Bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy không có nghĩa là bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý.

Yêu cầu trên được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh khi phát biểu tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, sáng 26/10.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cả hai dự luật đều liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và đặc biệt là sự phát triển của đất nước. Yêu cầu đặt ra là phải phòng ngừa sớm, quản lý đúng trách nhiệm và tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hợp pháp của người dân, tổ chức. Các quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo vệ được lợi ích quốc gia và quyền lợi chính đáng của nhân dân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt.

Phải xử lý nghiêm việc xác nhận sai, làm giả hồ sơ để nghiệm thu

Một trong những nội dung mới quan trọng khi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là bỏ thủ tục nghiệm thu phòng cháy chữa cháy, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

“Đây là điều rất quan trọng. Bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan Nhà nước không có nghĩa là bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh khi đề cập nội dung này.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phân tích, thiết kế phòng cháy chữa cháy được thẩm định đúng cũng chưa thể đảm bảo công trình được thi công đúng hay vận hành an toàn.

Vì thế, yêu cầu từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là phải làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công, giám sát trong việc kiểm tra, xác nhận chất lượng phòng cháy chữa cháy trong thực tế.

“Phải xử lý nghiêm việc xác nhận sai, làm giả hồ sơ để nghiệm thu. Những hành vi này hoàn toàn có thể xảy ra và nếu xảy ra sẽ để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trước đây do không nghiêm túc trong cả quá trình nên mớii phải liên tục kiểm tra, khai báo. Với lần sửa đổi này, nếu nghiêm túc ngay từ đầu ở tất cả các khâu, sẽ vừa giảm bớt thủ tục kiểm tra, đánh giá thường xuyên, vừa bảo đảm an toàn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh lại, trong suốt quá trình theo dõi, bảo hành, bảo quản, sửa chữa, cơi nới, xây dựng... đều phải được bảo đảm an toàn ngay từ đầu, không để nảy sinh tùy tiện.

Nhắc đến trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn, thi công, giám sát trong xác nhận chất lượng thực tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xử lý nghiêm việc làm sai, đồng thời cho rằng người mua nhà, thuê nơi kinh doanh không thể tự kiểm chứng chất lượng toàn bộ hệ thống phòng cháy chữa cháy và phải chịu thay hậu quả sai phạm của chủ đầu tư.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước góp ý cần quy định rõ việc báo cáo, giải trình, cập nhật hoặc thông báo kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình vào sử dụng, nhưng cũng cần xác định rõ ai tiếp nhận, đánh giá nguy cơ và ra quyết định kiểm tra.

“Các công trình có nguy cơ cao, tập trung đông người phải được giám sát kịp thời. Cơ sở chấp hành tốt cần giảm kiểm tra không cần thiết”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý.

Vẫn theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc bỏ giấy phép lưu thông phương tiện chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, cũng phải đi cùng với việc kiểm soát chất lượng, truy xuất và thu hồi các sản phẩm không an toàn, tránh tình trạng thiết bị dùng để cứu người nhưng do không được đánh giá thường xuyên, khi xảy ra sự cố lại không thể sử dụng.

Quản lý theo mức độ rủi ro

Theo quy định hiện hành tại Điều 18 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế, sau khi chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu, còn phải được cơ quan quản lý chuyên ngành kiểm tra và chấp thuận kết quả nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng.

Dự thảo sửa đổi theo hướng bỏ khâu kiểm tra, chấp thuận này. Thay vào đó, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình tự tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Tán thành hướng sửa đổi như đề xuất, song đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (Hà Nội) đề nghị làm rõ khi không còn khâu chấp thuận kết quả nghiệm thu của cơ quan Nhà nước, thông tin về công trình đã nghiệm thu được chuyển đến cơ quan quản lý bằng cách nào?

“Ở một đô thị có mật độ xây dựng cao, nhiều công trình hỗn hợp, nhiều cơ sở kinh doanh trong khu dân cư như Hà Nội, việc quản lý an toàn không dừng lại ở thời điểm hoàn thành xây dựng. Công năng sử dụng, chủ thể quản lý và điều kiện vận hành có thể thay đổi trong quá trình khai thác”, đại biểu Việt nêu thực tế.

Ông Việt cho rằng nếu thông tin nghiệm thu, quản lý công trình và kết quả kiểm tra không được kết nối, có thể xảy ra tình trạng chủ đầu tư chịu trách nhiệm “trên giấy”, trong khi cơ quan thực hiện hậu kiểm không có đủ dữ liệu để nhận diện công trình có nguy cơ cao.

Để hoàn thiện quy định, đại biểu Việt đề nghị làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu và chủ thể quyết định đưa công trình vào sử dụng; bảo đảm kết quả nghiệm thu được thông báo, lưu trữ và có thể truy xuất để phục vụ hậu kiểm. Nhưng đại biểu cũng lưu ý “không được biến thông báo nghiệm thu thành một hình thức chấp thuận hành chính mới”.

Cho rằng chỉ cần thẩm định thiết kế là “vẫn đạt được mục đích” như tờ trình là chưa thuyết phục, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Hải Phòng) phân tích, rủi ro cháy lớn thường phát sinh ở khâu thi công và cải tạo: làm sai thiết kế, thay vật liệu, thu hẹp lối thoát nạn, hệ thống chữa cháy lắp đặt không đạt. Những sai phạm đó thẩm định thiết kế không phát hiện được. Còn hậu kiểm thì diễn ra khi công trình đã có người ở, người làm việc.

Ông Sơn đề nghị quản lý theo mức độ rủi ro, cụ thể là đối với nhóm công trình nguy hiểm cháy nổ cao, nhà cao tầng, chung cư, chợ, trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học và nơi tập trung đông người: không bỏ trắng khâu kiểm tra, mà tích hợp nội dung phòng cháy, chữa cháy vào thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu theo pháp luật về xây dựng. Thủ tục thực hiện theo cơ chế một đầu mối, một kết quả, qua hệ thống liên thông điện tử, có thời hạn trả kết quả. Làm như vậy vẫn cắt được một thủ tục độc lập mà không bỏ mất khâu kiểm soát.

Đối với các công trình còn lại: đồng ý bỏ thủ tục, nhưng chủ đầu tư bắt buộc phải gửi hồ sơ nghiệm thu lên Cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy trước khi đưa vào sử dụng. Luật cần quy định thời hạn hậu kiểm bắt buộc kể từ khi công trình đi vào hoạt động, không để hậu kiểm “khi cần thiết", đại biểu Sơn góp ý.