Bức tranh kinh tế qua “lăng kính” tài khóa

Vượt qua khuôn khổ của một hội nghị ngành, Hội nghị Sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Bộ Tài chính, tổ chức cuối tuần qua, có thể nói không chỉ là một bước kiểm điểm nhiệm vụ công tác của Bộ Tài chính, mà đã trở thành cuộc thảo luận để tìm ra các giải pháp nhằm đưa nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số trong năm 2026.

Bộ Tài chính, với tư cách là cơ quan tham mưu chiến lược về phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đóng vai trò then chốt trong việc huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực tài chính quốc gia, được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng, từ hoàn thiện thể chế về tài chính, ngân sách, đầu tư và doanh nghiệp đến xây dựng các kịch bản tăng trưởng GDP, GRDP, điều hành chính sách tài khóa, quản lý thu - chi ngân sách và nợ công...

Hàng loạt con số đã xuất hiện trong báo cáo của Bộ Tài chính: tăng trưởng GDP 6 tháng ước đạt 8,18%, cao nhất từ năm 2018 đến nay; thu ngân sách nhà nước 6 tháng đạt khoảng 1,57 triệu tỷ đồng, bằng 62% dự toán và tăng 17,4% so với cùng kỳ; cơ cấu thu theo hướng bền vững, với thu nội địa chiếm trên 86% tổng thu, chủ yếu là từ sản xuất - kinh doanh; kiểm soát bội chi, nợ công trong ngưỡng an toàn…

Trong thành tựu chung đó, có đóng góp của ngành Tài chính. Thậm chí, bức tranh kinh tế qua “lăng kính” tài khóa càng trở nên rõ ràng hơn. Thu ngân sách tăng cao cũng phản ánh sức khỏe doanh nghiệp và sức khỏe nền kinh tế đang tích cực. Thu nội địa chiếm tỷ trọng lớn cho thấy sức mua của nền kinh tế đang được cải thiện. Trong khi đó, các chỉ số về nợ công không chỉ cho thấy mức độ an toàn tài chính, mà còn phản ánh dư địa điều hành chính sách tài khóa cho tăng trưởng còn lớn…

Nhưng không muốn nhắc nhiều tới những con số đã đạt được, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc, khi điều phối phiên thảo luận tại Hội nghị, đã chỉ đạo các đơn vị thuộc Bộ, lẫn các địa phương bàn nhiều hơn về những khó khăn và các giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng.

Xác định giải ngân vốn đầu tư công là động lực tăng trưởng quan trọng, ngay từ đầu năm, Hà Nội đã thúc đẩy công tác này, triển khai giao KPI cho các sở ngành, bám sát tiến độ từng dự án, từng địa phương và chủ đầu tư… Nhờ vậy, Hà Nội hiện thuộc top đầu cả nước về giải ngân vốn đầu tư công.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, việc quy mô vốn tăng khoảng 1,5 lần so với năm ngoái đã tạo áp lực lớn cho công tác giải ngân vốn đầu tư công. “Nhưng chúng tôi cam kết không né tránh khó khăn, phấn đấu hoàn thành kế hoạch đầu tư công năm 2026 cũng như các năm tiếp theo”, ông Tú nói.

Trong khi đó, Giám đốc Sở Tài chính Đà Nẵng Trần Thị Thanh Tâm cho biết, với tăng trưởng GRDP 6 tháng đầu năm đạt 9,52%, Đà Nẵng xác định phải đạt mức tăng trưởng 12% trong quý III, 13% trong quý IV để cả năm có thể tăng trưởng 2 con số. “Bên cạnh những động lực hiện có, Đà Nẵng tập trung triển khai hai mô hình mới là Trung tâm Tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do”, bà Trần Thị Thanh Tâm nói.

Theo bà Tâm, Đà Nẵng đang phối hợp với Bộ Tài chính và cơ quan hải quan xây dựng hệ thống điều hành, giám sát hoạt động hải quan tại Khu thương mại tự do; rà soát, lựa chọn dự án để thu hút các quỹ đầu tư quốc tế. Nhằm tạo thuận lợi cho công tác này, Đà Nẵng mong tiếp tục nhận được hướng dẫn từ Bộ Tài chính trong quá trình triển khai.

