Cục Thuế “cầm tay chỉ việc”, tiểu thương từng bước làm chủ quy trình kê khai

Ngày 17/4, tại Hội thảo “Hộ kinh doanh: Minh bạch dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh” do Báo Tuổi Trẻ, Cục Thuế (Bộ Tài chính) cùng Thuế TP.HCM tổ chức, ông Vương Việt Anh, Chuyên viên Ban Công nghệ, Chuyển đổi số và Tự động hóa, Cục Thuế trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn từng bước để hộ kinh doanh thao tác trên hệ thống dịch vụ công của ngành thuế.

Đại diện hộ kinh doanh, ông Đỗ Thanh Nhơn, chủ hộ kinh doanh hủ tiếu Thiên Phúc (phường Bến Thành) đã thao tác dưới sự hướng dẫn của cán bộ thuế, hoàn thiện các bước kê khai trên hệ thống. Dưới khán phòng, nhiều tiểu thương chăm chú theo dõi, đồng thời ghi lại quy trình bằng điện thoại để có thể tự thực hiện sau buổi tập huấn.

Theo hướng dẫn, quy trình kê khai thuế được xây dựng rõ ràng, gồm các bước từ đăng nhập Cổng dịch vụ công bằng mã số thuế hoặc VNeID; lựa chọn mục “cá nhân kinh doanh”; thực hiện kê khai theo kỳ; kiểm tra, cập nhật thông tin doanh thu, ngành nghề; đến xác nhận và nộp tờ khai ngay trên hệ thống. Cách tiếp cận trực quan, từng bước cụ thể giúp nhiều hộ kinh doanh nhanh chóng nắm bắt và làm quen với phương thức mới.

Ghi nhận từ thực tế, các hộ kinh doanh đánh giá cao sự đồng hành của cơ quan thuế trong giai đoạn chuyển đổi. Ông Nguyễn Đình Khang, chủ hộ kinh doanh quần áo, giày dép tại phường Tân Sơn Nhất cho biết, các chính sách hiện nay tương đối đầy đủ, dễ tiếp cận và giúp người kinh doanh thuận lợi hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. 

Nhưng theo ông, một vướng mắc phổ biến mà nhiều hộ kinh doanh đang gặp phải, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử. “Chi phí quảng cáo là một khoản chi lớn, hiện nay, nhiều hộ kinh doanh bán hàng online thường chạy quảng cáo bằng thẻ tín dụng cá nhân. Nhưng chúng tôi chưa rõ khoản chi này có được tính là chi phí hợp lệ của hộ kinh doanh hay không,” ông nói.

Do đó, với những nội dung còn mới, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử, ông Khang bày tỏ mong muốn được hướng dẫn cụ thể hơn để có thể áp dụng chính xác trong thực tế.

Ở góc độ vận hành, bà Ngô Thị Hồng Châu, chủ hộ kinh doanh ăn vặt Bobby, phường Bình Tân thông tin, dù bước đầu còn một số khó khăn khi chuyển sang phương pháp kê khai từ đầu năm 2026, song quá trình thực hiện đang dần ổn định nhờ sự hỗ trợ sát sao từ cán bộ thuế. Theo bà, các hướng dẫn hiện nay đã khá rõ ràng, giúp hộ kinh doanh từng bước làm quen và chủ động hơn trong việc kê khai, nộp thuế.

“Những buổi tập huấn như thế này rất cần thiết để chúng tôi hiểu đúng và thực hiện đúng quy định,” bà Châu chia sẻ, đồng thời kỳ vọng ngành thuế sẽ tiếp tục duy trì các hoạt động hỗ trợ, đồng hành cùng tiểu thương trong quá trình chuyển đổi.

“Làm đúng ngay từ đầu” để yên tâm kinh doanh

Cũng tại hội thảo, bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế), đã đưa ra những hướng dẫn trọng tâm nhằm giúp hộ kinh doanh bước vào kỳ kê khai đầu tiên một cách thuận lợi và đúng quy định.

