Lấy kiểm soát quyền lực và trách nhiệm công vụ làm trọng tâm

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của Chính phủ ban hành Chiến lược về xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. 

Theo dự thảo, chiến lược lấy liêm chính khu vực công làm trọng tâm, tập trung vào ba trụ cột gồm thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức liêm chính. Đồng thời, thúc đẩy thực hành liêm chính trong hoạt động doanh nghiệp, nghề nghiệp và các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Trong đó, xây dựng và lan tỏa văn hóa liêm chính được xác định là yêu cầu xuyên suốt, gắn với trách nhiệm thực thi công vụ, chất lượng giải quyết công việc và tinh thần phục vụ nhân dân.

Đối với viên chức và các lực lượng vũ trang, việc triển khai phải phù hợp với quy định pháp luật chuyên ngành, tính chất hoạt động và chế độ quản lý đặc thù. Dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2030 tạo chuyển biến rõ nét trong xây dựng và thực hành liêm chính, bảo đảm sự gắn kết giữa thể chế, nền công vụ và đội ngũ thực thi nhiệm vụ.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, chiến lược ưu tiên nâng cao hiệu quả công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực, xung đột lợi ích và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động quản lý nhà nước.

Đối với trụ cột thể chế liêm chính, Bộ Nội vụ đề xuất đến hết năm 2028 phải xác định những vướng mắc về quy định, thẩm quyền và trách nhiệm trong phạm vi triển khai. Từng vấn đề cần được làm rõ căn cứ pháp lý, phương án giải quyết và cơ quan chịu trách nhiệm xử lý.

Đến năm 2030, các cơ quan phải có kết quả theo dõi việc giải quyết những vướng mắc đã được nhận diện, đồng thời xác định trách nhiệm tiếp tục xử lý đối với nội dung chưa hoàn thành.

Định hướng này nhằm khắc phục những bất cập về thể chế, hạn chế tình trạng chồng chéo thẩm quyền, thiếu rõ ràng về trách nhiệm, nhất là trong các lĩnh vực có nhiều chủ thể cùng tham gia quản lý.

Đối với nền công vụ liêm chính, dự thảo xác định lộ trình triển khai theo hướng lựa chọn thí điểm, đánh giá hiệu quả trước khi xem xét áp dụng rộng hơn.

Cụ thể, trong năm 2027, các quy trình công vụ ưu tiên sẽ được xác định tại 3 bộ, ngành và 3 địa phương được lựa chọn theo tiêu chí. Đây là cơ sở rà soát những hạn chế trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, phân định trách nhiệm, phối hợp xử lý công việc và phục vụ người dân.

Đến hết năm 2028, các đơn vị thí điểm phải hoàn thành rà soát và có kết quả bước đầu trong áp dụng các biện pháp cải thiện.

Việc đánh giá thí điểm phải hoàn thành trước ngày 1/7/2029. Trên cơ sở đó, đến năm 2030, cơ quan chức năng tiến hành đánh giá kết quả về trách nhiệm thực thi, cơ chế phối hợp, tính công khai, việc tiếp nhận, xử lý phản ánh và chất lượng phục vụ.

Đưa chuẩn mực liêm chính vào quản lý, đánh giá cán bộ

Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, dự thảo hướng tới gắn yêu cầu liêm chính với từng vị trí việc làm, chức trách được giao và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Theo lộ trình, năm 2027 sẽ xác định những nhóm vị trí, tình huống thực tiễn và tài liệu cần ưu tiên cập nhật nhằm nâng cao năng lực nhận diện, xử lý các vấn đề liên quan đến liêm chính trong hoạt động công vụ. 

Đến hết năm 2028, các nội dung cần thiết được bổ sung vào chương trình bồi dưỡng và tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ theo kế hoạch đã được phê duyệt.

Đến năm 2030, việc đánh giá tập trung vào khả năng vận dụng, điều kiện thực hành và mức độ lồng ghép các yêu cầu liêm chính trong cơ chế quản lý, đánh giá cán bộ, công chức, viên chức hiện hành.

Cùng với khu vực công, chiến lược đề xuất mở rộng thực hành liêm chính trong giáo dục, hoạt động doanh nghiệp và cộng đồng.

Đến hết năm 2028, các nội dung, tài liệu phù hợp sẽ được lựa chọn, đưa vào sử dụng trong giáo dục, hỗ trợ doanh nghiệp và truyền thông cộng đồng. Đến năm 2030, tiến hành đánh giá mức độ phù hợp, khả năng áp dụng và việc tiếp cận các kênh phản ánh.

Đặc biệt, dự thảo nhấn mạnh phải phân biệt rõ nghĩa vụ pháp lý với những nội dung mang tính khuyến khích, không làm phát sinh điều kiện kinh doanh hoặc thủ tục chứng nhận liêm chính. Qua đó, tránh tạo thêm gánh nặng hành chính, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.

Về tổ chức thực hiện, dự thảo Chiến lược xác định các nhóm nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình triển khai, kèm ba phụ lục về nhiệm vụ ưu tiên; định hướng kế thừa, lồng ghép những chương trình, đề án liên quan; khung chỉ tiêu theo dõi và đánh giá.

Các nhiệm vụ được định hướng gắn với kết quả đầu ra, trách nhiệm thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát, bảo đảm khả năng đánh giá trong từng giai đoạn.

Tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Nội vụ đề xuất đưa liêm chính trở thành giá trị nền tảng trong quản trị quốc gia và đời sống xã hội. Ba trụ cột về thể chế, nền công vụ và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức được xây dựng đồng bộ, tạo cơ sở nâng cao hiệu quả quản trị, hình thành văn hóa liêm chính và củng cố niềm tin của nhân dân.