Thời tiết mưa nhiều, độ ẩm cao đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển, khiến số ca mắc sốt xuất huyết trên địa bàn Hà Nội tăng trở lại. Không chờ dịch bùng phát, nhiều địa phương đã chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống, trong đó đặt người dân vào vị trí trung tâm của công tác kiểm soát dịch bệnh.

Theo thống kê, từ đầu năm đến nay xã Phúc Lộc, TP.Hà Nội ghi nhận 4 trường hợp mắc sốt xuất huyết. Dù số ca chưa nhiều, địa phương đã chủ động triển khai các biện pháp phòng dịch thay vì chờ dịch bùng phát.

Xã đã kiện toàn Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch; thành lập 387 đội xung kích diệt bọ gậy và 92 tổ giám sát, đồng thời tổ chức nhiều chiến dịch vệ sinh môi trường tại các khu vực nguy cơ cao nhằm nâng cao nhận thức và huy động người dân cùng tham gia phòng bệnh.

Ông Đinh Xuân Hanh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Phúc Lộc cho biết, công tác phòng chống dịch và chăm sóc sức khỏe nhân dân luôn được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

"UBND xã đã chủ động xây dựng Đề án phòng, chống sốt xuất huyết giai đoạn 2026-2030, chỉ đạo các ngành, đoàn thể và các thôn phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp ngay từ cơ sở. Ngành y tế chủ động giám sát, phát hiện sớm, xử lý kịp thời các trường hợp mắc bệnh, không để dịch lan rộng", ông Hanh cho biết.

Theo ông, địa phương duy trì thường xuyên hoạt động vệ sinh môi trường, kiểm tra và xử lý các điểm phát sinh lăng quăng, bọ gậy; chuẩn bị đầy đủ vật tư, hóa chất và trang thiết bị phục vụ phòng dịch; đồng thời tiếp tục kiện toàn lực lượng xung kích, tập huấn kỹ năng tuyên truyền và giám sát để phát huy vai trò của cộng đồng trong kiểm soát dịch bệnh từ sớm.

Ở tuyến cơ sở, Trạm Y tế xã Phúc Lộc đang tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch ngay khi xuất hiện. Theo ông Đoàn Trọng Ký, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế xã Phúc Lộc, đơn vị đã xây dựng kế hoạch phòng chống sốt xuất huyết năm 2026, phối hợp với các đoàn thể tổ chức nhiều đợt tổng vệ sinh môi trường, rà soát các điểm nguy cơ và xử lý triệt để ổ bọ gậy.

"Khi phát hiện ca bệnh, Trạm Y tế phối hợp với các đội xung kích điều tra, giám sát các yếu tố nguy cơ, tổ chức phun hóa chất diệt muỗi trưởng thành và tăng cường tuyên truyền để người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh", ông Ký cho biết.

Thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội cho hay, trong tuần qua TP ghi nhận 175 ca mắc sốt xuất huyết tại 66 xã, phường, tăng 29 trường hợp so với tuần trước.

Lũy kế từ đầu năm đến ngày 31/7/2026, Hà Nội ghi nhận 1.046 ca mắc tại 113 xã, phường, chưa ghi nhận trường hợp tử vong. Thành phố đã xuất hiện 42 ổ dịch, trong đó 17 ổ dịch vẫn đang hoạt động.

CDC Hà Nội đang phối hợp với các đơn vị tăng cường giám sát, khoanh vùng, xử lý triệt để các ổ dịch, đồng thời yêu cầu các địa phương duy trì thường xuyên chiến dịch vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy, phun hóa chất tại khu vực nguy cơ cao và đẩy mạnh truyền thông để người dân chủ động phòng bệnh.

Theo TS.Đào Hữu Thân, Phó Giám đốc CDC Hà Nội, hiệu quả phòng chống sốt xuất huyết phụ thuộc rất lớn vào ý thức của từng hộ gia đình bởi phần lớn ổ bọ gậy tồn tại ngay trong khu dân cư.

Mỗi gia đình hãy dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra và loại bỏ các ổ bọ gậy trong các vật dụng chứa nước; đậy kín bể nước, thay nước lọ hoa thường xuyên, thả cá vào bể cảnh, lật úp các dụng cụ không sử dụng để không tạo điều kiện cho muỗi sinh sản. "Đồng thời, người dân nên chủ động tiêm vắc-xin phòng bệnh và tích cực phối hợp với ngành y tế trong các chiến dịch diệt bọ gậy, phun hóa chất phòng dịch", TS.Đào Hữu Thân khuyến cáo.

