“Vết nứt” trải nghiệm ngành xe điện - nhìn từ thực tế thị trường trong và ngoài nước

Nếu chọn thị trường tiêu biểu cho làn sóng xe máy điện, đó chắc chắn là Trung Quốc - nơi đã xây dựng hệ sinh thái gần như hoàn chỉnh: từ sản xuất quy mô lớn, chuỗi cung ứng pin, cho đến mạng lưới đổi pin dày đặc tại các đô thị - nhưng hạn chế vẫn tồn tại khi một chiếc xe luôn phải gắn chặt với hạ tầng.

Indonesia, Thái Lan hay Philippines trong khi đó thúc đẩy xe điện bằng trợ giá và chính sách môi trường, nhưng hạ tầng chưa theo kịp. Trong nhóm người dùng chạy dịch vụ - giao hàng, gọi xe - những phàn nàn lặp đi lặp lại: xe yếu khi chở nặng, cự ly di chuyển ngắn và gánh nặng chi phí thay pin.

Thị trường nội địa chứng kiến sự bứt tốc của VinFast. Hãng chọn cách đi “đường dài”: xây dựng hệ sinh thái với mạng lưới trạm sạc và đổi pin ngày càng mở rộng. Dù vậy vấn đề hạ tầng vẫn là yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới trải nghiệm của người dùng.

Đại diện xe máy điện từ Việt Nam còn có Dat Bike, hãng chọn cách đi khác biệt khi tập trung phát triển công nghệ lõi, giảm thiểu mức độ “đánh đổi” của người dùng khi mục tiêu sản xuất xe máy chuyển đổi. Tuy nhiên, hãng được đánh giá vẫn còn hạn chế mẫu mã và mạng lưới dịch vụ/điểm bán dù tăng nhanh nhưng vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu.

Song song, Yadea tiếp cận thị trường Việt Nam bằng các sản phẩm phổ thông, giá dễ tiếp cận, thiết kế quen thuộc, còn Honda và Yamaha nhập cuộc nhưng với nhịp độ thận trọng hơn.

Cơ bản, những bất cập về hiệu năng, quãng đường và sự phụ thuộc vào hạ tầng sạc khiến việc chuyển sang xe điện hiện nay vẫn bị xem là một quyết định mang tính thỏa hiệp. 

Giải bài toán "tự do di chuyển"

Dù lựa chọn ngày càng đa dạng, người dùng Việt vẫn đứng trước bài toán quen thuộc về sự đánh đổi khi chuyển sang xe máy điện.Thông thường, một chiếc xe rẻ có thể đồng nghĩa với hiệu năng yếu. Một mẫu xe có pin lớn lại làm giảm không gian chứa đồ. Một sản phẩm thiết kế đẹp có thể không phù hợp cho nhu cầu di chuyển cường độ cao. Hoặc tệ hơn, tất cả những yếu tố đó cùng tồn tại. Vì thế, cảm giác “chọn một mất mười” vẫn là một đặc trưng của giai đoạn chuyển đổi. Người dùng có thể chấp nhận hy sinh kiểu dáng hay thương hiệu, nhưng không chấp nhận đánh đổi công năng lõi.

Nhìn vào thị trường hiện nay, hướng tiếp cận giải bài toán của hai thương hiệu xe máy điện Việt Nam tuy khác nhau nhưng thể hiện khả năng đáp ứng người dùng hơn cả.

Một mặt, Vinfast xây dựng hệ sinh thái theo chiều rộng về hệ thống trạm sạc, đổi pin, dịch vụ vận tải… với tốc độ phủ nhanh chóng. Chiến lược này được chuyên gia kinh tế đánh giá cao về nguồn lực đầu tư và lợi ích đem đến cho người dùng.

Ở mặt khác, Dat Bike lại tập trung phát triển sản phẩm theo chiều sâu với mục tiêu thiết kế sản phẩm mạnh tự thân, không lệ thuộc hạ tầng. Theo chia sẻ từ CEO Nguyễn Bá Cảnh Sơn, để đạt được điều này, hãng đã tự phát triển các công nghệ cốt lõi, từ động cơ, pin, hệ thống quản lý pin đến bộ điều khiển. Điển hình là mẫu Quantum S1 có thể di chuyển 285 km/lần sạc, mà tổng dung tích cốp vẫn lên tới 44L. Khi kết hợp nhiều điểm cộng về công năng và công nghệ, chiếc xe tạo ra trải nghiệm khác biệt đáng kể khi giúp người lái giảm lệ thuộc vào hạ tầng và trả lại cảm giác chủ động cần có.

Có thể nói, từ những “vết nứt” trong trải nghiệm, thị trường đang dần hình thành những hướng đi mới. Thay vì chấp nhận xe điện là một giải pháp thay thế có điều kiện, một số doanh nghiệp đang hướng tới mục tiêu: giảm thiểu, thậm chí xóa bỏ các đánh đổi. Và chỉ khi sản phẩm thích nghi với nhu cầu thực tế, xe điện mới có thể trở thành lựa chọn không chỉ “xanh hơn”, mà còn tiện lợi và hiệu quả hơn.

Mỗi hướng đều có ưu điểm riêng, và thị trường vẫn đang trong quá trình kiểm chứng. Các thương hiệu nội địa, đặc biệt trường hợp như Dat Bike, có thể từng bước tạo dấu ấn cho thấy tiềm năng thị trường và sự cởi mở đón nhận sản phẩm chất lượng của người dùng. Dù chưa thể khẳng định ngay ai sẽ dẫn dắt cuộc chơi, nhưng thị trường đang ở giai đoạn đầy tiềm năng cho những người dám nghĩ và làm lớn.