

So với các đợt phát hành bằng nội tệ (LCY), những đợt phát hành ngoại tệ (FCY) có số lượng giới hạn hơn trong 5 năm qua. Tuy nhiên, tổng giá trị phát hành duy trì ở mức đáng kể, đạt xấp xỉ 1.075 triệu USD thông qua 5 giao dịch: BIM Land (2021), Vingroup (2021), SeABank (2024), cùng HDBank và VPBank (2025).

Đáng chú ý, năm 2025 ghi nhận hai đợt phát hành trái phiếu xanh và bền vững bằng ngoại tệ với tổng giá trị khoảng 400 triệu USD, đánh dấu một cột mốc quan trọng. Điều này càng đáng chú ý khi kể từ các đợt phát hành của BIM Land và Vingroup năm 2021, thị trường chưa ghi nhận các giao dịch có quy mô tương tự cho đến năm 2025.

Phần lớn các đợt phát hành trái phiếu xanh trên thị trường đều được thực hiện theo phương thức phát hành riêng lẻ (PP), trong khi chỉ có một đợt phát hành trái phiếu xanh ngoại tệ theo hình thức chào bán ra công chúng (PO) trong suốt 5 năm qua.

Trong khi trái phiếu xanh ngày càng trở nên phổ biến trên thị trường tài chính, các doanh nghiệp và ngân hàng tại Việt Nam vẫn luôn ưu tiên phát hành riêng lẻ thay vì chào bán ra công chúng, xuất phát từ các lợi thế như tốc độ huy động vốn nhanh hơn, tính bảo mật thông tin cao hơn và quy trình thủ tục pháp lý tinh gọn hơn so với chào bán đại chúng.

Tỷ trọng tín dụng xanh vẫn còn ở mức thấp 

Về tín dụng xanh, tỷ trọng tín dụng xanh trong tổng dư nợ toàn nền kinh tế đã tăng đáng kể trong thập kỷ qua, với dư nợ tín dụng xanh tăng từ 60 nghìn tỷ đồng năm 2015 lên 780 nghìn tỷ đồng năm 2025, tương ứng tỷ trọng tăng từ 1% lên trên 4%.

Tuy nhiên, mức tỷ trọng chỉ gần 4,2% cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn đáng kể và thị trường còn nhiều tiềm năng phát triển trong những năm tới, FiinRatings nhận định. 

Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh đạt 780 nghìn tỷ đồng, trong đó tín dụng xanh chủ yếu tập trung vào năng lượng tái tạo và năng lượng sạch, chiếm trên 37% tổng dư nợ tín dụng xanh, tiếp theo là nông nghiệp xanh với tỷ trọng trên 29%, theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. 

Đáng chú ý, thị trường đã chứng kiến sự xuất hiện của các gói tín dụng chuyên biệt được thiết kế nhằm giảm chi phí vốn cho các dự án xanh. TPBank đã triển khai gói tín dụng với quy mô 5.000 tỷ đồng cho hạng mục bền vững ưu tiên bao gồm năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, giao thông bền vững và nông nghiệp bền vững, với mức lãi suất 0% trong ba tháng đầu. Tương tự, BIDV áp dụng mức giảm lãi suất lên tới 1,5% cho các dự án nước sạch đủ điều kiện. 

Các chương trình này phản ánh sự chuyển dịch rõ nét của các ngân hàng thương mại trong việc triển khai tín dụng xanh ưu đãi, vừa nhằm tạo lợi thế cạnh tranh khác biệt, vừa đóng góp vào các mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

Bên cạnh trái phiếu và tín dụng xanh, hệ sinh thái công cụ tài chính bền vững tại Việt Nam đang ngày càng mở rộng. 

Trái phiếu xã hội và trái phiếu liên kết bền vững bước đầu thu hút sự quan tâm, mở ra phương án huy động vốn linh hoạt hơn cho các tổ chức phát hành có hoạt động kinh doanh đa dạng, chưa hoàn toàn đáp ứng các tiêu chí xanh.

Trái phiếu chuyển đổi cũng ngày càng được chú ý, đặc biệt trong bối cảnh Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) được triển khai từ tháng 1/2026, làm gia tăng chi phí carbon đối với các ngành thép, xi măng và nhôm của Việt Nam. 

Với các ngành khó giảm phát thải, trái phiếu chuyển đổi là công cụ tài chính có ý nghĩa chiến lược cho quá trình khử carbon. Trái phiếu xanh lam (blue bonds) cũng có tiềm năng đáng kể trong dài hạn, nhờ đường bờ biển dài 3.260 km và sự phát triển của kinh tế biển bền vững.