Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Chuẩn cơ sở giáo dục đại học để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức và cá nhân theo quy định.

Dự thảo được xây dựng nhằm thực hiện các quy định của Luật Giáo dục đại học năm 2025, đồng thời tiếp tục đổi mới phương thức quản lý nhà nước đối với giáo dục đại học theo hướng tăng cường tự chủ, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, điểm cốt lõi của dự thảo là chuyển từ cách tiếp cận quản lý dựa nhiều vào kiểm soát điều kiện đầu vào và quy trình thực hiện sang giám sát chất lượng, hiệu quả hoạt động và kết quả đầu ra của các cơ sở giáo dục đại học.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo động lực để các trường chủ động nâng cao chất lượng đào tạo, liên tục cải tiến và phát huy đầy đủ quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình trước người học và xã hội.

Dự thảo quy định Chuẩn cơ sở giáo dục đại học gồm 6 tiêu chuẩn về tổ chức và quản trị; giảng viên; cơ sở vật chất; tài chính; tuyển sinh và đào tạo; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung các chỉ số đặc thù đối với các cơ sở giáo dục đại học đào tạo lĩnh vực Pháp luật và lĩnh vực Sức khỏe nhằm phản ánh đúng đặc thù của từng nhóm ngành.

Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo là tăng cường quản trị đại học dựa trên dữ liệu thay cho phương thức quản lý chủ yếu dựa vào báo cáo hành chính như trước đây.

Theo đó, dữ liệu về người học, đội ngũ giảng viên, điều kiện bảo đảm chất lượng và kết quả hoạt động của các cơ sở giáo dục đại học sẽ được cập nhật, kết nối và đồng bộ trên Hệ thống cơ sở dữ liệu giáo dục đại học (HEMIS).

Các tiêu chuẩn và tiêu chí được thiết kế theo hướng tăng tính định lượng, bảo đảm sự thống nhất giữa chỉ số đánh giá và phương pháp xác định, qua đó nâng cao khả năng kiểm chứng, đối sánh và tự động hóa dữ liệu.

Dự thảo cũng quy định rõ nguồn dữ liệu đánh giá, quy trình áp dụng chuẩn, cơ chế tự đánh giá hằng năm, công khai kết quả và trách nhiệm giải trình của cơ sở giáo dục đại học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể thực hiện hậu kiểm, đối sánh dữ liệu hoặc yêu cầu cung cấp minh chứng trong những trường hợp cần thiết. Cách làm này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn thúc đẩy các trường xây dựng văn hóa tự đánh giá, tự cải tiến liên tục và khẳng định chất lượng bằng kết quả hoạt động thực chất.

Đáng chú ý, dự thảo thể hiện rõ định hướng lấy chuyển đổi số làm một trong những động lực nâng cao chất lượng giáo dục đại học. Ngoài các yêu cầu về cơ sở vật chất truyền thống, dự thảo bổ sung và làm rõ các chỉ số liên quan đến hệ thống học tập số, học liệu số, tài nguyên truy cập mở cũng như mức độ khai thác, sử dụng của người học và giảng viên.

Việc đưa các tiêu chí về học tập số, học liệu số và hạ tầng dữ liệu vào bộ chuẩn tối thiểu được kỳ vọng sẽ tạo động lực để các cơ sở giáo dục đại học đẩy mạnh đầu tư công nghệ, phát triển môi trường học tập linh hoạt, mở rộng cơ hội học tập suốt đời và nâng cao trải nghiệm học tập trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Lần đầu tiên, dự thảo bổ sung các chỉ số đặc thù đối với cơ sở giáo dục đại học đào tạo lĩnh vực Pháp luật và lĩnh vực Sức khỏe. Việc xây dựng các bộ chỉ số riêng giúp hoạt động đánh giá gắn chặt hơn với yêu cầu năng lực nghề nghiệp, chuẩn đầu ra và trách nhiệm xã hội của từng lĩnh vực đào tạo.

Đồng thời, dự thảo cũng hoàn thiện cơ chế áp dụng đối với đại học quốc gia, đại học vùng, các cơ sở giáo dục đại học có trường thành viên, phân hiệu hoặc đào tạo đa lĩnh vực; làm rõ cơ chế phân bổ nguồn lực dùng chung và nguyên tắc chống tính trùng dữ liệu trong quá trình đánh giá.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, những điều chỉnh này sẽ giúp kết quả đánh giá phản ánh thực chất hơn chất lượng hoạt động của từng đơn vị, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học sử dụng hiệu quả nguồn lực, phát huy quyền tự chủ và nâng cao năng lực quản trị.

Dự thảo cũng thiết lập cơ chế rà soát, cập nhật Chuẩn cơ sở giáo dục đại học định kỳ nhằm bảo đảm hệ thống giáo dục đại học Việt Nam từng bước tiệm cận các chuẩn mực khu vực và quốc tế.

Được biết, theo quy định tuyển sinh đại học áp dụng từ năm 2026, thí sinh sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển vào đại học phải đạt tối thiểu 15/30 điểm đối với tổ hợp ba môn xét tuyển.

Tuy nhiên, quy định này chỉ áp dụng đối với nhóm thí sinh xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT và không đồng nghĩa với việc mọi thí sinh có tổng điểm dưới 15 đều không có cơ hội vào đại học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định rõ ngưỡng tối thiểu 15 điểm không áp dụng đối với các trường hợp tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển và một số đối tượng đặc thù theo Quy chế tuyển sinh hiện hành.

Trong nhóm được tuyển thẳng có các đối tượng là Anh hùng Lao động, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Chiến sĩ thi đua toàn quốc; thí sinh đạt thành tích xuất sắc tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế; các cuộc thi nghệ thuật quốc tế; các giải thể thao quốc tế chính thức; các kỳ thi tay nghề khu vực ASEAN và quốc tế theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Bên cạnh đó, thí sinh có bằng trung cấp ngành sư phạm loại giỏi trở lên hoặc tốt nghiệp loại khá và có ít nhất 2 năm công tác đúng chuyên môn cũng được xét tuyển thẳng vào ngành Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng.

Quy chế tuyển sinh cũng dành cơ chế xét tuyển riêng đối với một số nhóm đối tượng đặc thù. Cụ thể, hiệu trưởng các cơ sở đào tạo được quyền xem xét tiếp nhận người nước ngoài đáp ứng yêu cầu về năng lực ngôn ngữ; người Việt Nam học chương trình giáo dục nước ngoài ở nước ngoài hoặc tại Việt Nam; người dân tộc thiểu số rất ít người; người khuyết tật nặng có đủ khả năng theo học nhưng không thể tham gia các phương thức tuyển sinh thông thường.