Rào cản lớn nhất của doanh nghiệp Việt: Thiếu hụt nhân lực Cloud & AI

Chiến lược phát triển nguồn nhân lực AI quốc gia đến năm 2030 của Chính phủ Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo 10 triệu lao động có kỹ năng về Cloud và AI, trong đó có 10.000 chuyên gia sở hữu kỹ năng AI nâng cao.

Tuy nhiên, theo Báo cáo Khai phá tiềm năng AI của Việt Nam năm 2026, tới 54% doanh nghiệp xác định thiếu kỹ năng AI và kỹ năng số là rào cản lớn đối với việc ứng dụng công nghệ, trong khi 52% cho biết thiếu hụt nhân tài khiến họ chưa sẵn sàng cho các thế hệ AI tiếp theo như Agentic AI hay Physical AI.

Để giải bài toán này, sự hợp tác giữa các tập đoàn công nghệ lớn như AWS với nhà trường và doanh nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng nguồn nhân lực số thực chiến.

Khi 'học đi đôi với hành' trên nền tảng AWS

FCAJ (First Cloud & AI Journey) là chương trình đào tạo miễn phí do AWS triển khai theo hình thức tự học và phát triển dựa trên cộng đồng, giúp trang bị kiến thức bài bản về Cloud và AI cho học viên. Lương Tiến Dũng và Nguyễn Đức Mạnh là hai học viên của chương trình, đã chia sẻ hành trình bước ra khỏi "vùng an toàn" lý thuyết.

“Em đăng ký tham gia ngay vì muốn có cơ hội trao đổi, học hỏi từ những người có kinh nghiệm về Cloud, đồng thời phát triển thêm kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực Data Engineering mà em đang theo đuổi”, Dũng chia sẻ.

Bắt đầu gần như từ con số không, Dũng được học từ kiến thức về mạng, bảo mật đến các dịch vụ cốt lõi của AWS như EC2, S3 và IAM, trước khi đi sâu vào Data Engineering. Những kiến thức này sau đó được áp dụng khi Dũng trở thành thực tập sinh ở vị trí Cloud Engineer tại Cloud Kinetics.

Từ một sinh viên tìm hiểu Cloud với FCAJ cách đây 2 năm, đến nay chỉ sau 3 tháng thực tập, Dũng đã được đề xuất chuyển sang vị trí nhân viên chính thức tại Cloud Kinetics bắt đầu từ tháng 10.

Theo chị Nguyễn Vy, Giám đốc Nhân sự Tập đoàn Cloud Kinetics, đây là trường hợp đặc biệt khi Team Lead và Trưởng bộ phận phụ trách giao nhận dự án đánh giá Dũng đã sẵn sàng để tham gia và đóng góp trực tiếp cho đội ngũ.

Xuất phát điểm là một người nghiên cứu lý thuyết thuần túy, Mạnh từng gặp rào cản khi các mô hình AI có trọng số quá lớn, khó đưa vào ứng dụng thực tế trên máy tính cá nhân. Nhận lời “rủ rê” của Dũng và tham gia FCAJ từ tháng 3 năm nay, Mạnh đã tìm thấy chìa khóa giải quyết bài toán hạ tầng bằng Cloud.

“Em nhận ra Cloud có thể giúp giải quyết vấn đề này, đưa những kết quả từ nghiên cứu lý thuyết đến gần hơn với người dùng và các ứng dụng thực tế”, Mạnh cho biết.

Sau khoảng nửa năm đồng hành cùng FCAJ, Mạnh hiện vừa làm nghiên cứu sinh, vừa là trợ giảng chính cho module về hạ tầng tại VinUni. Tại đây, Mạnh hướng dẫn sinh viên sử dụng các dịch vụ như Amazon SageMaker và Amazon Bedrock để hiểu cách đưa mô hình AI từ môi trường nghiên cứu lên hạ tầng thực tế.

Một dự án cá nhân của Mạnh là “Voice Form”, ứng dụng cho phép người dùng cung cấp thông tin bằng giọng nói để hệ thống tự động điền vào các biểu mẫu hành chính. Dự án đã giành giải Nhất tại một cuộc thi Hackathon và hiện được Mạnh tiếp tục sử dụng cho gia đình.

Góc nhìn từ nhà tuyển dụng: Nhân sự Việt Nam sở hữu lợi thế “liều lĩnh” dấn thân

Ở góc độ doanh nghiệp, câu chuyện về FCAJ không chỉ dừng lại ở việc đào tạo thêm một nhóm sinh viên có chứng chỉ hay kiến thức về Cloud và AI.

Đánh giá về chất lượng nhân sự từ FCAJ, chị Nguyễn Vy khẳng định các chương trình đào tạo của AWS tạo ra một nguồn bổ sung nhân lực rất tiềm năng.

“Các bạn trẻ đến từ FCAJ có lợi thế lớn là đã được tiếp xúc và trải nghiệm thực tế các dịch vụ, quy trình làm việc cũng như văn hóa của AWS, giúp rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa đào tạo và thực tế,” chị Vy nhấn mạnh.

Tuy nhiên, chị cũng đưa ra lời khuyên: chuyên môn giỏi chỉ là điều kiện cần trong ngắn hạn. Nhân sự AI cần hiểu quy trình kinh doanh, biết giao tiếp, trình bày, lắng nghe và giải quyết vấn đề để có thể đưa công nghệ vào đúng nhu cầu của khách hàng. So với nhân sự kỹ thuật tại một số quốc gia trong khu vực, nhân sự Việt Nam có lợi thế về khả năng kỹ thuật, tinh thần tự học và sự “liều lĩnh” dấn thân.

Dũng cũng cho rằng AI không nhất thiết là công nghệ thay thế công việc của sinh viên. Thay vào đó, lợi thế sẽ thuộc về những người biết ứng dụng AI hiệu quả và kết hợp công nghệ với các kỹ năng làm việc thực tế.

“Đừng ngại thử sức và chờ đợi một thời điểm hoàn hảo mới bắt đầu. Hãy chủ động lao vào trải nghiệm và tham gia các cộng đồng để mở rộng cơ hội”, Dũng chia sẻ.

Câu chuyện của Dũng, Mạnh hay góc nhìn từ Cloud Kinetics cho thấy một điểm chung: thành công trong lĩnh vực AI không đến từ việc chờ đợi điều kiện hoàn hảo. Khi khoảng cách giữa đào tạo và thực tế vẫn còn lớn, những người chủ động tham gia cộng đồng, tích lũy kinh nghiệm thực chiến và không ngại thử sức đang tự tạo ra lợi thế cho chính mình - và đó cũng là hướng đi mà thị trường nhân lực Cloud và AI tại Việt Nam đang cần.