Các chuyên gia cũng lưu ý, khi xuất hiện các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi người, xuất huyết dưới da hoặc nghi ngờ mắc sốt xuất huyết, người dân cần đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời, tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà nhằm tránh các biến chứng nguy hiểm.

Trước nguy cơ này, ngành Y tế đang triển khai đồng bộ các hoạt động giám sát dịch tễ, xử lý ổ dịch và tăng cường tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức phòng chống dịch trong cộng đồng.

Theo Ths.Lê Thanh Khôi, Phó Giám đốc Y khoa thuộc Hội đồng Y khoa Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, mưa nhiều kéo dài khiến các vật dụng chứa nước, hố ga, mái hiên, sân thượng, ban công và những khu vực ít được vệ sinh trở thành nơi sinh sản lý tưởng của muỗi Aedes - tác nhân truyền virus Dengue.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao, nhiều khu chung cư và nhà trọ cũng góp phần làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hệ thống thoát nước chưa đồng bộ cùng sự tồn tại của nhiều vật chứa nước nhân tạo là những nguyên nhân khiến sốt xuất huyết có xu hướng lưu hành kéo dài tại các đô thị đông dân.

Đáng chú ý, virus Dengue có bốn tuýp huyết thanh khác nhau, vì vậy mỗi người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần trong đời. Những trường hợp tái nhiễm có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Nếu trước đây sốt xuất huyết thường được xem là bệnh của trẻ em thì hiện nay, người lớn chiếm hơn một nửa tổng số ca mắc.

Theo các chuyên gia, không ít người trưởng thành nhập viện khi bệnh đã ở giai đoạn nặng do chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt cao liên tục, đau đầu, đau nhức cơ, phát ban hoặc các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, chảy máu bất thường..., người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và theo dõi, tránh những biến chứng nguy hiểm.

Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra và lây truyền sang người qua muỗi Aedes aegypti. Trên thế giới hiện có khoảng 5,6 tỷ người sinh sống tại khu vực có nguy cơ mắc bệnh; mỗi năm ghi nhận từ 100 - 400 triệu trường hợp nhiễm virus Dengue. Bệnh lưu hành chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, song đang có xu hướng mở rộng phạm vi do tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và gia tăng giao lưu dân cư.

Phần lớn người mắc sốt xuất huyết có biểu hiện nhẹ hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng với các biến chứng nguy hiểm như sốc, xuất huyết nặng, suy tạng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh.

Tại Việt Nam, năm 2025 cả nước ghi nhận hơn 181.000 ca mắc và 43 trường hợp tử vong. Trong những tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận gần 60.000 ca mắc, tăng gấp gần 3 lần so với cùng kỳ năm trước. Điều đáng lưu ý là dịch không còn xuất hiện theo chu kỳ quen thuộc mà gia tăng ngay từ đầu năm, trước cả mùa mưa - thời điểm thường ghi nhận số ca mắc tăng cao.

Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn thông tin, sốt xuất huyết đang dần phá vỡ các quy luật dịch tễ trước đây. Nếu như các năm trước số ca mắc thường giảm vào cuối năm thì năm 2025 vẫn duy trì ở mức cao trong các tháng 11 và 12.

Thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài từ đầu năm đến nay đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Bên cạnh đó, sự lưu hành chiếm ưu thế của tuýp huyết thanh DENV-2 cũng góp phần làm gia tăng số ca bệnh nặng và nhập viện.

Hiện nhiều địa phương đang bước vào giai đoạn cao điểm của mùa dịch. Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa, độ ẩm không khí cao cùng tình trạng tồn tại nhiều vật chứa nước tại hộ gia đình và khu dân cư tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn phát triển.

Các chuyên gia nhấn mạnh, hiện nay điều trị sốt xuất huyết chủ yếu vẫn là theo dõi sát, bù dịch và xử lý biến chứng chứ chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus Dengue. Chính vì vậy, phòng bệnh chủ động được xem là “hàng rào” quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế diễn tiến nặng.

Ngoài các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, loại bỏ ổ nước đọng, ngủ màn và phòng muỗi đốt, tiêm vắc-xin đang được xem là giải pháp chủ động hiệu quả trong phòng ngừa sốt xuất huyết.

Hiện nay, Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia cho thấy, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân.

Theo đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, vắc-xin không dành cho người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Với người suy giảm miễn dịch, người nhiễm HIV, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.