Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế đào tạo trình độ đại học để lấy ý kiến rộng rãi. Dự thảo được xây dựng nhằm thay thế Thông tư số 08/2021/TT-BGDĐT ngày 18/3/2021, đồng thời cập nhật những yêu cầu mới của giáo dục đại học trong bối cảnh chuyển đổi số, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) và nhu cầu học tập suốt đời ngày càng gia tăng.

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm lớn là đề xuất bổ sung chứng chỉ giáo dục đại học. Đây là loại chứng chỉ dùng để xác nhận người học đã hoàn thành một học phần hoặc một phần chương trình đào tạo, qua đó tạo điều kiện để kết quả học tập được ghi nhận linh hoạt hơn thay vì chỉ được công nhận khi hoàn tất toàn bộ chương trình và nhận bằng tốt nghiệp.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, quy định mới hướng tới việc mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học, tạo điều kiện cho người học tích lũy kiến thức từng giai đoạn, phù hợp với xu hướng học tập liên tục và nâng cao kỹ năng trong suốt cuộc đời.

Bên cạnh việc thay đổi cách thức công nhận kết quả học tập, dự thảo lần đầu tiên bổ sung các quy định liên quan đến việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo đại học.

Sự phát triển nhanh chóng của AI đang làm thay đổi sâu sắc cách thức học tập, nghiên cứu và giảng dạy tại các cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có một khung quy định chung để định hướng việc sử dụng công nghệ này trong hoạt động đào tạo.

Theo dự thảo, AI được khuyến khích sử dụng như một công cụ hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, hỗ trợ nghiên cứu khoa học và tăng hiệu quả quản lý đào tạo. Tuy nhiên, công nghệ không được thay thế vai trò của giảng viên cũng như năng lực học tập độc lập của sinh viên.

Đặc biệt, việc ứng dụng AI phải bảo đảm các nguyên tắc về minh bạch trong đánh giá, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và giữ vững liêm chính học thuật.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh việc xây dựng hành lang pháp lý cho AI không nhằm hạn chế đổi mới sáng tạo mà hướng tới khai thác hiệu quả các công nghệ mới, đồng thời giảm thiểu những rủi ro liên quan đến gian lận học thuật, vi phạm bản quyền hay lạm dụng AI trong học tập và nghiên cứu.

Cùng với đó, dự thảo tiếp tục hoàn thiện các quy định về đào tạo từ xa, đào tạo kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến, giáo dục đại học số, văn bằng số cũng như các điều kiện bảo đảm chất lượng trong môi trường số.

Một nguyên tắc xuyên suốt được đặt ra là chất lượng đào tạo phải được bảo đảm thống nhất, không phụ thuộc vào hình thức đào tạo, phương thức tổ chức hay công nghệ được sử dụng.

Một điểm mới khác được đánh giá có ý nghĩa thực tiễn cao là việc mở rộng cơ chế công nhận kết quả học tập của người học. Theo dự thảo, các cơ sở đào tạo có thể xem xét công nhận và chuyển đổi tín chỉ từ kết quả học tập từ xa hoặc từ những kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm mà người học đã tích lũy trong quá trình học tập và làm việc.

Quy định này giúp người học không phải bắt đầu lại từ đầu hoặc học lại những nội dung đã thành thạo, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc nâng cao trình độ chuyên môn.

Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, nhiều người trưởng thành có nhu cầu quay trở lại trường học để cập nhật kiến thức hoặc chuyển đổi nghề nghiệp. Việc công nhận các kết quả học tập và kinh nghiệm đã có được xem là giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy học tập suốt đời, tạo cơ hội cho người lao động tiếp cận giáo dục đại học theo hướng linh hoạt hơn.

Các chuyên gia giáo dục nhận định những đề xuất mới trong dự thảo không chỉ phản ánh xu thế chuyển đổi số và ứng dụng AI trong giáo dục mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy đào tạo, chuyển từ mô hình học tập tuyến tính sang mô hình học tập mở, linh hoạt và lấy người học làm trung tâm.

Nếu được thông qua, các quy định mới sẽ tạo hành lang pháp lý để các trường đại học chủ động đổi mới phương thức đào tạo, mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho nhiều nhóm đối tượng, đồng thời thúc đẩy quá trình xây dựng xã hội học tập và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên số.