Xây dựng hệ sinh thái 60 doanh nghiệp "chân rết" tại các địa phương

Hành trình xây dựng “đế chế” thâu tóm đấu thầu của Nguyễn Công Minh bắt đầu từ ngày 28/2/2002, với việc thành lập Doanh nghiệp tư nhân Sinh vật cảnh và giống cây trồng Công Minh tại tỉnh Bình Phước. Đến ngày 8/10/2008, doanh nghiệp này được chuyển đổi thành Công ty TNHH Cây xanh Công Minh.

Bước ngoặt lớn diễn ra vào năm 2015, khi Nguyễn Công Minh chuyển hướng sang nhận thầu thi công các dự án cây xanh quy mô lớn và bắt đầu tuyển dụng đội ngũ nhân sự nòng cốt như Thái Hữu Dũng, Trần Văn Chu, Khúc Văn Hợi, Lê Quang Tuynh, Nguyễn Bảo Trung.

Đến đầu năm 2016, Minh giao cho Lê Thị Hòa đứng tên Giám đốc Công ty TNHH Cây xanh Công Minh để điều hành công việc hành chính, còn bản thân trực tiếp chỉ đạo, mở rộng địa bàn hoạt động sang Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ, Đông Nam Bộ, miền Trung và miền Bắc.

Để có đủ số lượng pháp nhân tham gia đấu thầu trên phạm vi cả nước, Nguyễn Công Minh đã sử dụng thủ đoạn “thu gom pháp nhân”. Khi tuyển dụng nhân sự mới vào hệ thống, Minh yêu cầu họ nộp đầy đủ giấy tờ cá nhân, bằng cấp chuyên môn liên quan đến lĩnh vực trồng và chăm sóc cây xanh. Nhóm đối tượng sau đó sử dụng các hồ sơ này để đăng ký thành lập công ty mới hoặc mua lại các pháp nhân cũ có ngành nghề phù hợp, giao cho những nhân viên này đứng tên đại diện theo pháp luật.

Tuy nhiên, các công ty này hoàn toàn không có trụ sở làm việc thực tế, không có bộ máy nhân sự hoạt động độc lập. Ngay khi được giao đứng tên giám đốc, các cá nhân này phải ký sẵn giấy vay nợ khống và hợp đồng chuyển nhượng cổ phần/vốn góp không ghi ngày cho Nguyễn Công Minh.

Toàn bộ con dấu, tài khoản ngân hàng, hồ sơ pháp lý của 60 công ty trong hệ sinh thái (tính đến tháng 6/2023) đều bị thu hồi, giao cho Ban Pháp lý và Ban Khu vực trực tiếp quản lý, sử dụng.

Cấu trúc hoạt động cũng được tổ chức 3 cấp chặt chẽ, do Nguyễn Công Minh làm Chủ tịch HĐQT, quyết định toàn bộ hoạt động. Các thành viên HĐQT khác gồm Trần Văn Chiến (Phó chủ tịch Thường trực phụ trách đối ngoại), Lê Thị Hòa (Phó chủ tịch HĐQT), Ngô Thị Ngọc Lý (Trưởng Ban Tài chính) và các Giám đốc Khu vực.

Cấp Khu vực sẽ quản lý do một thành viên HĐQT trực tiếp phụ trách, quản lý một số chi nhánh và một nhóm công ty trong hệ sinh thái; và mỗi tỉnh, thành phố được thiết lập một chi nhánh do Giám đốc Chi nhánh điều hành, chịu trách nhiệm bám sát địa bàn, tiếp cận chủ đầu tư địa phương.

Tiếp cận lãnh đạo, chi ngoại giao

Thủ đoạn thâu tóm gói thầu của Nguyễn Công Minh không bắt đầu ở thời điểm phát hành hồ sơ mời thầu, mà đã được “cài cắm” từ nhiều năm trước khi dự án hình thành. Minh thiết lập quy trình tiếp cận chính quyền địa phương theo nguyên tắc “từ trên xuống” một cách bài bản.

Theo đó, Nguyễn Công Minh cùng các lãnh đạo trực tiếp tiếp cận, thiết lập mối quan hệ với lãnh đạo UBND cấp tỉnh, các sở, ban, ngành địa phương để giới thiệu năng lực của hệ thống Cây xanh Công Minh và xin chủ trương thực hiện các dự án chỉnh trang đô thị.

Khi có sự “gửi gắm” hoặc giới thiệu từ lãnh đạo tỉnh, Giám đốc Khu vực và Giám đốc Chi nhánh lập tức xuống làm việc với lãnh đạo UBND cấp huyện, Ban Quản lý dự án, Phòng Kinh tế và Hạ tầng để đặt vấn đề hợp tác.

Từ đó, hằng năm, vào khoảng tháng 10 và tháng 11, Giám đốc Chi nhánh có trách nhiệm khảo sát thực tế các tuyến đường, khu công viên tại các huyện, đánh giá nhu cầu trồng mới hoặc chăm sóc cây xanh để chủ động lập kế hoạch kinh doanh gửi về Ban Khu vực và Nguyễn Công Minh phê duyệt. Dự toán này đi kèm với phương án “chi ngoại giao” chi tiết cho từng địa phương.

Khi chính quyền cấp huyện đồng ý chủ trương nhưng chưa có vốn hoặc chưa lập dự án, Giám đốc Chi nhánh Công Minh sẵn sàng “hỗ trợ” chủ đầu tư bằng cách tự bỏ chi phí khảo sát, lập Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật và làm hồ sơ xin cấp vốn ngân sách.

Giai đoạn này, Nguyễn Công Minh bắt đầu can thiệp sâu vào giá trị gói thầu. Các Giám đốc Chi nhánh móc nối với các đơn vị tư vấn thiết kế “ruột” tại địa phương để đưa danh mục cây xanh, cọc chống, phân bón với mức giá nâng khống cao hơn nhiều so với giá thị trường vào dự toán.

Đồng thời, Minh và các cấp dưới cũng chủ động móc nối với các công ty thẩm định giá (như Công ty Toàn Cầu, Công ty Đông Á...) để phát hành các chứng thư thẩm định giá “khống”, dựa trên báo giá do chính hệ thống Cây xanh Công Minh cung cấp mà không qua khảo sát thực tế.