Sáng 1/6, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) và Công ty TNHH Tập đoàn Metro Quảng Châu (GMG) đã ký Thỏa thuận hợp tác chiến lược trong các lĩnh vực quản lý, vận hành, khai thác đường sắt điện khí hóa, đường sắt đô thị và đào tạo nguồn nhân lực.

Lễ ký kết diễn ra tại Hà Nội nhân chuyến thăm và làm việc của đoàn công tác TP. Quảng Châu (Trung Quốc) do ông Lại Chí Hồng, Phó thị trưởng TP. Quảng Châu dẫn đầu.

Sự kiện này được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các định hướng hợp tác trong lĩnh vực hạ tầng giao thông giữa Việt Nam và Trung Quốc sau chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 4/2026.

Theo ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch HĐTV VNR cho biết, Tổng công ty hiện đang tập trung thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược gồm khai thác an toàn, hiệu quả mạng lưới đường sắt quốc gia hiện hữu và chuẩn bị đầy đủ nguồn lực để tham gia xây dựng, tiếp nhận quản lý, vận hành các tuyến đường sắt mới, đường sắt đô thị cũng như Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam khi được Nhà nước giao nhiệm vụ.

Theo lãnh đạo VNR, hợp tác với Metro Quảng Châu không chỉ mang ý nghĩa trao đổi kinh nghiệm quản lý, vận hành mà còn góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn phát triển mới của ngành đường sắt Việt Nam.

Đây được xem là một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành đường sắt trong những năm tới. Nếu các quy hoạch được triển khai đúng tiến độ, chỉ riêng tại hai đô thị lớn nhất cả nước, Việt Nam sẽ cần một lực lượng lớn nhân sự kỹ thuật, vận hành và quản lý có khả năng làm chủ công nghệ đường sắt hiện đại.

“Việc hợp tác với một đơn vị đang trực tiếp quản lý, vận hành hơn 1.500 km đường sắt được xem là cơ hội để VNR từng bước tích lũy kinh nghiệm, chuẩn bị nguồn nhân lực cho giai đoạn bùng nổ đầu tư đường sắt trong thập kỷ tới”, ông Mạnh chia sẻ.

Theo quy hoạch, đến năm 2035, TP. Hà Nội sẽ đưa vào khai thác thêm 7 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 397,8 km, đáp ứng từ 35 - 40% nhu cầu vận tải hành khách công cộng. Sau năm 2035, thành phố tiếp tục đầu tư thêm 5 tuyến mới và kéo dài 4 tuyến hiện hữu.

Tại TP.HCM, đến năm 2035 sẽ khai thác 6 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 183 km, đảm nhận từ 30 - 40% thị phần vận tải hành khách công cộng. Giai đoạn sau năm 2035, thành phố dự kiến phát triển thêm 4 tuyến mới và kéo dài 5 tuyến hiện hữu với tổng chiều dài khoảng 327 km.

Bên cạnh đó, Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và các tuyến đường sắt kết nối quốc tế đang được chuẩn bị đầu tư cũng đặt ra yêu cầu rất lớn về năng lực quản lý, vận hành và làm chủ công nghệ.

Hiện VNR và GMG đang phối hợp nghiên cứu cơ hội tham gia vận hành tuyến đường sắt nhẹ tại đảo Phú Quốc, đồng thời hướng tới các Dự án đường sắt đô thị khác như tuyến Bàu Bàng - Cái Mép và hợp tác đào tạo nguồn nhân lực cho các Dự án đường sắt trong tương lai.

Chủ tịch VNR đề nghị Metro Quảng Châu chia sẻ kinh nghiệm về quản lý, vận hành đường sắt liên đô thị; khai thác đường sắt điện khí hóa khổ tiêu chuẩn có tốc độ dưới 200 km/h; phát triển mô hình đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) cũng như xây dựng hệ thống đường sắt thông minh.

Ông Lại Chí Hồng đánh giá cao vai trò của VNR trong chiến lược phát triển hạ tầng đường sắt của Việt Nam, đồng thời khẳng định TP. Quảng Châu sẵn sàng thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn giữa các doanh nghiệp hai bên.

Phó thị trưởng TP. Quảng Châu cũng đề xuất sớm hình thành cơ chế liên kết để xúc tiến các Dự án cụ thể, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển mạng lưới đường sắt quốc gia Việt Nam đạt quy mô khoảng 7.000 km theo quy hoạch đã được phê duyệt.

Được biết, Quảng Châu là thủ phủ tỉnh Quảng Đông, đồng thời là một trong những đầu mối giao thông quan trọng nhất của Trung Quốc. Trong mạng lưới đường sắt tốc độ cao nước này, Quảng Châu giữ vai trò cửa ngõ kết nối khu vực Hoa Nam với các trung tâm kinh tế lớn khác. Ga Nam Quảng Châu hiện nằm trong nhóm những ga đường sắt tốc độ cao có lưu lượng hành khách lớn nhất Trung Quốc.

GMG được thành lập ngày 21/11/1992, là doanh nghiệp 100% vốn thuộc Chính quyền nhân dân TP. Quảng Châu. Công ty hoạt động trong các lĩnh vực xây dựng hạ tầng đường sắt đô thị, quản lý vận hành giao thông đường sắt và phát triển bất động sản.

Tổng chiều dài các tuyến đường sắt do GMG quản lý, vận hành hiện đạt khoảng 1.502 km, bao gồm đường sắt đô thị, đường sắt liên thành phố, đường sắt nhẹ cùng một số Dự án ở nước ngoài như tuyến Cam Lahore tại Pakistan và tuyến tàu du lịch núi tuyết Lệ Giang.

Tại Việt Nam, GMG đã tham gia một số Dự án như tư vấn tuyến Metro số 2 TP.HCM (Bến Thành - Tham Lương), nghiên cứu khả thi tuyến Metro số 4 TP.HCM (Đông Thạnh - Hiệp Phước) và tư vấn thiết kế Dự án tàu điện nhẹ tại đảo Phú Quốc.