Lần đầu tại Việt Nam cứu não bệnh nhân đột quỵ sau 16 giờ

Trong điều trị đột quỵ, thời gian luôn là yếu tố quyết định cơ hội sống và khả năng phục hồi của người bệnh. Tuy nhiên, những tiến bộ trong chẩn đoán hình ảnh và điều trị đang từng bước mở rộng cơ hội cứu chữa cho các trường hợp nhập viện muộn, thậm chí sau nhiều giờ vượt quá cửa sổ điều trị thông thường.

Tại Hội nghị khoa học toàn quốc về đột quỵ và các bệnh thần kinh liên quan, PGS-TS.Nguyễn Huy Thắng chia sẻ trường hợp đặc biệt vừa được điều trị tại Bệnh viện Nhân dân 115, đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam sử dụng thuốc tiêu sợi huyết Tenecteplase cho bệnh nhân đột quỵ ở cửa sổ rất muộn.

Bệnh nhân gần 80 tuổi nhập viện trong tình trạng liệt hoàn toàn nửa người phải, sau khoảng 15 giờ xuất hiện triệu chứng. Kết quả khảo sát cho thấy huyết khối nằm ở các nhánh động mạch nhỏ, không phù hợp để can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học. Trong khi đó, thời gian sử dụng thuốc tiêu sợi huyết theo chỉ định thông thường đã qua.

Trước tình thế các lựa chọn tái thông mạch máu đều hạn chế, các bác sỹ tiếp tục chụp cộng hưởng từ (MRI) đánh giá tưới máu não. Kết quả cho thấy phần não đã tổn thương không thể đảo ngược còn tương đối nhỏ, trong khi vùng thiếu máu vẫn có khả năng phục hồi nếu được tái lập dòng máu kịp thời.

Sau khi cân nhắc kỹ lợi ích và nguy cơ, ê-kíp quyết định sử dụng Tenecteplase đường tĩnh mạch, ở thời điểm khoảng 16 giờ sau khởi phát đột quỵ.

Đáp ứng điều trị mang lại tín hiệu tích cực. Bệnh nhân cải thiện rõ rệt về tri giác, khả năng vận động và ngôn ngữ. Đặc biệt, hình ảnh kiểm tra sau điều trị không còn ghi nhận vùng thiếu máu não được phát hiện trước đó.

PGS-TS.Nguyễn Huy Thắng cho biết, phương pháp đã góp phần bảo tồn phần mô não đứng trước nguy cơ tổn thương không hồi phục. Thành công bước đầu cho thấy ngay cả sau nhiều giờ khởi phát đột quỵ, một số bệnh nhân vẫn có cơ hội được điều trị tái thông nếu vùng não thiếu máu còn khả năng cứu vãn.

Nghiên cứu HOPE được công bố năm 2025 ghi nhận lợi ích của thuốc tiêu sợi huyết Alteplase ở một số bệnh nhân được lựa chọn trong cửa sổ đến 24 giờ. Trong khi đó, nghiên cứu TRACE-3 cũng cho thấy Tenecteplase có thể cải thiện kết quả điều trị đối với một số trường hợp đột quỵ do tắc động mạch lớn được điều trị muộn.

Ý nghĩa của hướng điều trị càng rõ nét trước thực tế nhiều bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam nhập viện muộn. Khảo sát hơn 7.000 bệnh nhân tại Bệnh viện Nhân dân 115 cho thấy chỉ 12% được tái thông mạch máu trong 3,5 giờ đầu; 88% còn lại nằm ngoài khoảng thời gian này, với thời điểm nhập viện trung bình khoảng 16 giờ sau khởi phát.

Trên cơ sở kết quả bước đầu, Bệnh viện Nhân dân 115 dự kiến tiếp tục nghiên cứu mở rộng phương pháp cho những bệnh nhân tắc mạch máu não kích thước trung bình, có hình ảnh tưới máu phù hợp và nhập viện trong cửa sổ muộn.

Chị gái hiến tủy cứu em trai mắc bệnh hiểm nghèo

Mắc hội chứng suy giảm miễn dịch bẩm sinh hiếm gặp, bé trai N.M được tiên lượng khó sống qua một tuổi nếu không ghép tế bào gốc tạo máu. Giữa những ngày gia đình gần như cạn hy vọng, người chị gái chưa đầy 10 tuổi trở thành nguồn hiến phù hợp duy nhất, trao cho em cơ hội được lớn lên khỏe mạnh.

Chín tháng sau ca ghép tế bào gốc tạo máu tại Bệnh viện Nhi Trung ương, bé trai N.M, 14 tháng tuổi, đã có thể ăn uống, vui cười, chập chững tập đi và bi bô những tiếng nói đầu đời. Với nhiều gia đình, những khoảnh khắc ấy vốn rất đỗi bình thường, nhưng đối với mẹ của N.M, đó là niềm hạnh phúc từng có lúc tưởng chừng không thể trở thành hiện thực.

