Chính phủ vừa ban hành Nghị định 361/2025/NĐ-CP quy định về vị trí việc làm và nguyên tắc xếp ngạch đối với công chức. Nghị định dành một mục quan trọng để xác lập cơ chế xếp ngạch công chức dựa trên vị trí việc làm thay cho cách tiếp cận theo bằng cấp hoặc thâm niên hành chính như trước.

Công chức được bố trí vào vị trí việc làm nào thì xếp vào ngạch tương ứng vị trí việc làm đó. Với công chức chuyên môn, nghiệp vụ, việc xếp ngạch phải căn cứ bản mô tả công việc và khung năng lực đã phê duyệt cho từng vị trí.

Đối với người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, việc xếp ngạch được thực hiện dựa trên yêu cầu năng lực của vị trí lãnh đạo tương ứng và ngạch chuyên môn được sử dụng tại cơ quan, tổ chức. 

Quy định này không áp dụng cho trường hợp được giao quyền điều hành tạm thời. Tỷ lệ xếp ngạch phải bám theo cơ cấu vị trí việc làm đã được thẩm quyền phê duyệt, tránh tình trạng “dồn ngạch” hoặc vượt khung biên chế.

Từ định hướng chung, Nghị định 361/2025/NĐ-CP xác định nguyên tắc xếp ngạch công chức đối với từng cấp hành chính. Tại cơ quan chuyên môn thuộc tỉnh, người đứng đầu và cấp phó được xếp ngạch chuyên viên cao cấp và tương đương. 

Các vị trí cấp phó người đứng đầu cơ quan chuyên môn, cấp trưởng và cấp phó các tổ chức trong cơ cấu thuộc sở, cùng công chức được bố trí vào vị trí chuyên viên chính sẽ được xếp ngạch chuyên viên chính và tương đương.

Nhóm lãnh đạo cơ quan chuyên môn thuộc xã được áp dụng ngạch chuyên viên chính và tương đương. Phần còn lại được xếp theo vị trí việc làm: chuyên viên và tương đương xếp ngạch chuyên viên; cán sự và tương đương xếp ngạch cán sự. Cách xếp này tạo sự thống nhất về hệ ngạch giữa cấp xã với các cấp hành chính khác.

Việc đưa lãnh đạo cơ quan chuyên môn thuộc xã lên ngạch chuyên viên chính thể hiện yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ ở cấp cơ sở trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang vận hành thực tế, khi khối lượng công việc, phân cấp và trách nhiệm giải trình của cấp xã có xu hướng tăng. Đây cũng là cơ sở để gắn xếp ngạch với cơ chế tiền lương, phụ cấp và tuyển dụng trong những năm tới.

Trong quá trình triển khai, nhiều địa phương kỳ vọng cơ chế xếp ngạch theo vị trí việc làm sẽ giảm sự phụ thuộc vào bằng cấp và thâm niên, tăng trọng số cho năng lực, hiệu quả và mức độ đáp ứng yêu cầu công việc. Với khu vực cấp xã, nơi vừa chịu áp lực về nhân lực vừa chịu áp lực thực thi chính sách sát dân nhất, việc nâng chuẩn một số chức danh được xem là phù hợp với thực tiễn.