Theo bà Chinh, ngày 20/4 là hạn cuối để các hộ kinh doanh hoàn tất kê khai kỳ đầu tiên, một mốc thời gian quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang phương thức quản lý thuế mới. Trong bối cảnh nhiều quy định vừa được ban hành, việc nắm rõ cách thực hiện ngay từ đầu sẽ giúp người nộp thuế tránh sai sót và yên tâm kinh doanh.

Nền tảng pháp lý cho lần chuyển đổi này là Nghị định 68 và Thông tư 18 của Bộ Tài chính, quy định cụ thể về chính sách và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Theo đó, các hộ sẽ thực hiện nghĩa vụ với hai sắc thuế chính là thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.

Đáng chú ý, nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống sẽ không phải nộp hai loại thuế này. Ngưỡng này hiện cũng đang được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng tạo thêm dư địa hỗ trợ cho tiểu thương.

Với các hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, thuế giá trị gia tăng được tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, tùy theo ngành nghề. Chẳng hạn, lĩnh vực bán lẻ áp dụng mức 1%, trong khi dịch vụ ăn uống là 3%...

Đối với thuế thu nhập cá nhân, chính sách cho phép người nộp thuế linh hoạt lựa chọn phương pháp tính phù hợp với quy mô hoạt động. Một là doanh thu nhân với tỉ lệ thuế. Hai là thu nhập tính thuế (nghĩa là doanh thu trên 500 triệu đồng trừ (-) chi phí hợp lý, hợp lệ) nhân với thuế suất 15%. Bà con được quyền chọn lựa phương pháp có lợi hơn.

Đối với nhóm có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng/năm, hộ kinh doanh sẽ áp dụng phương pháp thu nhập tính thuế nhân với thuế suất tương ứng là 17%. Nhóm doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm áp dụng thuế suất 20% theo phương pháp này.

Một thay đổi quan trọng khác nằm ở cách thức kê khai. Theo bà Chinh, hộ kinh doanh không chỉ thực hiện nghĩa vụ nộp thuế mà còn phải đặc biệt lưu ý thời hạn kê khai. Người nộp thuế sẽ tự xác định doanh thu trong năm để thực hiện kê khai phù hợp.

Cụ thể, doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống (tức là thuộc ngưỡng không chịu thuế) thì nộp thông báo doanh thu của năm 2026 với cơ quan thuế duy nhất 1 lần, chậm nhất là ngày 31/1/2027 tiếp theo.

Về khai và nộp thuế giá trị gia tăng, trường hợp có doanh thu năm trên 500 triệu đồng đến 50 tỷ đồng/năm, thì khai và nộp thuế giá trị gia tăng theo quý. Như thuế quý I này, hộ kinh doanh sẽ khai và nộp, hạn muộn nhất là ngày 4 - 5 tới. Trường hợp có doanh thu năm trên 50 tỷ đồng/năm, hộ thực hiện khai theo tháng.

Về khai và nộp thuế thu nhập cá nhân, bà Chinh cho hay, hộ kinh doanh và cá nhân sẽ lựa chọn nộp thuế một trong hai phương pháp như ở trên.

Đáng chú ý, để tạo điều kiện trong giai đoạn đầu chuyển đổi, cơ quan thuế cho phép các hộ có doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm nộp hồ sơ khai thuế của các tháng đầu năm chậm nhất đến ngày 20/4. Đồng thời, các trường hợp đã kê khai theo quy định cũ sẽ không phải điều chỉnh lại, còn những hộ chưa thực hiện sẽ kê khai theo quy định mới mà không bị xử phạt.

Bên cạnh đó, quy định về minh bạch dòng tiền cũng được nhấn mạnh. Theo bà Chinh, tất cả hộ kinh doanh, kể cả chưa đến ngưỡng chịu thuế, đều phải thông báo các tài khoản ngân hàng, ví điện tử phục vụ hoạt động kinh doanh với cơ quan thuế bằng phương thức điện tử.

“Minh bạch dòng tiền không chỉ phục vụ quản lý mà còn giúp hộ kinh doanh chứng minh năng lực tài chính khi vay vốn, mở rộng hoạt động. Trên cơ sở đó, cơ quan thuế cũng có thể hỗ trợ bằng các tờ khai gợi ý phù hợp”, bà Chinh cho biết.