Minh bạch, trách nhiệm trong không gian số

Trung tâm Khai thác Sáng tạo và Bản quyền số Việt Nam (VCD) vừa phối hợp với Viện Nghiên cứu và Ứng dụng Việt Nam Bách Nghệ Thực Hành (VIPA) tổ chức Diễn đàn “Kinh tế sáng tạo và phát triển ngành nghề thực tiễn Việt Nam - VCEP 2026”.

Với sự đồng hành của Hội đồng Khoa học Pháp lý về Sáng tạo và Bản quyền số (CCLC), diễn đàn tập trung thảo luận những yêu cầu đặt ra đối với kinh tế sáng tạo trong bối cảnh số hóa.

Phát biểu tại diễn đàn, TS. Ngô Quang Xuân, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Liên Hợp Quốc cho rằng, bảo vệ bản quyền, quyền tác giả và thành quả sáng tạo là nội dung cốt lõi của đổi mới sáng tạo và kinh tế số.

Theo ông Xuân, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm an ninh mạng, phòng, chống hàng giả, hàng nhái; đồng thời có chính sách bảo hộ phù hợp đối với sản phẩm nội địa và thành quả sáng tạo.

Từ yêu cầu này, các chuyên đề tại diễn đàn tập trung làm rõ trách nhiệm pháp lý và những giải pháp phát triển bền vững. VCD và CCLC cung cấp hỗ trợ chuyên môn trong quá trình xác lập, bảo vệ và thương mại hóa bản quyền số cho các nhà sáng tạo.

Bà Phạm Đắc Mỹ Trân, Quyền Trưởng phòng Thông tin điện tử, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho biết, hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động của KOL, KOC và người sáng tạo nội dung số đã tương đối đầy đủ. Vì vậy, những người hoạt động trong lĩnh vực này cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ pháp luật.

Theo bà Trân, yêu cầu trước hết là minh bạch về chủ thể quảng cáo, nguồn gốc sản phẩm và dữ liệu cá nhân. Người sáng tạo cũng phải đề cao trách nhiệm xã hội, không quảng cáo sản phẩm gây ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc lợi dụng niềm tin của người theo dõi.

“Minh bạch giúp tạo dựng niềm tin, còn trách nhiệm xã hội giúp tạo dựng giá trị lâu dài”, bà Mỹ Trân nhấn mạnh.

Chuyển lượt xem thành giá trị bền vững

Ông Bùi Nguyên Hùng, Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam cho biết, năm 2026 ghi nhận nhiều thay đổi trong hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động của KOL trên các nền tảng số. Người làm nghề cần trang bị kiến thức pháp lý, coi trọng hợp đồng và thẩm định kỹ đối tác trước khi hợp tác.

Trong khuôn khổ diễn đàn, VCD phối hợp với VIPA và CCLC chính thức công bố Khóa bồi dưỡng nghiệp vụ Nhà sáng tạo nội dung trên môi trường số - Certified Digital Creator (CDC).

Chương trình hướng tới trang bị kiến thức pháp lý, tư duy thương mại hóa và kỹ năng vận hành chuyên nghiệp cho KOL, KOC cùng các nhà sáng tạo nội dung số, qua đó góp phần bổ sung nguồn nhân lực có chất lượng cho thị trường.

ThS. Lê Nhật Quang, Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia TP.HCM nhận định, đổi mới sáng tạo cần ý tưởng, đồng thời đòi hỏi năng lực triển khai và vận hành. Với người sáng tạo nội dung, giá trị nghề nghiệp không thể chỉ đo bằng lượt xem, mà còn phụ thuộc vào khả năng xác định đúng đối tượng khán giả và nhu cầu của cộng đồng để phát triển sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh bền vững.

“Người sáng tạo cần tận dụng khả năng sáng tạo, chuyển hóa thành sản phẩm hoặc giá trị có thể quản lý, xây dựng cộng đồng riêng. Đây là hướng để hoạt động sáng tạo trở nên bền vững hơn”, ông Quang cho hay.

Thông qua hoạt động đồng hành của VCD, CCLC và chương trình CDC, cộng đồng nhà sáng tạo Việt Nam được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực bảo vệ thành quả trí tuệ, khai thác bản quyền và thương mại hóa sản phẩm sáng tạo theo hướng chuyên nghiệp, bài bản.