Nắng nóng kéo dài, bác sỹ cảnh báo nguy cơ chảy máu cam gia tăng

Theo bác sỹ chuyên khoa Tai Mũi Họng, thời tiết nắng nóng, niêm mạc mũi khô, cùng thói quen sử dụng điều hòa kéo dài có thể khiến các mạch máu trong mũi dễ vỡ, gây chảy máu tái diễn.

Những ngày gần đây, thời tiết nắng nóng kéo dài khiến chị Thu Hương liên tục gặp tình trạng chảy máu cam. Có những thời điểm đang làm việc bình thường, chị bất ngờ thấy máu chảy từ mũi mà không có dấu hiệu báo trước. Dù lượng máu không nhiều và tự cầm sau vài phút, tình trạng lặp đi lặp lại khiến chị không khỏi lo lắng.

Tại Bệnh viện Đa khoa An Việt, sau khi thăm khám, các bác sỹ xác định chị bị chảy máu điểm mạch Kisselbach, dạng chảy máu cam thường gặp nhất.

Theo BSCKI Hà Tố Như, chuyên khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa An Việt, chảy máu cam là hiện tượng máu chảy ra từ một hoặc cả hai bên mũi, trong đó đa số trường hợp chỉ xảy ra ở một bên. Đây không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là triệu chứng của nhiều nguyên nhân khác nhau.

Phần lớn các trường hợp chảy máu cam có mức độ nhẹ và có thể xử trí ngay tại chỗ. Tuy nhiên, nếu tình trạng tái diễn nhiều lần hoặc xử lý không đúng cách, người bệnh có thể gặp những biến chứng không mong muốn, đồng thời bỏ sót các bệnh lý tiềm ẩn cần được điều trị.

Theo bác sỹ Hà Tố Như, trường hợp của chị Hương là chảy máu do điểm mạch Kisselbach, vị trí tập trung nhiều mao mạch nằm ở phần trước của vách ngăn mũi. Đây là khu vực rất dễ tổn thương trước những tác động từ môi trường hoặc các kích thích cơ học.

Những người sống trong môi trường hanh khô, thường xuyên sử dụng điều hòa hoặc phải tiếp xúc với luồng khí lạnh kéo dài có nguy cơ cao bị khô niêm mạc mũi. Niêm mạc mất độ ẩm sẽ trở nên mỏng, dễ nứt nẻ và khiến các mao mạch nhỏ bị vỡ.

Đặc biệt vào mùa hè, nền nhiệt tăng cao làm các mạch máu dưới niêm mạc mũi giãn nở nhiều hơn. Chỉ một tác động nhỏ như hắt hơi mạnh, ngoáy mũi hoặc xì mũi cũng có thể khiến mạch máu bị vỡ và gây chảy máu. Đây cũng là lý do số người đến khám vì chảy máu cam thường tăng lên trong những tháng nắng nóng.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, việc sử dụng điều hòa liên tục nhưng không bổ sung độ ẩm cho không gian sống cũng khiến niêm mạc mũi khô hơn, làm tăng nguy cơ chảy máu. Ngoài ra, chấn thương mũi, viêm mũi xoang, bất thường cấu trúc mũi, khối u mũi xoang hoặc lạm dụng thuốc xịt mũi cũng có thể là nguyên nhân gây chảy máu cam.

Người bị chảy máu cam thường có cảm giác ướt trong hốc mũi, máu chảy trực tiếp từ lỗ mũi hoặc lẫn trong dịch mũi sau khi xì hay lau mũi. Tùy nguyên nhân, vị trí và mức độ chảy máu, bác sỹ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Đối với các trường hợp chảy máu cam thông thường, BSCKI Hà Tố Như hướng dẫn người bệnh cần ngồi thẳng, hơi cúi đầu về phía trước để tránh máu chảy xuống họng. Dùng tay bóp chặt hai cánh mũi và thở bằng miệng liên tục trong khoảng 10-15 phút. Có thể sử dụng bông tẩm thuốc co mạch đặt vào vị trí chảy máu theo hướng dẫn của nhân viên y tế để hỗ trợ cầm máu.

