Hà Nội đang bước vào giai đoạn cao điểm của sốt xuất huyết trong bối cảnh thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản. Số ca mắc tiếp tục tăng, trong khi công tác kiểm tra tại cộng đồng cho thấy vẫn còn nhiều dụng cụ chứa nước, phế thải có bọ gậy chưa được xử lý.

Trước nguy cơ dịch diễn biến phức tạp, Sở Y tế Hà Nội yêu cầu các đơn vị tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch, đồng thời huy động chính quyền cơ sở và người dân tham gia loại bỏ nơi sinh sản của muỗi.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội cho biết, số ca mắc sốt xuất huyết đang gia tăng theo chu kỳ hằng năm. Một số ổ dịch có nhiều bệnh nhân đã được ghi nhận, cho thấy thành phố bắt đầu bước vào thời điểm cần đặc biệt cảnh giác.

Tính đến đầu tháng 8, Hà Nội ghi nhận 1.259 trường hợp mắc sốt xuất huyết tại 115/126 xã, phường. Ngành y tế dự báo thời gian tới số bệnh nhân có thể tiếp tục tăng, đồng thời xuất hiện thêm các ổ dịch mới nếu các nguồn nguy cơ trong cộng đồng không được xử lý kịp thời.

Đáng chú ý, Sở Y tế Hà Nội đã thành lập 46 đoàn công tác kiểm tra tại 91 xã, phường có ca mắc trong hai tuần gần đây. Nội dung kiểm tra tập trung vào khả năng đáp ứng phòng, chống dịch của địa phương, xử lý ổ dịch, giám sát véc-tơ truyền bệnh, truyền thông và mức độ sẵn sàng khi số ca bệnh tăng.

Tại phường Hồng Hà, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 22 ca sốt xuất huyết và một ổ dịch. Riêng hai tuần gần đây có thêm 4 trường hợp, trong đó 2 bệnh nhân đang điều trị. Các ca bệnh phân bố rải rác trên địa bàn, tập trung chủ yếu tại Tứ Liên, Yên Phụ và Phúc Xá.

Để chủ động ứng phó, phường đã thành lập 528 đội xung kích diệt bọ gậy với 1.083 thành viên, 83 tổ giám sát với 166 thành viên và 2 đội đáp ứng nhanh gồm 12 người. Hai chiến dịch vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy, côn trùng đã được triển khai trong tháng 4 và tháng 5 với khoảng 400 người tham gia.

Trạm y tế phường duy trì giám sát dịch tại cộng đồng, phát hiện người sốt cao, điều tra dịch tễ các trường hợp mắc bệnh, giám sát côn trùng, đồng thời vận động người dân vệ sinh môi trường, thu gom phế liệu và xử lý các dụng cụ có khả năng đọng nước.

Tại xã Phù Đổng, đến hiện tại đã ghi nhận 7 ca sốt xuất huyết, phân bố tại 7 thôn và tăng so với cùng kỳ năm 2025. Địa phương thành lập 552 đội xung kích diệt bọ gậy với 1.132 thành viên cùng 71 tổ giám sát gồm 142 người. Hai đội đáp ứng nhanh cũng được kiện toàn; đội phun hóa chất phòng, chống dịch có 30 người. Trạm y tế xã hiện được trang bị một máy phun mù nóng, một máy phun ULV và dự trữ 12 lít hóa chất Hantox 200.

Theo báo cáo của UBND phường Long Biên, địa phương hiện có dân số 67.062 người, 16.758 hộ gia đình và 25 tổ dân phố. Đặc điểm đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, dân số cơ học hằng năm biến động khoảng 2.000-5.000 người, tập trung tại các khu đô thị mới, chung cư, khu nhà trọ, công trường xây dựng… khiến nguy cơ phát sinh, lây lan các bệnh truyền nhiễm, trong đó có sốt xuất huyết, luôn hiện hữu.

Trong giai đoạn 2021-2025, phường Long Biên ghi nhận 316 ca mắc sốt xuất huyết và 5 ổ dịch, không có trường hợp tử vong. Năm 2025 là năm ghi nhận số ca mắc cao nhất với 128 trường hợp. Tỷ lệ mắc trung bình khoảng 94 ca/100.000 dân, vẫn ở mức thấp hơn ngưỡng kiểm soát của thành phố. Tính đến hiện tại, phường ghi nhận 3 ca mắc sốt xuất huyết.

