Thưa bà, đâu là nền tảng then chốt để Việt Nam có thể xây dựng thành công các IFC?

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là xác định rõ mục tiêu. Việt Nam cần quyết định IFC của mình sẽ đảm nhiệm vai trò gì. Có nhiều khả năng như thị trường vốn, quản lý tài sản, fintech, hàng hóa, phái sinh, nhưng không thể phát triển tất cả cùng một lúc.

Cách tiếp cận theo từng giai đoạn là điều thiết yếu. Bằng cách ưu tiên các lĩnh vực trọng điểm và phát triển từng bước trong nhiều năm, Việt Nam có thể bảo đảm rằng khung khổ pháp lý, cấu trúc thị trường và tổng thể dịch vụ được thiết kế bài bản và hấp dẫn đối với nhà đầu tư quốc tế. Điều này cũng mang lại sự rõ ràng và tính dự báo cho các định chế tài chính toàn cầu đang cân nhắc tham gia thị trường.

Theo bà, mô hình quản trị nào là phù hợp nhất cho một IFC như vậy?

Một cấu trúc quản trị vững chắc là yếu tố nền tảng. Từ kinh nghiệm quốc tế, bao gồm Astana, một mô hình hiệu quả là sự kết hợp giữa tính độc lập và sự điều phối.

Thông thường, IFC hoạt động dưới sự quản lý của một cơ quan độc lập chịu trách nhiệm vận hành hàng ngày. Song song với đó, các thiết chế quan trọng như cơ quan quản lý và tòa án cần có cơ chế quản trị độc lập riêng.

Trên tất cả là một cơ quan điều phối cấp cao hơn, thường do lãnh đạo cấp cao nhất đứng đầu, nhằm bảo đảm sự đồng bộ và định hướng chiến lược. Yếu tố then chốt là sự rõ ràng: mỗi thiết chế phải có chức năng, nhiệm vụ được xác định cụ thể và hiểu rõ cách thức phối hợp với nhau.

Việt Nam có thể thu hút dòng vốn toàn cầu trong khi vẫn duy trì uy tín quản lý như thế nào?

Khung khổ pháp lý và quy định là yếu tố then chốt. Các nhà đầu tư quốc tế kỳ vọng những hệ thống quen thuộc và đáng tin cậy. Việc Việt Nam tiến tới áp dụng các nguyên tắc của thông luật Anh là một tín hiệu mạnh mẽ và tích cực.

Tuy nhiên, luật pháp thôi là chưa đủ, mà quy định cần đi đôi với thực thi. Một cơ chế quản lý minh bạch, có thể dự báo và độc lập là điều thiết yếu. Đặc biệt, tính độc lập của cơ quan quản lý tài chính đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng niềm tin của nhà đầu tư.

Cuối cùng, dòng vốn toàn cầu sẽ tìm đến những môi trường mà các quy tắc rõ ràng, nhất quán và phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

Tài chính xanh có thể trở thành trụ cột cốt lõi của IFC tại Việt Nam hay không, thưa bà?

Có, hoàn toàn có thể. Việt Nam có tiềm năng lớn để định vị tài chính xanh như một trụ cột cốt lõi của IFC. Nhu cầu phát triển của đất nước - từ chuyển đổi năng lượng, hạ tầng, đến chuỗi cung ứng, đều phù hợp với các cơ hội tài chính xanh. Các công cụ như trái phiếu xanh và những sản phẩm tài chính tương tự có thể thu hút sự quan tâm đáng kể từ quốc tế.

Thách thức then chốt là cấu trúc hóa các cơ hội này một cách hiệu quả - kết nối các dự án, cơ chế tài chính và lợi nhuận trong một khung khổ rõ ràng và có thể đầu tư.

Việt Nam có thể cân bằng đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực như fintech với quản trị và quản lý rủi ro chặt chẽ như thế nào?

Đây là thách thức mà tất cả các IFC đều phải đối mặt. Một giải pháp rất hiệu quả là áp dụng mô hình “sandbox” (cơ chế thử nghiệm có kiểm soát). Sandbox cho phép các sản phẩm và sáng kiến tài chính mới được thử nghiệm trong môi trường kiểm soát chặt chẽ dưới sự giám sát nghiêm ngặt. Nếu có sự cố xảy ra, rủi ro sẽ được giới hạn và không ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tài chính.

Khi các đổi mới này chứng minh được hiệu quả, chúng có thể được mở rộng dần - trước tiên trong phạm vi trung tâm, sau đó rộng hơn. Cách tiếp cận theo từng giai đoạn này giúp cơ quan quản lý hiểu rõ hơn về rủi ro, đồng thời vẫn hỗ trợ đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực phát triển nhanh như fintech.

Với Việt Nam, quá trình xây dựng lộ trình ngắn hạn và dài hạn cần ưu tiên những công việc gì?

Trong ngắn hạn, khoảng 12 đến 18 tháng tới, các ưu tiên cần bao gồm thiết lập cấu trúc quản trị vững chắc; xây dựng cơ quan quản lý độc lập và khung khổ pháp lý; xác định các lĩnh vực ưu tiên như tài chính xanh hoặc quản lý tài sản; bảo đảm sự rõ ràng về ngôn ngữ, pháp luật và quy định.

Trong trung và dài hạn - từ 10 năm trở lên, Việt Nam nên mở rộng từng bước dựa trên những thành công ban đầu, qua đó xây dựng một hệ sinh thái tài chính rộng lớn và tinh vi hơn.

Qua kinh nghiệm từ trung tâm tài chính Astana, bà có khuyến nghị gì thêm trong quá trình này?

Astana là một điểm tham chiếu hữu ích. Một bài học là việc xây dựng một trung tâm tài chính cần thời gian - thường lâu hơn dự kiến. Điều quan trọng nhất là phải làm đúng ngay từ đầu những nền tảng cốt lõi, bao gồm mục tiêu rõ ràng, cấu trúc quản trị vững chắc, phân định chức năng giữa các thiết chế và tầm nhìn dài hạn thực tế.

Một thách thức chung khác là cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và quản lý rủi ro - điều mà cả Kazakhstan và Việt Nam đều phải xử lý một cách thận trọng.

Về khuyến nghị, Việt Nam cần luôn cân bằng giữa các ưu tiên trong nước và kỳ vọng quốc tế. Việc tập trung vào mục tiêu phát triển quốc gia là điều tự nhiên, nhưng để thu hút tài chính quốc tế, cần hiểu rõ những gì các nhà đầu tư toàn cầu tìm kiếm - đó là tiêu chuẩn, tính minh bạch và khả năng dự báo.

Tin tốt là Việt Nam đã có những nền tảng vững chắc: tăng trưởng kinh tế ổn định, nhiều cơ hội đa dạng và ngày càng được công nhận là một thị trường mới nổi. Đây là những lợi thế quan trọng. Với chiến lược và cách triển khai phù hợp, Việt Nam hoàn toàn có cơ hội xây dựng một IFC hấp dẫn hàng đầu khu vực.