Đã khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư

Theo báo cáo của UBND TP.HCM về kết quả thực hiện Kế hoạch 34/KH-UBND xử lý các công trình, dự án, khu đất tồn đọng, sau quá trình rà soát, Thành phố đã xác định 838 dự án, công trình và khu đất gặp vướng mắc cần tháo gỡ. Trong đó, 54 dự án thuộc thẩm quyền Trung ương và 784 dự án thuộc thẩm quyền địa phương.

Đến nay, TP.HCM cho biết đã hoàn thành tháo gỡ hoặc có hướng xử lý đối với toàn bộ 838 dự án, đạt tỷ lệ 100%.

Trong số này, 417 dự án đã được xử lý dứt điểm về mặt pháp lý, bao gồm toàn bộ 54 dự án thuộc thẩm quyền Trung ương và 363 dự án thuộc thẩm quyền địa phương. Các dự án này đã hoàn thành công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hoặc đã tiến hành giao đất, cho phép chủ đầu tư tái khởi động thi công và bàn giao đưa vào vận hành khai thác xã hội.

UBND Thành phố đánh giá 54 dự án thuộc thẩm quyền cấp Trung ương đã được tháo gỡ, không còn vướng mắc khẳng định hiệu quả vượt trội trong công tác phối hợp liên ngành giữa Thành phố và Ban Chỉ đạo 751, Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài chính. Thành phố đã làm tốt vai trò là đầu mối rà soát thực địa, cung cấp hồ sơ chuẩn xác, từ đó kiến nghị đúng bản chất vấn đề để các cơ quan Trung ương ra thông báo kết luận tháo gỡ.

Đối với các dự án thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương đã được khơi thông, là kết quả của việc UBND TP.HCM phân cấp, gắn trách nhiệm cá nhân đối với người đứng đầu các Sở, ngành và địa phương, đồng thời sử dụng quyền hạn của Tổ công tác đặc biệt để cắt giảm các quy trình trung gian, tháo gỡ các nút thắt về thủ tục hành chính tại chỗ.

Bên cạnh đó, 393 dự án được xếp vào nhóm cơ bản hoàn thành tháo gỡ vướng mắc. Đối với nhóm này, Thành phố đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất là "nhận diện xung đột" để bước sang giai đoạn "thực thi phương án xử lý". Các dự án này đã cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ vướng mắc cốt lõi hoặc đã được Thường trực UBND Thành phố ban hành thông báo kết luận chỉ đạo, định hướng rõ ràng về mặt chủ trương.

Điểm đặc biệt trong quản lý nhà nước tại nhóm này là Thành phố không đưa ra các chỉ đạo chung chung. Đối với từng dự án, UBND Thành phố đã xác định rõ nội dung vướng mắc chưa hoàn thành, quy trách nhiệm thực hiện trực tiếp cho từng Sở, ngành chuyên môn, và phân công đích danh từng đồng chí Thường trực UBND Thành phố chịu trách nhiệm theo dõi, phụ trách chỉ đạo.

Đáng chú ý, UBND Thành phố cho biết dù "chiếm số lượng nhỏ nhất nhưng lại là nhóm tiêu tốn nhiều nguồn lực hành chính nhất là 28 dự án đang trong quá trình tháo gỡ". Nhóm này tập trung phần lớn các dự án bất động sản, các khu đất có quy mô lớn tại các vị trí đắc địa đô thị, mang tính chất pháp lý đặc biệt phức tạp do kéo dài qua nhiều thời kỳ luật đất đai và chịu sự điều chỉnh chồng chéo của các văn bản pháp luật chuyên ngành.

Đối với nhóm này, Thành phố đang vận dụng mô hình Tổ công tác liên ngành hoạt động liên tục, tiến hành bóc tách từng lớp vướng mắc, áp dụng các cơ chế chuyển tiếp và phối hợp với các cơ quan tư pháp để tìm kiếm giải pháp tối ưu. Lộ trình được xác định rõ ràng, quyết tâm chính trị của Thành phố là hoàn thành dứt điểm phương án tháo gỡ trong năm 2026, kiên quyết không để kéo dài sang các năm tiếp theo.

Theo UBND TP.HCM, kết quả xử lý các dự án tồn đọng đã góp phần khơi thông hơn 206.000 tỷ đồng vốn đầu tư và đưa trên 17.000 ha đất vào khai thác, sử dụng. Với tỷ lệ 100% dự án đã được tháo gỡ hoặc có hướng xử lý, Thành phố hiện dẫn đầu cả nước, cao hơn mức bình quân 81,39% của các địa phương thí điểm.

Vẫn còn nhiều điểm nghẽn về thể chế và tâm lý e ngại trách nhiệm

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, UBND TP.HCM thừa nhận quá trình tháo gỡ các dự án tồn đọng vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Trong đó, một số cơ quan, đơn vị vẫn còn biểu hiện thận trọng quá mức, lúng túng trong tham mưu, đề xuất phương án xử lý đối với các hồ sơ phức tạp. Mặc dù tinh thần chỉ đạo chung là chủ động, quyết liệt, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, nhưng trong thực tiễn vẫn còn một bộ phận cơ quan, công chức chưa tích cực đề xuất xử lý vướng mắc, tình trạng sợ sai, sợ trách nhiệm, xin ý kiến nhiều vòng, kéo dài thời gian xử lý.

Bên cạnh đó, cơ chế, thể chế đã thông thoáng hơn nhưng chưa bao phủ hết các lĩnh vực, tình huống thực tế; hệ thống pháp luật liên quan đến các lĩnh vực (đất đai, đầu tư, xây dựng, quy hoạch, nhà ở, …) còn có những nội dung chưa thật sự đồng bộ. Nhiều dự án được hình thành từ giai đoạn trước, khi quy định pháp luật chưa đầy đủ hoặc còn khác biệt so với quy định hiện hành, dẫn đến khó khăn trong việc xác định căn cứ pháp lý để xử lý.

Chưa kể, một số tình huống đặc thù chưa được pháp luật quy định rõ, trong khi địa phương không thể tự đặt ra cơ chế xử lý ngoài thẩm quyền.

TP.HCM cũng cho biết nhiều dự án tồn đọng phần lớn có tính chất pháp lý phức tạp, kéo dài qua nhiều thời kỳ, liên quan đồng thời đến nhiều lĩnh vực như quy hoạch, đất đai, tài chính, đầu tư, xây dựng,... Do đó, việc xử lý không thể chỉ dựa vào một cơ quan chuyên môn mà phải có sự phối hợp liên ngành, liên cấp, thậm chí phải chờ kết luận hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền Trung ương.

Ngoài ra, một số dự án đang liên quan đến hoạt động thanh tra, kiểm tra, điều tra, truy tố, xét xử hoặc thi hành án nên Thành phố không thể tự quyết định toàn bộ phương án xử lý. Tiến độ tháo gỡ đối với các trường hợp này phụ thuộc lớn vào kết luận, bản án hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Chưa kể, hệ thống pháp luật thiếu đồng bộ và có độ trễ trong thể chế hóa: một số chủ trương lớn của Đảng chưa được thể chế hóa kịp thời bằng văn bản quy phạm pháp luật. Sự chồng chéo, chưa đồng bộ giữa các quy định qua các thời kỳ lịch sử tạo ra "điểm nghẽn" thể chế vượt quá thẩm quyền giải quyết của cấp tỉnh, cần phải chờ hướng dẫn hoặc quyết định từ các Bộ, ngành Trung ương.