Nội dung này được nêu trong Chương trình hành động triển khai Kết luận số 210-KL/TW gắn với Nghị quyết số 105 của Chính phủ. Theo đó, Bộ Nội vụ sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng văn bản mới để hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình tổ chức ở khu dân cư, đồng thời rà soát chính sách đối với đội ngũ đang trực tiếp tham gia công việc tại thôn, tổ dân phố.

Song song với việc xây dựng nghị định, Bộ Nội vụ cũng được giao nghiên cứu, đề xuất đề án về mô hình tự quản tại cộng đồng dân cư phù hợp với yêu cầu mới sau sắp xếp đơn vị ở cơ sở. Đề án này dự kiến hoàn thành trong quý III để trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư xem xét và làm căn cứ triển khai trong thời gian tiếp theo.

Theo kế hoạch, việc rà soát, sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố sẽ được triển khai trên toàn quốc trong năm 2026. Tại nhiều địa phương, công tác chuẩn bị đã bắt đầu được đưa vào chương trình công tác trọng tâm.

Tại Ninh Bình, UBND tỉnh đã giao Sở Nội vụ chủ trì xây dựng Đề án sắp xếp, sáp nhập và tổ chức lại thôn, tổ dân phố theo Quyết định số 257/QĐ-UBND. Hồ sơ dự kiến được hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền trong tháng 4/2026.

Ở Nghệ An, việc chuẩn bị phương án sắp xếp khối, xóm, bản, tổ dân phố cũng đã được đưa vào chỉ đạo chính thức. Chỉ thị số 07-CT/TU ngày 6/2 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy yêu cầu các cấp, ngành chủ động mọi điều kiện cần thiết để sẵn sàng triển khai khi có hướng dẫn của Trung ương.

Dữ liệu đến hết năm 2021 cho thấy cả nước có 90.508 thôn, tổ dân phố, gồm 69.580 thôn và 20.928 tổ dân phố. Đây là quy mô rất lớn, gắn trực tiếp với hoạt động quản lý ở cơ sở cũng như đời sống dân cư, vì vậy việc sắp xếp cần được thực hiện thận trọng, đồng bộ và có lộ trình phù hợp.

Cùng với tổ chức lại bộ máy, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách sau sắp xếp cũng được đặt ra. Chính phủ hiện đã có quy định đối với những trường hợp nghỉ ngay khi có quyết định của cấp có thẩm quyền về sắp xếp thôn, tổ dân phố.

Theo quy định hiện hành, người hoạt động không chuyên trách chưa đến tuổi nghỉ hưu sẽ được xem xét giải quyết chế độ theo ba nhóm. Nhóm thứ nhất là người có thời gian công tác dưới 5 năm. Nhóm thứ hai là người có từ đủ 5 năm công tác trở lên nhưng còn dưới 5 năm nữa mới đến tuổi nghỉ hưu. Nhóm thứ ba là người đã có từ đủ 5 năm công tác trở lên và còn từ đủ 5 năm trở lên mới đến tuổi nghỉ hưu.

Ngoài ra, với người đã đủ tuổi nghỉ hưu hoặc đang hưởng chế độ hưu trí, mất sức lao động, chính sách hiện hành quy định được nhận trợ cấp một lần bằng 15 tháng phụ cấp hàng tháng đang hưởng.