Nghĩ zona thần kinh chỉ là bệnh ngoài da thông thường, nhiều người tự mua thuốc điều trị hoặc đắp lá theo truyền miệng. Chỉ đến khi những cơn đau như điện giật, đau “thấu óc”, mất ngủ kéo dài xuất hiện, người bệnh mới nhập viện thì đã qua “thời gian vàng” điều trị.

Các chuyên gia cảnh báo zona thần kinh có thể gây biến chứng đau dây thần kinh kéo dài, liệt mặt, tổn thương mắt và nhiều hệ lụy nặng nề nếu không điều trị sớm và phòng bệnh bằng vắc-xin.

Cụ bà ở phường Yên Nghĩa, Hà Nội là một trong những trường hợp chịu biến chứng kéo dài sau zona thần kinh. Ban đầu, bà nổi mụn rộp vùng trán, sau đó lan xuống mắt gây sưng phù, đau buốt như bị đóng đinh vào đầu.

Thay vì đi khám, bà nghe lời mách mua hạt đình lịch, còn gọi là hạt ngũ hoa, về đắp nhưng tình trạng không cải thiện. Khi cơn đau vượt quá sức chịu đựng, bà mới tới bệnh viện và được kê thuốc điều trị. Tuy nhiên, do đã bỏ lỡ giai đoạn điều trị kháng virus hiệu quả nhất, bà phải chịu tình trạng đau dây thần kinh kéo dài dù tổn thương ngoài da đã lành.

“Các cơn đau châm chích sâu trong đầu, lúc như búa bổ, lúc như điện giật”, người bệnh kể lại. Và những cơn đau dai dẳng khiến cuộc sống của bà đảo lộn. Không ít lần bà ôm đầu khóc trong đêm nhưng người thân lại nghĩ không hiểu được. “Thuốc giảm đau không có tác dụng, có khi 3-4h sáng tôi thức dậy khóc vì đau, không ai hiểu được cảm giác đó”, bà chia sẻ.

Một trường hợp khác là bà Hồng ở phường Phủ Lý, tỉnh Ninh Bình cũng phải đối mặt với biến chứng nặng sau zona thần kinh. Ban đầu, bà nổi mụn vùng vành tai kèm đau nhức nhưng nghĩ chỉ là mụn thông thường nên tự cào gãi khiến tổn thương lan rộng.

Chỉ vài ngày sau, các mụn nước mọc thành cụm, cơn đau tăng dữ dội và bệnh tiến triển gây liệt một bên mặt. “Cơn đau như thấu vào tận óc khiến tôi suy sụp”, bà nói.

Theo các chuyên gia, zona thần kinh là bệnh do virus Varicella Zoster tái hoạt, loại virus từng gây bệnh thủy đậu và tồn tại âm thầm trong cơ thể nhiều năm. Khi hệ miễn dịch suy giảm do tuổi tác, bệnh nền, căng thẳng kéo dài hoặc điều trị bệnh, virus có thể tái hoạt gây bệnh.

Cụ thể, virus gây zona thần kinh chính là virus thủy đậu tồn tại âm thầm trong cơ thể sau khi người bệnh từng mắc thủy đậu. Khi hệ miễn dịch suy giảm do tuổi tác, bệnh nền, căng thẳng kéo dài hoặc điều trị bệnh, virus có thể tái hoạt và gây bệnh.

Zona thần kinh thường khởi phát bằng cảm giác đau rát, châm chích hoặc bỏng rát dọc theo đường đi của dây thần kinh, sau đó xuất hiện các mụn nước thành chùm trên da. Dù phần lớn trường hợp có thể hồi phục, nhưng biến chứng đau thần kinh sau zona là nỗi ám ảnh lớn với nhiều người bệnh.

Cơn đau sau zona có thể kéo dài dai dẳng, gây mất ngủ, suy giảm chất lượng cuộc sống, ảnh hưởng tâm lý và khả năng lao động. Ở người cao tuổi, cơn đau thần kinh mạn tính còn làm gia tăng nguy cơ trầm cảm, suy nhược và giảm vận động.

Ngoài đau thần kinh kéo dài, zona còn có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm khác như nhiễm trùng da, tổn thương mắt dẫn tới giảm thị lực hoặc mù lòa nếu zona xuất hiện quanh vùng mắt. Một số trường hợp nặng có thể gặp biến chứng viêm não, viêm màng não hoặc tổn thương thần kinh kéo dài.

Theo khuyến cáo của chuyên gia, tiêm vắc-xin hiện là biện pháp hiệu quả giúp phòng ngừa zona thần kinh và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Trong đó, vắc-xin Shingrix (Bỉ) là loại vắc-xin tái tổ hợp được nghiên cứu nhằm phòng ngừa bệnh zona thần kinh do virus Varicella Zoster tái hoạt. Không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, vắc-xin còn góp phần hạn chế tình trạng đau thần kinh sau zona và nhiều biến chứng liên quan.

Vắc-xin được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi có nguy cơ cao do suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị bệnh lý nền. Theo dữ liệu nghiên cứu, hiệu quả bảo vệ của Shingrix có thể duy trì ở mức cao trong nhiều năm sau tiêm.

Ths.Nguyễn Minh Hồng, Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, một trong những điểm đáng chú ý của Shingrix là công nghệ vắc-xin tái tổ hợp với kháng nguyên glycoprotein E kết hợp hệ bổ trợ miễn dịch AS01, giúp tăng cường khả năng tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và bền vững hơn ở người lớn tuổi, nhóm có nguy cơ cao mắc zona thần kinh.

Lịch tiêm Shingrix gồm 2 mũi. Với người từ 50 tuổi trở lên, mũi thứ hai được tiêm sau mũi đầu tiên ít nhất 2 tháng. Với người suy giảm miễn dịch hoặc nguy cơ cao, khoảng cách giữa hai mũi có thể rút ngắn theo chỉ định chuyên môn.

Sau tiêm, một số phản ứng thường gặp có thể xuất hiện như đau, sưng đỏ tại vị trí tiêm, mệt mỏi, đau cơ, sốt nhẹ hoặc ớn lạnh. Các chuyên gia cho biết đây là phản ứng thông thường khi hệ miễn dịch được kích hoạt để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, kiểm soát bệnh nền và tăng cường miễn dịch nhằm giảm nguy cơ virus tái hoạt gây bệnh.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân, đặc biệt là người lớn tuổi và người có bệnh nền, không nên chủ quan với zona thần kinh bởi đây không chỉ là bệnh ngoài da đơn thuần mà có thể để lại hậu quả kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống nếu không được phòng ngừa đúng cách.