Ít ai biết rằng, để có được những bước chân đầu tiên ấy, cậu bé đã trải qua những tháng ngày giành giật sự sống với căn bệnh hiểm nghèo, còn người chị gái chưa đầy 10 tuổi đã trở thành người trao cho em cơ hội được tiếp tục lớn lên.

Nhớ lại quãng thời gian điều trị cho con, chị T.H, mẹ bé N.M, không giấu được xúc động. “Những tưởng con không thể qua khỏi, nhưng giờ thấy con biết đi, biết nói, ăn được những món mình thích, còn chị gái con vẫn khỏe mạnh, học tập và vui chơi bình thường, em hạnh phúc lắm”, chị chia sẻ.

Nỗi lo của gia đình bắt đầu từ những ngày đầu N.M chào đời. Mới hai ngày tuổi, bé đã xuất hiện triệu chứng sốt, sau đó liên tục mắc nhiễm trùng phổi, tiêu chảy cấp và viêm da cơ địa nặng. Có thời điểm, trẻ đi ngoài 10-20 lần mỗi ngày, cơ thể gần như không hấp thu được dinh dưỡng, cân nặng không tăng.

Sau nhiều xét nghiệm chuyên sâu, trong đó có phân tích gene, các bác sỹ Bệnh viện Nhi Trung ương xác định N.M mắc hội chứng IPEX, một bệnh lý suy giảm miễn dịch bẩm sinh hiếm gặp, gây rối loạn nghiêm trọng chức năng miễn dịch, kèm tổn thương da và rối loạn nội tiết.

TS.Nguyễn Ngọc Quỳnh Lê, Phụ trách Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào, Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết các chuyên gia tiêu hóa, miễn dịch, nội tiết và tế bào gốc đã phối hợp hội chẩn, đánh giá tình trạng bệnh để tìm phương án điều trị phù hợp.

Với diễn biến bệnh nặng của N.M, ghép tế bào gốc tạo máu được xác định là giải pháp tối ưu, có khả năng điều trị căn nguyên bệnh. Nếu không được ghép, bé khó có thể sống qua một tuổi.

Tuy nhiên, tìm được nguồn tế bào gốc tương thích lại là thử thách không nhỏ. Kết quả xét nghiệm cho thấy cả bố và mẹ đều không phù hợp để lựa chọn làm người hiến trong ca ghép này. Việc tìm kiếm nguồn hiến không cùng huyết thống và máu cuống rốn lưu trữ cũng không mang lại kết quả.

Giữa những ngày thấp thỏm chờ đợi, cơ hội bất ngờ xuất hiện ngay trong gia đình. Sau khi xét nghiệm người anh trai và chị gái của N.M, các bác sỹ phát hiện chị gái bé có mức độ tương thích hoàn toàn về kháng nguyên bạch cầu người (HLA), trở thành nguồn hiến phù hợp duy nhất trong số các nguồn đã khảo sát.

Tin vui đến cùng một nỗi lo khác. Người có thể cứu N.M lại là cô chị gái chưa đầy 10 tuổi, độ tuổi vẫn cần được chăm sóc, bảo vệ.

Chị T.H kể rằng, sau khi được giải thích về việc có thể giúp em trai, con gái đã đồng ý ngay. Quyết định giản dị của cô bé mở ra cơ hội mà cả gia đình và đội ngũ điều trị đã nỗ lực tìm kiếm suốt nhiều tháng.

Dù đã xác định được nguồn hiến phù hợp, các bác sỹ không vội tiến hành ca ghép. Với người hiến là trẻ nhỏ, bảo đảm an toàn sức khỏe lâu dài cho người chị được đặt ngang với mục tiêu điều trị cho em trai.

Bệnh viện Nhi Trung ương tổ chức hội chẩn toàn viện với sự tham gia của Ban Giám đốc, các chuyên gia chuyên môn và bộ phận pháp lý nhằm đánh giá toàn diện lợi ích, nguy cơ của ca ghép.

Người chị được kiểm tra sức khỏe kỹ lưỡng, từ chiều cao, cân nặng, các chỉ số xét nghiệm đến chức năng tim, phổi. Lượng tủy xương cần thu thập cũng được tính toán chặt chẽ, bảo đảm đủ tế bào gốc phục vụ điều trị cho N.M nhưng vẫn nằm trong giới hạn an toàn đối với người hiến.