Tại phường Long Biên, địa phương đã tổ chức 2 đợt cao điểm vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy trong năm 2026. Dù các lực lượng phòng, chống dịch được triển khai rộng, kết quả kiểm tra thực tế tại một số khu dân cư cho thấy vẫn tồn tại những khoảng trống đáng lo ngại.

Các đoàn công tác phát hiện một số hộ gia đình còn dụng cụ chứa nước có nguy cơ phát sinh bọ gậy nhưng chưa được vệ sinh thường xuyên. Phế thải, phế liệu có khả năng đọng nước cũng chưa được thu gom và xử lý triệt để.

Một bộ phận người dân dù đã được tuyên truyền nhưng vẫn chưa thực hiện thường xuyên các biện pháp phòng bệnh tại gia đình, như thu gom chai lọ, vỏ lon, phế thải; lật úp dụng cụ không sử dụng hay kiểm tra các vị trí có nước đọng.

Đây là vấn đề đáng lưu ý bởi chỉ một lượng nước nhỏ tồn đọng trong các vật dụng quanh nhà cũng có thể trở thành nơi muỗi đẻ trứng và phát triển. Nếu những nguồn phát sinh bọ gậy không được loại bỏ thường xuyên, các chiến dịch phun hóa chất đơn thuần khó có thể giải quyết bền vững nguy cơ dịch bệnh.

Thời tiết nóng ẩm và mưa nhiều hiện nay càng làm gia tăng nguy cơ. Bên cạnh đó, Hà Nội có mật độ và biến động dân cư lớn, khiến công tác kiểm soát nguồn lây, giám sát ca bệnh và xử lý ổ dịch đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống y tế cơ sở.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương yêu cầu chính quyền các xã, phường tiếp tục xác định phòng, chống dịch là nhiệm vụ trọng tâm, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, các ban, ngành, tổ chức và từng hộ gia đình.

“Muốn kiểm soát dịch hiệu quả, các địa phương phải nắm chắc tình hình ngay từ cơ sở, quan tâm những khu vực có nguy cơ cao như các điểm thu gom phế liệu, hộ kinh doanh có nhiều dụng cụ chứa nước và những nơi dễ phát sinh ổ bọ gậy…”, ông Vũ Cao Cương nhấn mạnh.

Yêu cầu này đặc biệt quan trọng trong giai đoạn sốt xuất huyết bước vào cao điểm. Thay vì chờ số bệnh nhân tăng mạnh hoặc hình thành ổ dịch lớn mới triển khai biện pháp can thiệp, địa phương cần chủ động nhận diện các khu vực nguy cơ, giám sát ca bệnh và xử lý nguồn sinh sản của muỗi ngay từ cộng đồng.

Cùng với trách nhiệm của chính quyền và ngành y tế, mỗi hộ gia đình chính là một mắt xích quyết định trong kiểm soát sốt xuất huyết. Người dân cần thường xuyên kiểm tra các dụng cụ chứa nước, đậy kín bể và vật dụng trữ nước, thay nước định kỳ, thu gom phế liệu, lật úp chai lọ, vỏ lon và những vật dụng có khả năng đọng nước.

Trong bối cảnh Hà Nội được dự báo còn ghi nhận thêm ca mắc và ổ dịch mới, kiểm soát bọ gậy từ từng gia đình, phát hiện sớm ca bệnh và xử lý nhanh ổ dịch là những giải pháp then chốt để hạn chế sốt xuất huyết lan rộng trong cộng đồng.

Tại Việt Nam, số ca mắc thường có xu hướng tăng từ khoảng tháng 4-5, tiếp tục gia tăng trong mùa mưa và có thể kéo dài đến cuối năm. Tuy nhiên, thời điểm và mức độ lưu hành có sự khác biệt giữa các khu vực tùy thuộc điều kiện khí hậu và sự lưu hành của virus.

Ở miền Bắc, sốt xuất huyết thường gia tăng rõ vào mùa Hè - Thu. Trong khi đó, tại miền Nam và những khu vực có khí hậu nóng ẩm, bệnh có thể lưu hành quanh năm và tăng mạnh hơn trong mùa mưa.

Trên thế giới hiện có khoảng 5,6 tỷ người sinh sống tại khu vực có nguy cơ mắc bệnh; mỗi năm ghi nhận từ 100 - 400 triệu trường hợp nhiễm virus Dengue. Bệnh lưu hành chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, song đang có xu hướng mở rộng phạm vi do tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và gia tăng giao lưu dân cư.

Phần lớn người mắc sốt xuất huyết có biểu hiện nhẹ hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng với các biến chứng nguy hiểm như sốc, xuất huyết nặng, suy tạng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân. Theo đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.