Người bệnh tuyệt đối không ngửa đầu ra sau vì máu có thể chảy xuống họng hoặc đường thở, làm tăng nguy cơ sặc và cản trở hô hấp. Nếu có máu trong miệng hoặc họng, nên nhổ ra ngoài thay vì nuốt.

Trong trường hợp chảy máu kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc lượng máu nhiều, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám. Tùy từng trường hợp, bác sỹ có thể chỉ định thuốc cầm máu hoặc các biện pháp can thiệp phù hợp nhằm kiểm soát tình trạng chảy máu và điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Tự dùng đơn thuốc cũ suốt 2 năm, cụ bà 81 tuổi suy thận giai đoạn 4

Tháng 4/2026, bà Hương (81 tuổi) đến viện khám vì huyết áp tăng cao kéo dài dù vẫn uống thuốc đều đặn. Kết quả xét nghiệm cho thấy độ lọc cầu thận (eGFR) chỉ còn 29,54 mL/phút/1,73m², tương đương suy thận mạn giai đoạn 4.

Khai thác bệnh sử, bác sỹ Tạ Phương Dung, chuyên khoa thận, tiết niệu cho biết, người bệnh mắc tăng huyết áp hơn 10 năm và đái tháo đường 4 năm. Sau đợt tai biến mạch máu não năm 2023, bà không tái khám mà tự mua thuốc theo đơn cũ uống liên tục gần hai năm.

Theo bác sỹ Dung, đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn. Ở người cao tuổi, chức năng các cơ quan thay đổi theo thời gian nên việc sử dụng đơn thuốc cũ trong thời gian dài mà không được tái khám, điều chỉnh điều trị có thể khiến huyết áp, đường huyết không được kiểm soát hiệu quả, làm chức năng thận suy giảm nhanh hơn. Một số tác dụng không mong muốn của thuốc cũng có thể khiến chức năng lọc của thận giảm mạnh trong thời gian ngắn.

Các bác sỹ xây dựng phác đồ điều trị nhằm bảo tồn tối đa chức năng thận còn lại, đồng thời kiểm soát huyết áp, đường huyết, điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa và theo dõi sát nguy cơ tiến triển suy thận. Người bệnh cũng được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp để giảm gánh nặng cho thận.

Sau hai ngày điều trị, chỉ số eGFR của bà Hương tăng từ 29,54 lên 39,07 mL/phút/1,73m². Hai tháng sau tái khám, eGFR đạt 57,22 mL/phút/1,73m², tương đương bệnh thận mạn giai đoạn 3a, cho thấy chức năng thận vẫn có khả năng hồi phục nếu được phát hiện và điều trị kịp thời.

Theo bác sỹ Tạ Phương Dung, bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng nên nhiều người chỉ phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Người cao tuổi mắc đồng thời đái tháo đường và tăng huyết áp cần tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám định kỳ, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc, giảm liều hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ khi chưa có chỉ định của bác sỹ.

Bên cạnh đó, người bệnh cần thận trọng với các thuốc giảm đau, kháng viêm tự mua và các sản phẩm không rõ nguồn gốc vì có thể gây tổn thương thận. Những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường nên kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất một đến hai lần mỗi năm bằng xét nghiệm máu và nước tiểu để phát hiện sớm bất thường, bảo tồn chức năng thận và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Thói quen dụi mắt có thể khiến giác mạc biến dạng, người trẻ đối mặt nguy cơ ghép giác mạc

Cảm giác nhìn mờ kéo dài, thay kính liên tục nhưng thị lực không cải thiện, Phương Nhi (22 tuổi) đến khám tại viện và được chẩn đoán mắc giác mạc hình chóp (Keratoconus). Các bác sỹ cho rằng bệnh có thể liên quan đến thói quen dụi mắt kéo dài do cơ địa dị ứng.

