Điểm hẹn văn hóa

Đây là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức sau hợp nhất, mở ra chương mới cho không gian văn hóa, kinh tế, xã hội của một siêu đô thị phía Bắc.

Lễ hội năm nay được tổ chức trong không khí hào hùng kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng (13/5/1955 - 13/5/2026). Đây là dịp để nhân dân thành phố ôn lại những trang sử vàng, khơi dậy tinh thần đoàn kết, năng động và tư duy "dám nghĩ, dám làm" đã trở thành bản sắc của người dân đất Cảng.

Lễ hội Hoa Phượng Đỏ được xác định với ba vai trò trọng tâm. Trước hết, đây là “sân khấu lớn” để Hải Phòng chủ động quảng bá hình ảnh tới nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế. Đồng thời, lễ hội trở thành điểm hội tụ, kết nối cộng đồng, tăng cường sự gắn kết giữa chính quyền, nhân dân và các lực lượng tham gia phát triển thành phố. Bên cạnh đó, chuỗi hoạt động lễ hội còn tạo hiệu ứng truyền thông tích cực, góp phần nâng cao vị thế và hình ảnh Hải Phòng trong tiến trình hội nhập và phát triển.

Dịp này, Hải Phòng triển khai khởi công và khánh thành 14 dự án, công trình trọng điểm. Đồng thời, từ cuối tháng 3/2026 đến hết tháng 5/2026, thành phố tổ chức hơn 60 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch.

Khởi nguồn từ năm 2012, Lễ hội Hoa Phượng Đỏ mang sứ mệnh quảng bá, khẳng định vị thế của thành phố Cảng trên bản đồ văn hóa - du lịch cả nước. Từ quy mô ban đầu còn khiêm tốn, lễ hội từng bước phát triển, ghi dấu ấn qua nhiều chủ đề giàu ý nghĩa, phản ánh rõ nét từng chặng đường đi lên của thành phố.

Từ “Lung linh sắc đỏ Hải Phòng” (năm 2012), “Văn minh sông Hồng” (năm 2013), “Hải Phòng - Nối vòng tay bè bạn” (năm 2016)... cho đến “Hải Phòng - Điểm đến thành công” (các năm 2019, 2022) hay “Hải Phòng - 70 năm niềm tin và khát vọng” (năm 2025), mỗi mùa lễ hội đều là một dấu ấn, một câu chuyện về hành trình đi lên của thành phố.

Dù gián đoạn trong 2 năm 2020 - 2021 do đại dịch Covid-19, lễ hội vẫn giữ được sức sống mạnh mẽ với 12 mùa tổ chức thành công. Điều đó cho thấy đây không chỉ là sự kiện mang tính thời điểm mà đã trở thành một phần đời sống tinh thần của người dân đất Cảng.

Nếu trước đây Lễ hội Hoa Phượng Đỏ chủ yếu diễn ra trong phạm vi 15 quận, huyện của Hải Phòng cũ, thì đến năm 2026, quy mô lễ hội đã có bước mở rộng rõ rệt. Lần đầu tiên, lễ hội được tổ chức trên không gian rộng lớn, kéo dài từ vùng cửa biển phía đông đến vùng đất phía tây thành phố Hải Phòng mới.

Sự kết hợp này tạo nên bức tranh đa sắc, nơi hình ảnh tàu biển, cảng nước sâu, khu công nghiệp hiện đại hòa quyện với các giá trị truyền thống như Côn Sơn - Kiếp Bạc, gốm Chu Đậu, làn điệu chèo cổ, chầu văn... Nhờ đó, không gian lễ hội không chỉ mở rộng về địa lý mà còn được làm sâu sắc thêm về giá trị văn hóa.

Từ các chương trình nghệ thuật thiếu nhi, biểu diễn âm nhạc đường phố, múa rối dân gian đến diễu hành nghệ thuật, mùa lễ hội năm nay cho thấy Hải Phòng đang từng bước làm mới cách quảng bá hình ảnh thành phố. Đó không chỉ là hình ảnh một đô thị cảng biển năng động, mà còn là một thành phố biết tạo dựng không gian văn hóa, biết đưa nghệ thuật đến gần người dân và biến lễ hội thành trải nghiệm chung của cộng đồng.

Một điểm nổi bật của Lễ hội Hoa Phượng Đỏ là tính chất “lễ hội mở”. Người dân không chỉ là khán giả mà còn trực tiếp tham gia, góp phần tạo nên các hoạt động phong phú. Chính điều này giúp lễ hội trở thành “điểm hẹn tháng 5”, thu hút cộng đồng, du khách và nhà đầu tư.

Sau hơn một thập kỷ tổ chức, Lễ hội Hoa Phượng Đỏ đã trở thành thương hiệu văn hóa tiêu biểu của Hải Phòng, đóng vai trò quan trọng trong phát triển du lịch và nâng cao vị thế thành phố trên bản đồ du lịch Việt Nam. Qua đó, Hải Phòng không chỉ tiếp tục tôn vinh truyền thống “Trung dũng - Quyết thắng” mà còn khẳng định hình ảnh một đô thị hiện đại, năng động, là cực tăng trưởng quan trọng của vùng Bắc Bộ. 

Từ bản sắc văn hóa đến động lực phát triển bền vững

Theo Nghị quyết 80- NQ/TW về phát triển văn hóa của Bộ Chính trị, mục tiêu đến năm 2030 xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại.

Bám sát định hướng đó, những năm qua, thành phố Hải Phòng tập trung chỉ đạo phát triển văn hóa nói chung và công nghiệp văn hóa nói riêng, với quan điểm đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển, biến di sản thành tài nguyên phục vụ du lịch và kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong hiện tại và tương lai.

