| Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh báo cáo giải trình - Ảnh Đức Thanh. |
Tiếp tục Kỳ họp thứ hai, sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật Nhà ở với 467/485 đại biểu có mặt tán thành, gồm 8 chương, 129 điều, sẽ có hiệu lực thi hành từ 1/7/2027.
Với luật này, chính sách phát triển nhà ở hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở thông qua việc thúc đẩy phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, đa dạng phân khúc nhà ở để bán, cho thuê mua, cho thuê phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Bên cạnh nhà ở để bán, Nhà nước ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách; có chính sách hỗ trợ nhà ở cho cán bộ cấp cao của Đảng và Nhà nước.
Theo định nghĩa tại Luật, nhà ở xã hội là một loại nhà ở chính sách, được đầu tư xây dựng theo dự án để bán, cho thuê mua, cho thuê cho các đối tượng theo quy định của luật.
Liên quan nhà ở xã hội, Luật quy định các đối tượng để được mua, thuê mua nhà ở xã hội phải đáp ứng điều kiện chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình tại tỉnh, thành phố nơi có dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội đó.
Người có nhà ở dưới diện tích tối thiểu theo quy định của Chính phủ hoặc có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng cách xa địa điểm làm việc theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cũng sẽ được mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Chính phủ sẽ quy định chi tiết điều kiện về nhà ở và thu nhập; trình tự, thủ tục xác nhận đối tượng, điều kiện được hỗ trợ nhà ở xã hội.
Về nguyên tắc, việc hỗ trợ nhà ở xã hội phải bảo đảm công khai, minh bạch, có sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, cộng đồng dân cư và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
Luật cũng nêu rõ thực hiện hỗ trợ theo thứ tự ưu tiên trước đối với người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người có từ 2 con đẻ trở lên mà có con sinh kể từ ngày 1/7/2026, người độc thân đang nuôi con nhỏ…
Giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội được xác định theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí thu hồi vốn đầu tư xây dựng nhà ở, bao gồm cả chi phí đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của dự án mà chủ đầu tư đã ứng vốn thực hiện và không thuộc trường hợp được ngân sách Nhà nước hoàn trả; lãi vay (nếu có); các chi phí hợp lý, hợp lệ; lợi nhuận định mức và không được tính các khoản ưu đãi theo quy định của Luật này.
Về quy định bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội, Luật mới nêu rõ trong thời hạn 5 năm kể từ ngày bên mua, bên thuê mua nhà ở xã hội đã thanh toán đủ tiền mua, thuê mua nhà ở mà có nhu cầu bán nhà ở này, thì chỉ được bán lại cho chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, hoặc bán lại cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội.
Giá bán tối đa bằng giá bán nhà ở xã hội này trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.
Sau 5 năm kể từ ngày đã thanh toán đủ tiền mua, thuê mua nhà ở, bên mua, bên thuê mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở này cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội theo quy định của Luật này nếu đã được cấp Giấy chứng nhận.
Cũng theo quy định của Luật, bên thuê, thuê mua nhà ở xã hội chỉ được sử dụng nhà ở phục vụ vào mục đích ở cho bản thân và thành viên trong gia đình trong thời gian thuê, thuê mua. Nếu không còn nhu cầu thuê, thuê mua nhà ở xã hội thì chấm dứt hợp đồng và phải trả lại nhà ở này.
Trường hợp bán, cho thuê mua nhà ở xã hội vi phạm quy định của Luật này về đối tượng hoặc điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội thì hợp đồng mua bán, cho thuê mua nhà ở vô hiệu và bên mua, thuê mua phải bàn giao lại nhà ở cho chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, đơn vị quản lý nhà ở xã hội.
Luật quy định nếu không bàn giao lại nhà ở, UBND cấp tỉnh nơi có nhà ở tổ chức cưỡng chế để thu hồi lại nhà ở đó.
Báo cáo giải trình trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nêu rõ. Dự thảo luật quy định phát triển, quản lý, sử dụng nhà ở xã hội, trong đó quy định về bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội sau 5 năm theo hướng chỉ bán lại nhà ở cho đúng đối tượng; giá bán thì do các bên thỏa thuận và không phải nộp tiền sử dụng đất.
Về nghĩa vụ nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại, theo Bộ trưởng, Dự thảo luật quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định việc chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại phải dành một phần diện tích đất ở trong dự án để xây dựng nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội; và giao Chính phủ quy định về quy mô dự án, tỷ lệ diện tích đất ở phải dành cho quy định tại khoản này.