Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Hải Dương, các bác sỹ vừa tiếp nhận bệnh nhân V.V.T. (43 tuổi, trú tại xã Tuệ Tĩnh, TP.Hải Phòng) trong tình trạng tổn thương da lan rộng vùng bụng và lưng, kèm những cơn đau rát, đau giật dữ dội chạy dọc theo đường đi của dây thần kinh.

Theo lời kể của người bệnh, khoảng 5 ngày trước nhập viện, cơ thể xuất hiện một số mụn nước nhỏ cùng cảm giác nóng rát nhẹ. Cho rằng đây chỉ là bệnh ngoài da thông thường nên anh không đi khám. Những ngày sau đó, các tổn thương nhanh chóng lan rộng thành từng dải ở vùng lưng và bụng, trong khi cơn đau ngày càng dữ dội, như những luồng điện liên tục chạy dọc cơ thể. Chỉ đến khi không còn khả năng chịu đựng, anh mới tìm đến bệnh viện.

Qua thăm khám và đánh giá lâm sàng, các bác sỹ xác định bệnh nhân mắc zona thần kinh và đã xuất hiện nguy cơ biến chứng đau dây thần kinh sau zona do nhập viện muộn.

Một trường hợp khác được ghi nhận tại TP.HCM là anh Hùng (47 tuổi), nhập viện trong tình trạng đau rát, châm chích mắt trái, cơn đau lan lên đầu, thị lực mắt trái giảm chỉ còn 5/10.

Kết quả thăm khám bằng sinh hiển vi ghi nhận tổn thương biểu mô giác mạc. Điều đáng nói là người bệnh từng mắc zona thần kinh khoảng hai tháng trước và đã điều trị khỏi các tổn thương trên da. Tuy nhiên, virus vẫn tồn tại trong cơ thể và tiếp tục tấn công vào giác mạc, gây viêm loét giác mạc do virus zona thần kinh.

Đây là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh. Zona ở mắt có thể gây viêm kết mạc, viêm giác mạc, viêm võng mạc, tăng nhãn áp, thậm chí dẫn tới mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Nhiều nghiên cứu cho thấy khoảng 10-20% người bệnh có thể bị suy giảm thị lực do điều trị muộn.

May mắn, sau khi được điều trị bằng thuốc kháng virus, thuốc chống viêm và các biện pháp hỗ trợ phục hồi giác mạc, tình trạng viêm của anh Hùng được kiểm soát. Hai tuần sau, các tổn thương lành hoàn toàn, thị lực mắt trái phục hồi lên 8/10.

Từ hai trường hợp trên, các bác sỹ nhấn mạnh thời gian vàng điều trị zona thần kinh là trong vòng 72 giờ đầu kể từ khi xuất hiện tổn thương da. Thuốc kháng virus đạt hiệu quả cao nhất trong giai đoạn này, giúp giảm mức độ tổn thương, rút ngắn thời gian bệnh và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Người dân tuyệt đối không tự ý đắp lá, bôi thuốc không rõ nguồn gốc lên vùng tổn thương vì có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Đồng thời cần giữ vùng da sạch sẽ, khô thoáng, ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng và duy trì lối sống lành mạnh để tăng cường miễn dịch.

Theo các chuyên gia, zona thần kinh là bệnh do virus Varicella Zoster tái hoạt, loại virus từng gây bệnh thủy đậu và tồn tại âm thầm trong cơ thể nhiều năm. Khi hệ miễn dịch suy giảm do tuổi tác, bệnh nền, căng thẳng kéo dài hoặc điều trị bệnh, virus có thể tái hoạt gây bệnh.

Cụ thể, virus gây zona thần kinh chính là virus thủy đậu tồn tại âm thầm trong cơ thể sau khi người bệnh từng mắc thủy đậu. Khi hệ miễn dịch suy giảm do tuổi tác, bệnh nền, căng thẳng kéo dài hoặc điều trị bệnh, virus có thể tái hoạt và gây bệnh.

Zona thần kinh thường khởi phát bằng cảm giác đau rát, châm chích hoặc bỏng rát dọc theo đường đi của dây thần kinh, sau đó xuất hiện các mụn nước thành chùm trên da. Dù phần lớn trường hợp có thể hồi phục, nhưng biến chứng đau thần kinh sau zona là nỗi ám ảnh lớn với nhiều người bệnh.

Cơn đau sau zona có thể kéo dài dai dẳng, gây mất ngủ, suy giảm chất lượng cuộc sống, ảnh hưởng tâm lý và khả năng lao động. Ở người cao tuổi, cơn đau thần kinh mạn tính còn làm gia tăng nguy cơ trầm cảm, suy nhược và giảm vận động.

Ngoài đau thần kinh kéo dài, zona còn có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm khác như nhiễm trùng da, tổn thương mắt dẫn tới giảm thị lực hoặc mù lòa nếu zona xuất hiện quanh vùng mắt. Một số trường hợp nặng có thể gặp biến chứng viêm não, viêm màng não hoặc tổn thương thần kinh kéo dài.

Theo khuyến cáo của chuyên gia, tiêm vắc-xin hiện là biện pháp hiệu quả giúp phòng ngừa zona thần kinh và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Trong đó, vắc-xin Shingrix (Bỉ) là loại vắc-xin tái tổ hợp được nghiên cứu nhằm phòng ngừa bệnh zona thần kinh do virus Varicella Zoster tái hoạt. Không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, vắc-xin còn góp phần hạn chế tình trạng đau thần kinh sau zona và nhiều biến chứng liên quan.

Vắc-xin được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi có nguy cơ cao do suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị bệnh lý nền. Theo dữ liệu nghiên cứu, hiệu quả bảo vệ của Shingrix có thể duy trì ở mức cao trong nhiều năm sau tiêm.

Ths.Nguyễn Minh Hồng, Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, một trong những điểm đáng chú ý của Shingrix là công nghệ vắc-xin tái tổ hợp với kháng nguyên glycoprotein E kết hợp hệ bổ trợ miễn dịch AS01, giúp tăng cường khả năng tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và bền vững hơn ở người lớn tuổi, nhóm có nguy cơ cao mắc zona thần kinh.

Lịch tiêm Shingrix gồm 2 mũi. Với người từ 50 tuổi trở lên, mũi thứ hai được tiêm sau mũi đầu tiên ít nhất 2 tháng. Với người suy giảm miễn dịch hoặc nguy cơ cao, khoảng cách giữa hai mũi có thể rút ngắn theo chỉ định chuyên môn.

Sau tiêm, một số phản ứng thường gặp có thể xuất hiện như đau, sưng đỏ tại vị trí tiêm, mệt mỏi, đau cơ, sốt nhẹ hoặc ớn lạnh. Các chuyên gia cho biết đây là phản ứng thông thường khi hệ miễn dịch được kích hoạt để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, kiểm soát bệnh nền và tăng cường miễn dịch nhằm giảm nguy cơ virus tái hoạt gây bệnh.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân, đặc biệt là người lớn tuổi và người có bệnh nền, không nên chủ quan với zona thần kinh bởi đây không chỉ là bệnh ngoài da đơn thuần mà có thể để lại hậu quả kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống nếu không được phòng ngừa đúng cách.