Các bác sỹ giải thích, tủy xương là mô mềm bên trong xương, có chức năng sản xuất tế bào máu và khả năng tự tái tạo. Hiến tủy xương hoàn toàn khác với việc lấy tủy sống, điều khiến không ít gia đình lo lắng khi nghe đến phương pháp này.

Chỉ sau khi hoàn tất các bước đánh giá và được hội đồng chuyên môn chấp thuận, thủ thuật lấy tủy mới được tiến hành trong phòng mổ vô khuẩn nghiêm ngặt, dưới sự theo dõi liên tục của ê-kíp gây mê.

Sau ghép, bệnh nhi tiếp tục được chăm sóc, điều trị và theo dõi sát. Những chuyển biến tích cực dần xuất hiện, từ khả năng ăn uống, hấp thu dinh dưỡng đến tăng trưởng và vận động.

Biến chứng khó lường sau mổ đại tràng khiến người đàn ông nguy kịch

Sau nhiều lần phẫu thuật đường tiêu hóa, người đàn ông 54 tuổi bất ngờ sốt cao, ho ra đờm có mùi giống phân. Các bác sỹ phát hiện đường thông bất thường từ đại tràng xuyên qua cơ hoành lên phổi, gây áp xe phổi và nhiễm khuẩn huyết nghiêm trọng.

Tưởng chỉ gặp vấn đề về hô hấp sau những cuộc phẫu thuật ổ bụng liên tiếp, người đàn ông 54 tuổi không ngờ những cơn ho kèm đờm có mùi hôi bất thường lại là dấu hiệu của một biến chứng ngoại khoa đặc biệt nguy hiểm, với tổn thương kéo dài từ đại tràng lên tận phổi phải.

Bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong tình trạng sốt cao kéo dài, ho nhiều đờm có mùi giống phân, kèm nhiễm khuẩn huyết và áp xe phổi.

Bác sỹ Tạ Quang Hiện, Khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, người bệnh có tiền sử u đại tràng trái, đã được phẫu thuật cắt u tại địa phương khoảng ba tháng trước. Tuy nhiên, quá trình hồi phục liên tục gặp biến chứng. Hai tháng trước nhập viện, bệnh nhân phải phẫu thuật nội soi gỡ dính ruột do tắc ruột. Sau đó, tình trạng đau bụng tái diễn, người bệnh được chẩn đoán rò miệng nối đại tràng và phải làm hậu môn nhân tạo bên trái.

Khoảng 10 ngày trước khi chuyển viện, bệnh nhân bắt đầu sốt cao liên tục, ho nhiều đờm có mùi hôi khác thường. Dù đã được điều trị tại cơ sở y tế trong hai ngày, tình trạng không cải thiện, buộc phải chuyển đến tuyến chuyên sâu.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) ngực và bụng tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương phát hiện ổ áp xe lớn ở phổi phải thông với ổ dịch vùng dưới gan qua một lỗ thủng cơ hoành. Đồng thời, bệnh nhân còn có ổ dịch vùng thành bụng trái và nhiều tổn thương phức tạp tại đại tràng.

BS Hiện lưu ý, với bệnh nhân từng trải qua nhiều cuộc phẫu thuật ổ bụng, tình trạng sốt kéo dài kèm ho đờm có mùi hôi bất thường cần được đánh giá kỹ nhằm phát hiện khả năng hình thành đường rò giữa đường tiêu hóa và hệ hô hấp.

Trước tình trạng nhiễm khuẩn nghiêm trọng với tổn thương đồng thời ở ổ bụng và lồng ngực, các bác sỹ quyết định phẫu thuật sớm để kiểm soát nguồn nhiễm, ngăn biến chứng tiếp tục lan rộng.

Sau hơn năm giờ phẫu thuật, người bệnh được chuyển sang theo dõi hậu phẫu. Khoảng 10 giờ sau mổ, bệnh nhân tỉnh và không còn phải thở máy. Đến ngày thứ hai, tình trạng huyết động ổn định, bước đầu vượt qua giai đoạn nguy kịch.

Theo bác sỹ Tạ Quang Hiện, thách thức lớn nhất đối với những ca bệnh như vậy không đơn thuần là xử lý ổ áp xe phổi, mà phải xác định chính xác toàn bộ đường lan truyền nhiễm khuẩn và loại bỏ nguồn gây nhiễm. Nếu chỉ dẫn lưu áp xe hoặc sử dụng kháng sinh, nguy cơ nhiễm khuẩn tái diễn vẫn rất lớn.

Các bác sỹ khuyến cáo, sau phẫu thuật tiêu hóa, người bệnh cần tuân thủ lịch tái khám và đặc biệt cảnh giác nếu xuất hiện sốt kéo dài, đau bụng tăng, chướng bụng, rò dịch bất thường, ho dai dẳng hoặc đờm có mùi hôi lạ.