Nhi thường xuyên bị viêm kết mạc, viêm ngứa bờ mi, đặc biệt ngứa mắt nhiều vào buổi tối nên hình thành thói quen day dụi mắt mạnh để giảm ngứa. Gần đây, dù thay kính 5-6 lần chỉ trong khoảng hai tháng, thị lực vẫn giảm dần. Khám chuyên sâu cho thấy mắt phải cận 2 độ, mắt trái cận 4 độ kèm loạn thị 5 độ, thị lực mắt trái chỉ đạt 5/10 ngay cả khi đã đeo kính.

PGS-TS.Nguyễn Thị Thu Hiền khi trực tiếp thăm khám cho bênh nhân nghi ngờ người bệnh mắc giác mạc hình chóp và chỉ định chụp Pentacam để lập bản đồ giác mạc. Kết quả cho thấy giác mạc mắt trái mỏng vùng trung tâm, bề mặt lồi cao, điển hình của giác mạc chóp độ 2, trong khi mắt phải đã xuất hiện dấu hiệu tiền giác mạc chóp.

Để ngăn bệnh tiến triển, người bệnh được thực hiện kỹ thuật Crosslinking nhằm gia cố độ bền của giác mạc bằng vitamin B2 kết hợp chiếu tia cực tím, sau đó được chỉ định đeo kính áp tròng cứng để cải thiện thị lực.

Theo PGS-TS.Nguyễn Thị Thu Hiền, giác mạc hình chóp liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ như di truyền, bệnh lý rối loạn mô liên kết và đặc biệt là tác động cơ học từ thói quen dụi mắt. Lực day dụi lặp đi lặp lại có thể làm tổn thương các sợi collagen, kích thích giải phóng enzyme phá hủy mô, khiến giác mạc mỏng và yếu dần. Áp lực tạo ra trong lúc dụi mắt còn làm vùng giác mạc yếu lồi ra phía trước, lâu ngày hình thành chóp.

Bệnh thường tiến triển âm thầm, biểu hiện ban đầu chủ yếu là nhìn mờ hoặc tăng độ cận, loạn thị nên dễ bị nhầm với tật khúc xạ thông thường. Nhiều người chỉ đi đo kính tại các cửa hàng mà không khám chuyên khoa, dẫn đến bệnh chỉ được phát hiện ở giai đoạn trung bình hoặc nặng.

Trường hợp của Tuấn Trần (27 tuổi) là một ví dụ. Người bệnh đến khám vì nhìn mờ nhiều về đêm, kèm mỏi mắt và khô mắt. Qua thăm khám và chụp bản đồ giác mạc, các bác sỹ xác định mắt phải bị giác mạc chóp độ 4 gây sẹo đục giác mạc, có chỉ định ghép giác mạc; mắt trái bị giác mạc chóp độ 3, được điều trị bằng Crosslinking kết hợp đeo kính áp tròng cứng.

Sau hơn hai tuần chờ nguồn giác mạc hiến từ nước ngoài, người bệnh được PGS-TS.Nguyễn Xuân Hiệp, Giám đốc Trung tâm Mắt Công nghệ cao thực hiện ghép giác mạc. Ba tháng sau phẫu thuật, mảnh ghép trong suốt, thích nghi tốt, không có dấu hiệu thải ghép và thị lực dần được cải thiện.

Theo PGS-TS.Nguyễn Thị Thu Hiền, giác mạc hình chóp thường xuất hiện ở độ tuổi 20-30, với tỷ lệ mắc khoảng 289/100.000 người trên thế giới và có xu hướng gia tăng tại các quốc gia có khí hậu nóng ẩm như Việt Nam. Người có cơ địa dị ứng, thường xuyên sử dụng thiết bị điện tử hoặc có thói quen dụi mắt là những đối tượng có nguy cơ cao.

Các bác sỹ khuyến cáo, nếu xuất hiện các dấu hiệu như ngứa mắt kéo dài, nhìn mờ, thay kính nhiều lần nhưng thị lực không cải thiện, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để được chụp bản đồ giác mạc. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp kiểm soát tiến triển bằng các phương pháp như Crosslinking, hạn chế nguy cơ phải ghép giác mạc và bảo tồn thị lực lâu dài.