Hiện nay, Hải Phòng sở hữu 2 di sản thế giới liên vùng gồm Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà và Di sản thế giới quần thể di tích, danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Bên cạnh đó, nhiều loại hình di sản văn hóa phi vật thể như chèo, tuồng, hát xẩm, trò chơi pháo đất, múa rối nước... đang tiếp tục được bảo tồn, phát huy tại nhiều địa phương trên địa bàn thành phố.

Là vùng đất giàu truyền thống văn hiến và đậm đà bản sắc văn hóa, Hải Phòng có đời sống văn hóa, nghệ thuật sôi động với đông đảo người dân yêu thích, hưởng ứng các hoạt động văn hóa cộng đồng. Thành phố cũng đã xây dựng Đề án “Hải Phòng - Thành phố Âm nhạc”, xem đây là một trong những định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và công nghiệp giải trí. Qua đó, Hải Phòng từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành đô thị sáng tạo theo tiêu chí của UNESCO.

Đề án sẽ từng bước đưa Hải Phòng tham gia mạng lưới các thành phố sáng tạo. Khi đó, người dân có thêm cơ hội thưởng thức âm nhạc và các hoạt động văn hóa. Các địa phương cũng có điều kiện học hỏi kinh nghiệm, lồng ghép yếu tố văn hóa và sáng tạo vào chiến lược, kế hoạch phát triển đô thị, qua đó tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Mục tiêu cụ thể của Đề án đến năm 2030, trong đó, 100% trường Tiểu học và THCS triển khai đầy đủ chương trình âm nhạc theo quy định, hằng năm tổ chức tối thiểu 500 buổi biểu diễn, giao lưu, hướng dẫn âm nhạc cho học sinh tại trường học và thiết chế văn hóa; khoảng 70% học sinh THCS biết sử dụng ít nhất 1 loại nhạc cụ hoặc kỹ năng âm nhạc cơ bản; mỗi trường tổ chức ít nhất 3 chương trình biểu diễn/năm, duy trì 1 Ngày hội Âm nhạc học đường cấp thành phố hàng năm, 100% trường Tiểu học, THCS, THPT tổ chức hoạt động giáo dục di sản âm nhạc - nghệ thuật.

Về hoạt động âm nhạc, nghệ thuật cộng đồng, xây dựng tối thiểu 114 CLB âm nhạc, nghệ thuật tại xã, phường, đặc khu; mỗi năm tổ chức ghi hình tối thiểu 10 chương trình nghệ thuật truyền thống và bổ sung cho tư liệu giảng dạy trong nhà trường; tổ chức 2 năm/lần cuộc thi sáng tác ca khúc, sáng tác kịch bản sân khấu...

Về sự kiện âm nhạc, nghệ thuật quy mô lớn, trong năm 2026 - 2027 mỗi năm thành phố tổ chức ít nhất 1 sự kiện âm nhạc hoặc cuộc thi sáng tác âm nhạc quy mô cấp thành phố hoặc khu vực. Từ năm 2028 trở đi, mỗi năm đăng cai tối thiểu 2 sự kiện âm nhạc quốc tế, 3 sự kiện âm nhạc quốc gia tạo điểm nhấn thương hiệu cho thành phố. Duy trì, nâng cao chất lượng và mở rộng âm nhạc đường phố, hoạt động biểu diễn tại Nhà Kèn vườn hoa Nguyễn Du, chương trình sân khấu truyền hình.

Đến năm 2045, Đề án hướng tới 4 mục tiêu chính gồm: Hải Phòng là thành phố sáng tạo về âm nhạc của UNESCO; Phát triển hệ sinh thái âm nhạc - nghệ thuật trở thành ngành kinh tế quan trọng; Hoạt động âm nhạc - nghệ thuật trở thành động lực trong việc bồi dưỡng và hoàn thiện con người xã hội chủ nghĩa; Hình thành hạ tầng nghệ thuật hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao, thị trường biểu diễn chuyên nghiệp, hệ thống sự kiện quốc tế thường niên.

Ông Lê Ngọc Châu, Bí thư Thành ủy Hải Phòng nhấn mạnh: Hải Phòng - một đô thị đáng sống không chỉ mạnh về kinh tế mà còn phải giàu bản sắc và nhân văn. Như vậy, mục tiêu xây dựng “Thành phố Âm nhạc” được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển con người, đồng hành cùng đời sống xã hội và thực tiễn phát triển của Hải Phòng. Đó cũng chính là nền tảng để Hải Phòng tự tin bước vào chặng đường mới, với tầm nhìn dài hạn và sự chuẩn bị bài bản.

Để phát triển công nghiệp văn hóa, Hải Phòng đang từng bước đánh thức tiềm năng sáng tạo thông qua việc tổ chức lại các hoạt động văn hóa theo hướng chuyên nghiệp, gia tăng tính cộng đồng và từng bước thương mại hóa các sản phẩm văn hóa đặc trưng.

Việc Hải Phòng và Hải Dương hợp nhất, mở rộng không gian phát triển không chỉ là sự kiện mang ý nghĩa tổ chức hành chính mà còn mở ra cơ hội để tái định hình tầm nhìn phát triển toàn diện. Trong chiến lược ấy, công nghiệp văn hóa được kỳ vọng trở thành một trụ cột phát triển bền vững, song hành cùng các lĩnh vực thế mạnh như công nghiệp, cảng biển, logistics và đô thị thông minh.