Cũng mong muốn thu hút đầu tư được nhiều hơn, Phó giám đốc Sở Tài chính TP.HCM Trương Tấn Vũ cho biết, TP.HCM xác định chuyển từ thu hút vốn theo số lượng sang lựa chọn nhà đầu tư theo chuỗi giá trị. “Năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu thu hút khoảng 11 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài, 6 tháng đã thu hút được gần 7,5 tỷ USD. Tức là 6 tháng cuối năm, chúng tôi phải thu hút thêm tối thiểu 3,5 tỷ USD. Nhưng không chỉ là vốn đăng ký, mục tiêu là phải gắn với nâng cao tỷ lệ giải ngân, rút ngắn thời gian đưa dự án đi vào hoạt động và tăng cường liên kết với khu vực trong nước”, ông Trương Tấn Vũ nói.

Quyết sách cho sức bật của nền kinh tế

Nhiều con số được đưa ra, các thảo luận về giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cũng đã được nhấn mạnh. “Chúng ta phải chung sức, chung lòng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nói như vậy tại Hội nghị sơ kết 6 tháng của Bộ Tài chính.

Hàng loạt nhiệm vụ trọng tâm đã được Bộ trưởng giao cho các cán bộ toàn ngành. Thực tế, đấy cũng chính là những lựa chọn chính sách quan trọng cho cả nền kinh tế nói chung. Trong đó, quan trọng nhất là phải tham mưu cho các địa phương rà soát lại và điều chỉnh kịch bản tăng trưởng. “Các tập đoàn, tổng công ty lớn cũng phải khẩn trương thực hiện nhiệm vụ này”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.

Khi Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp được tổ chức hôm 18/7, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn một lần nữa nhấn mạnh về sự cần thiết phải thúc đẩy phát triển cả doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân trong nước và doanh nghiệp nước ngoài, đồng thời tạo mối liên kết giữa 3 khu vực doanh nghiệp này, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Cùng với các địa phương được giao KPI tăng trưởng GRDP, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước cũng được giao nhiệm vụ tăng trưởng. Các con số khá tích cực khi mà 6 tháng đầu năm, doanh thu hợp nhất của 20 doanh nghiệp do Bộ Tài chính làm đại diện chủ sở hữu ước đạt trên 1,356 triệu tỷ đồng, bằng 56,9% kế hoạch năm, lợi nhuận trước thuế đạt 88.300 tỷ đồng, bằng 77,24% kế hoạch; nộp ngân sách khoảng 103.000 tỷ đồng.

Không chỉ doanh nghiệp nhà nước, mà cả doanh nghiệp tư nhân trong nước, khu vực đầu tư nước ngoài cũng đạt kết quả tích cực. 6 tháng, theo số liệu của Bộ Tài chính, cả nước có 111.693 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5%; 58.149 doanh nghiệp trở lại hoạt động. Tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt 169.842 doanh nghiệp, tăng 11,2%...

Một con số tích cực được Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhắc tới, đó là tỷ lệ doanh nghiệp kinh doanh có lãi trong năm 2025 đạt 42,6%, cao hơn 5,5 điểm phần trăm so với năm trước. Trong khi đó, thu hút đầu tư nước ngoài 6 tháng cũng khả quan, với 34,65 tỷ USD vốn đăng ký và trên 13 tỷ USD vốn thực hiện.

“Những kết quả trên cho thấy sức chống chịu, khả năng thích ứng và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đang từng bước được cải thiện, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.

Sức khỏe của doanh nghiệp chính là sức khỏe của nền kinh tế. Muốn nền kinh tế khỏe, doanh nghiệp phải khỏe. Đó là một trong những lý do Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chỉ đạo các ngành, các cấp, các địa phương phải hành động “khẩn trương - quyết liệt - hiệu quả - không né tránh - không đùn đẩy”, để tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp, qua đó tăng cường lòng tin của doanh nghiệp vào môi trường kinh doanh của đất nước, đóng góp trực tiếp, thiết thực vào tăng trưởng.

Đây chính là quyết sách quan trọng cho sức bật của nền kinh tế trong giai đoạn sắp tới. Cùng với đó, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, phải tiếp tục cải cách thể chế, đưa thể chế trở thành nguồn lực, động lực phát triển; cải cách môi trường đầu tư, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, không để rào cản giấy phép trở thành điểm nghẽn; tháo gỡ khó khăn cho sản xuất - kinh doanh…

Để tạo sức bật cho tăng trưởng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng nhấn mạnh việc phải thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch năm 2026 và nâng cao hiệu quả đầu tư công. Đồng thời, tìm mọi cách khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng, tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, kéo dài…